Xây dựng thôn NTM kiểu mẫu - làm sâu từ cơ sở, tạo đà phát triển bền vững

Thôn NTM kiểu mẫu là “điểm tựa” quan trọng, nơi kết tinh sự đồng thuận cộng đồng và năng lực tự quản, tạo nền tảng xây dựng nông thôn phát triển.

Cảnh quan môi trường ở thôn 3 Hoằng Thái (xã Hoằng Lộc) được người dân giữ gìn sạch đẹp.

Sau sáp nhập, xã Hoằng Hóa có nhiều lợi thế phát triển khi được kế thừa những thành quả trong Chương trình Mục tiêu quốc gia XDNTM ở giai đoạn trước. Khi chính quyền xã mới vận hành ổn định, địa phương đã tập trung chỉ đạo rà soát, đôn đốc thực hiện xây dựng thôn NTM kiểu mẫu với nhiều phần việc cụ thể, quyết liệt.

Phó Chủ tịch UBND xã Hoằng Hóa Lê Hồng Sơn, cho biết: "Xây dựng thôn NTM kiểu mẫu là quá trình liên tục, không có điểm kết thúc, hướng tới mục tiêu phát triển nông thôn bền vững, trở thành vùng quê đáng sống. Theo đó, việc củng cố, nâng cao chất lượng các tiêu chí phải gắn chặt với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân, phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, góp phần tạo nền tảng thực hiện mục tiêu đưa xã Hoằng Hóa trở thành phường trước năm 2030".

Hà Thái là thôn đầu tiên của xã Hoằng Hóa được công nhận đạt chuẩn NTM kiểu mẫu sau sáp nhập. Đến Hà Thái, dễ nhận thấy diện mạo làng quê khang trang, sạch đẹp từ những tuyến đường trục chính đến các ngõ xóm được bê tông hóa, hai bên đường vào thôn là những hàng rào xanh được chăm sóc tỉ mỉ. Phát huy lợi thế nghề mộc truyền thống, thôn duy trì và phát triển sản xuất hiệu quả, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt 80,20 triệu đồng, cho thấy bước chuyển rõ nét trong cải thiện đời sống nông thôn nơi đây.

Theo ông Võ Kiến Thiết, trưởng thôn Hà Thái, toàn thôn hiện có 170 hộ dân, với 680 nhân khẩu. Trên cơ sở phát huy tiềm năng, lợi thế sẵn có, chỉ trong thời gian ngắn, phong trào xây dựng thôn NTM kiểu mẫu đã lan tỏa mạnh mẽ trên địa bàn. Điểm đáng chú ý là phần lớn kinh phí để thực hiện các tiêu chí thôn kiểu mẫu ở Hà Thái là nguồn huy động từ Nhân dân và con em xa quê. Tổng huy động kinh phí từ Nhân dân và hỗ trợ từ ngân sách cấp trên để XDNTM đạt 2,9 tỷ đồng, trong đó Nhân dân đóng góp 1,5 tỷ đồng để xây dựng các công trình; Nhân dân và con em xa quê ủng hộ 1,2 tỷ đồng để đầu tư xây nhà văn hóa, khuôn viên, các công trình phụ trợ đường giao thông... Thôn còn huy động hơn 1.200 ngày công lao động công ích. Tất cả đều thể hiện tinh thần đồng thuận, trách nhiệm, “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Từ các nguồn lực huy động, đường làng, ngõ xóm được bê tông hóa, chỉnh trang, cảnh quan môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp; đời sống văn hóa, tinh thần của Nhân dân không ngừng được nâng cao; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững.

Thôn Tây Đại, xã Hoằng Sơn đổ nền bê tông, xây dựng công viên mini của thôn.

Xã Hoằng Sơn cũng đã có 13/28 thôn được công nhận đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Bước sang năm 2026, địa phương tiếp tục tập trung chỉ đạo, phấn đấu có thêm 7 thôn hoàn thành các tiêu chí NTM kiểu mẫu, tạo bước chuyển mạnh mẽ trong nâng cao chất lượng XDNTM. Để hiện thực hóa mục tiêu đề ra, các thôn trong xã đã, đang khẩn trương rà soát, hoàn thiện từng tiêu chí, trong đó tập trung vào hạ tầng giao thông và cảnh quan môi trường. Thôn Tây Đại là một trong những địa phương triển khai đồng bộ nhiều công trình thiết thực, trực tiếp phục vụ đời sống Nhân dân. Hiện nay, tuyến đường trục chính của thôn dài khoảng 350m, đang được thi công mở rộng, mở rộng mặt đường từ 3,5m lên hơn 4m. Thôn đang tích cực xây dựng công viên mini rộng khoảng 1.300m2 với tổng kinh phí dự toán khoảng 400 triệu đồng từ các nguồn xã hội hóa, tạo không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, rèn luyện thể thao cho Nhân dân. Những công trình này không chỉ góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn mà còn thể hiện tinh thần đoàn kết, đồng thuận và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân thôn Tây Đại trong xây dựng thôn NTM kiểu mẫu.

Xây dựng thôn NTM kiểu mẫu được xác định là “mắt xích” quan trọng, vừa tạo nền tảng để giữ vững và nâng cao chất lượng NTM ở các xã mới, vừa giúp phân bổ nguồn lực hợp lý, phát huy tính tự quản và trách nhiệm cộng đồng ngay từ cơ sở. Thực tiễn NTM kiểu mẫu trên địa bàn tỉnh cho thấy, nhiều địa phương đã lựa chọn cách làm đúng và trúng, phát huy hiệu quả vai trò thôn, bản là hạt nhân tổ chức thực hiện, người dân là chủ thể trung tâm, còn chính quyền giữ vai trò đồng hành, hỗ trợ và kiến tạo phát triển. Chính sự phân vai rõ ràng này đã tạo nên sức bật nội sinh, giúp phong trào xây dựng thôn NTM kiểu mẫu ở nhiều địa phương đi vào chiều sâu. Tính đến ngày 22/1/2026, toàn tỉnh có 102/147 xã, 853 thôn, bản miền núi đạt chuẩn NTM; 579 thôn, bản đạt chuẩn NTM kiểu mẫu.

Ngày 29/12/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí quốc gia XDNTM giai đoạn 2026-2030. Bộ tiêu chí mới có nhiều thay đổi hoàn toàn mới theo hướng phát triển cao hơn, phù hợp với điều kiện trong giai đoạn mới, xã có quy mô lớn, không gian mở rộng hơn. Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM tỉnh Thanh Hóa đã và đang chủ động tham mưu xây dựng các chương trình, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm điều tiết, định hướng triển khai chương trình XDNTM trong giai đoạn phát triển mới.

Bài và ảnh: Minh Hiền