Khi mùa xuân bắt đầu bằng mỹ tục

Tôi nhận được tin báo từ quê nhà về chung vui Rằm tháng Giêng với người trong họ từ trước tết khá lâu. Đó không phải là tin báo đơn thuần về quê ăn cỗ, mà hơn thế, sự hiện diện của những người có mặt còn để kính già, khen trẻ.

Ở làng tôi việc làm này đã quen lắm rồi, thành một mỹ tục. Những người làng thoát ly trong nhóm đồng hương xa quê gần như thấy ai cũng khoe họ mình sẽ tổ chức sự kiện đặc biệt này. Chỉ có điều thời gian khác nhau. Có họ tổ chức từ mùng hai tết. Có họ nhằm ngày đưa tiễn ông bà ông vải ngày mùng ba tết. Họ thì chờ mùng bốn, trùng với ngày hội người cao tuổi địa phương mừng thọ người cao niên có tuổi tròn. Họ thì chọn thời khắc đặc biệt hơn, là ngày tế tổ. Riêng họ tôi chọn ngày Rằm tháng Giêng lồng lộng trăng soi, cũng là ngày thơ Việt Nam, với cảm hứng, mong cầu một sự bay lên, vươn cao, tỏa sáng...

Để buổi lễ diễn ra hanh thông, năm nào cũng thế, việc phân công các phần việc được bác trưởng họ ấn định từ buổi chạp họ tất niên. Không chỉ có cỗ bàn. Lớn hơn chính là nghi thức chúc thọ sao cho long trọng, thành kính, ông bà, cha mẹ được chúc cảm thấy hài lòng, vui vẻ. Tôi nhớ có năm một bác hơn 80 tuổi được chúc thọ. Bác yếu nên thường phải có người dìu đi. Nhưng hôm ra nhà thờ họ bác dứt khoát tự mình đi với cái lý đi nhận vinh dự phải khỏe mạnh, khoan khoái. Khi được con cháu trong họ dâng lụa, dâng trà, bác đứng bật dậy như một người khỏe mạnh bình thường, cười nói khác hẳn. Bác khỏe hơn từ ấy.

Còn những đứa trẻ. Chúng xúng xính trong áo dài để chờ phát quà, trao phần thưởng khuyến học. Những phần quà chỉ có sách bút. Đứa trẻ nào có thành tích cao mới được thưởng tiền. Dù vậy nhưng đứa nào cũng háo hức. Chúng tự ý thức được rằng đó là một vinh dự, chẳng khác gì những buổi tuyên dương, trao thưởng mà chúng đã nhận ở trường, ở xã. Từ những buổi trao thưởng, tết khuyến học của dòng họ, những đứa trẻ cầu tiến nhiều hơn, thành tích cũng đến với chúng nhiều hơn. Ở những họ khác cũng thế. Làng tôi nhanh chóng nổi lên thành điểm sáng về thành tích học tập, đỗ đạt tại các kỳ thi.

Vợ tôi từ mấy ngày nay đã chuẩn bị quần áo cho lũ trẻ, để sao chúng thật vui trong buổi lễ do họ tổ chức. Chúng có thành tích học tập, trang phục đẹp, xuất hiện trong không gian trang trọng, thì sẽ tạo cảm hứng, sự phấn đấu nhiều hơn cho cả năm. Tôi cũng vui lây. Tôi không chỉ chuẩn bị tâm thế về quê ăn cỗ họ, mà còn chuẩn bị những phần quà phù hợp để cùng kính người già, cùng khen con trẻ.

Cuộc sống tiện nghi, đủ đầy đến mấy, thì chúng ta vẫn cần những không gian ấm cúng từ gia đình, dòng họ để nuôi dưỡng tâm hồn. Khi mùa xuân bắt đầu bằng mỹ tục, sẽ hứa hẹn một năm vui vẻ, thêm kính già, yêu trẻ, dòng họ thêm đoàn kết.

Hạnh Nhiên