Về Vạn Xuân du xuân

Tháng Giêng, Vạn Xuân trở thành điểm hẹn của những chuyến du xuân. Du xuân ở đây không chỉ là một chuyến vãn cảnh đầu năm, mà còn là hành trình tìm về cội nguồn văn hóa - nơi những giá trị truyền thống của đồng bào Thái được gìn giữ qua nhiều thế hệ và đang từng bước hòa nhịp phát triển du lịch bền vững.

Người dân thôn Lùm Nưa tham gia các hoạt động văn hóa đầu xuân.

Tâm điểm là Lễ hội Nàng Han - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, được tổ chức vào ngày mùng 5 tháng Giêng hằng năm tại thôn Lùm Nưa. Lễ hội gắn với truyền thuyết về nữ anh hùng Nàng Han - người đã chiêu mộ trai tráng trong bản đứng lên đánh giặc, bảo vệ mường bản, mang lại cuộc sống bình yên cho Nhân dân. Hình tượng Nàng Han không chỉ là biểu tượng của tinh thần yêu nước, mà còn thể hiện vai trò, vị thế của người phụ nữ trong đời sống cộng đồng người Thái ở đây.

Từ sáng sớm, con đường dẫn vào xã đã rộn ràng tiếng nói cười. Người dân trong trang phục truyền thống của dân tộc Thái, du khách trong những bộ áo dài cùng đoàn rước lễ hướng về Hang Mường- không gian linh thiêng nơi tổ chức lễ hội.

Theo các cụ cao niên trong thôn, từ trước lễ hội một tháng, người dân đã chuẩn bị sắm lễ, dựng cây bông, tập luyện văn nghệ, trò chơi dân gian. Mâm lễ dâng lên thần linh có các sản vật địa phương do người dân tự tay chuẩn bị như lợn, dê, gà, vịt, cá, các loại bánh, xôi... Nghi thức rước lễ, dâng hương, tế lễ được thực hiện trang trọng, với sự chủ trì của các già làng, thầy mo và đại diện chính quyền địa phương. Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội rộn ràng sắc màu. Tiếng chiêng, trống, khua luống cùng điệu nhảy sạp uyển chuyển và các trò ném còn, kéo co... đã thu hút đông đảo người dân tham gia.

Đến với lễ hội Nàng Han, du khách không chỉ được hòa vào không gian văn hóa truyền thống của người Thái, mà còn được chiêm ngưỡng những bộ trang phục dân tộc và nghe kể chuyện về Nàng Han bằng tiếng Thái trầm bổng.

Ông Cầm Bá Vững - người uy tín ở thôn Lùm Nưa cho biết: “Lễ hội không chỉ để tưởng nhớ công lao của tiền nhân mà còn phát huy giá trị văn hóa của người Thái; nhắc con cháu phải biết đoàn kết, giữ gìn bản sắc. Nếu mình quên đi gốc rễ thì bản mường sẽ mất hồn”.

Không chỉ có Lễ hội Nàng Han, hành trình du xuân ở Vạn Xuân còn gắn với hoạt động dâng hương, vãn cảnh đầu năm tại Khu Di tich lịch sử - văn hóa Cửa Đặt. Đây là công trình tâm linh nổi tiếng nằm bên dòng sông Chu thơ mộng. Khu di tích gồm đền thờ Cầm Bá Thước - thủ lĩnh phong trào chống Pháp ở vùng thượng du Thanh Hóa - biểu tượng của tinh thần quật cường, bất khuất và đền thờ Bà chúa Thượng Ngàn - Mẫu thần cai quản miền rừng núi trong tín ngưỡng tâm linh thờ mẫu của người Việt. Đền Cửa Đặt từ lâu đã trở thành điểm đến quen thuộc của người dân trong và ngoài tỉnh mỗi dịp đầu xuân. Du khách đến đây không chỉ cầu bình an, sức khỏe, tài lộc mà còn thưởng ngoạn cảnh sắc núi non hùng vĩ.

Chị Nguyễn Thị Hồng ở phường Hạc Thành, cho biết: “Năm nào gia đình tôi cũng chọn lên Vạn Xuân đầu năm vì ở đây có cả không gian tâm linh lẫn không khí lễ hội truyền thống. Cảm giác rất khác so với những điểm du lịch đông đúc khác, vừa thanh tịnh vừa đậm bản sắc”.

Sự “khác biệt” ấy chính là lợi thế cạnh tranh của Vạn Xuân trong bức tranh du lịch ngày càng đa dạng”. Xã Vạn Xuân có 1 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Nàng Han và 3 di tích lịch sử - văn hóa gồm: Di tích Cầm Bá Hiển, Di tích lịch sử- văn hóa, danh lam thắng cảnh đền Cầm Bá Thước và Bà chúa Thượng Ngàn; di tích thành lập chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Thường Xuân. Việc kết nối các điểm đến sẽ tạo thành một tuyến du xuân giàu ý nghĩa, giúp du khách có cái nhìn toàn diện hơn về vùng đất này.

Phó Chủ tịch UBND xã Vạn Xuân Cầm Bá Huyến, cho biết: “Địa phương xác định rõ bảo tồn văn hóa là nền tảng, phát triển du lịch là động lực. Do đó đã xây dựng kế hoạch phát triển du lịch cộng đồng và du lịch tâm linh gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa. Tổ chức lễ hội bài bản, quan tâm duy trì các nghi thức cổ. Đồng thời, công tác đón khách tại Khu Di tích lịch sử - văn hóa Cửa Đặt được tổ chức nghiêm túc, văn minh, đảm bảo an toàn cho du khách. Cùng với đó, xã đã vận động người dân chỉnh trang nhà cửa, giữ gìn vệ sinh môi trường, nâng cao ý thức làm du lịch cộng đồng”.

Một điểm đáng ghi nhận là vai trò chủ thể của người dân trong quá trình bảo tồn và khai thác giá trị văn hóa. Phần lớn người dân trong xã đều gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc. Phụ nữ trong thôn vẫn duy trì nghề dệt thổ cẩm, vừa phục vụ nhu cầu sinh hoạt vừa có thể làm quà lưu niệm cho du khách, góp phần xây dựng Vạn Xuân trở thành một điểm đến đầu xuân hấp dẫn. Cùng với những lợi thế của địa phương, xã Vạn Xuân đã phối hợp với các xã lân cận kết nối các điểm đến, phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch, để du khách đến Vạn Xuân không chỉ là chuyến đi đầu năm, mà là hành trình tìm về chiều sâu văn hóa.

Bài và ảnh: Thùy Linh