Alberta bỏ phiếu về khả năng ly khai khỏi Canada

Tỉnh Alberta của Canada sẽ tổ chức trưng cầu ý dân ngày 19/10 tới về việc khởi động tiến trình tách khỏi nước này. Cuộc bỏ phiếu diễn ra trong bối cảnh quan hệ Canada - Mỹ căng thẳng và những bất đồng giữa Alberta với chính quyền liên bang về chính sách dầu mỏ.

Các cuộc thăm dò cho thấy chưa đến 25% trong khoảng 5 triệu dân Alberta ủng hộ độc lập. Tuy nhiên, ông Mitch Sylvestre, người đứng đầu Dự án Thịnh vượng Alberta, tổ chức vận động ly khai nổi bật nhất tại tỉnh, cho rằng tỷ lệ ủng hộ thực tế có thể cao hơn. Trả lời phỏng vấn hãng tin AFP ngày 13/10, ông bày tỏ tin tưởng tỷ lệ ủng hộ sẽ đạt ít nhất 40%.

Cuộc trưng cầu ý dân được xem là phép thử đối với nỗ lực duy trì đoàn kết quốc gia của Thủ tướng Canada Mark Carney.

Ngành dầu mỏ Alberta đóng vai trò quan trọng trong chiến lược củng cố nền kinh tế và giảm sự phụ thuộc vào Mỹ của chính phủ ông Carney. Thủ tướng Canada ủng hộ xây dựng đường ống dẫn dầu mới và triển khai các dự án nhằm tăng sản lượng dầu thô, khác với chính sách của người tiền nhiệm Justin Trudeau, người từng vấp phải nhiều chỉ trích tại Alberta vì bị cho là ưu tiên các mục tiêu môi trường hơn sự phát triển của ngành dầu khí.

Trong một phát biểu mới đây, ông Carney nhấn mạnh dự án đường ống dẫn dầu có thể tạo ra cơ hội và sự thịnh vượng lâu dài cho Alberta cũng như cả nước. Ông cảnh báo sự chia rẽ sẽ cản trở việc hiện thực hóa các mục tiêu này.

Thủ hiến Alberta Danielle Smith cũng chỉ trích các chính sách dưới thời ông Trudeau mà bà cho là gây bất lợi cho ngành dầu khí. Tuy nhiên, bà Smith cho biết sẽ bỏ phiếu phản đối độc lập và đánh giá tích cực việc Thủ tướng Carney thể hiện quan điểm cởi mở hơn với ngành công nghiệp này.

Bà Smith cho biết cuộc trưng cầu ý dân không mang tính ràng buộc pháp lý nhằm giải quyết vấn đề đang gây chia rẽ trong tỉnh. Nếu đa số cử tri ủng hộ tách khỏi Canada, bà sẽ khởi động tiến trình pháp lý liên quan. Ngược lại, nếu đa số lựa chọn ở lại, bà sẽ không chấp thuận tổ chức thêm một cuộc trưng cầu ý dân tương tự.

Trong khi đó, các mối liên hệ được cho là giữa phong trào ly khai tại Alberta với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thu hút sự chú ý tại Canada. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent từng gọi Alberta là “đối tác tự nhiên” của Mỹ, trong khi các lãnh đạo Dự án Thịnh vượng Alberta cũng đã có một số cuộc gặp tại Bộ Ngoại giao Mỹ.

Ông Sylvestre khẳng định lợi ích của Mỹ không ảnh hưởng đến phong trào của ông cho đến khi lực lượng này giành được quyền điều hành Alberta. Khi đó, ông muốn thúc đẩy hoạt động thương mại thông suốt với Mỹ. Ông cũng bác bỏ quan điểm cho rằng phong trào có thái độ thù địch với nước láng giềng, nhấn mạnh Alberta vẫn có lý do để duy trì giao thương với nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Thúy Hà