Vạn Xuân chú trọng bảo tồn văn hóa dân tộc Thái

Trên địa bàn xã Vạn Xuân có gần 60% đồng bào dân tộc Thái. Trải qua quá trình hình thành và phát triển, đồng bào Thái ở đây đã sản sinh ra một kho tàng văn hóa vô cùng phong phú, đặc sắc như văn học dân gian, tiếng nói, chữ viết, các nghi thức tín ngưỡng, phong tục, tập quán, các loại hình biểu diễn nghệ thuật... Trải qua biết bao thế hệ, các giá trị văn hóa ấy vẫn được người dân gìn giữ và phát huy giá trị trong đời sống hàng ngày.

Lễ hội Nàng Han (thôn Lùm Nưa) thu hút đông đảo đồng bào dân tộc Thái tham dự.

Về thôn Lùm Nưa - nơi có 70% dân số là đồng bào dân tộc Thái sinh sống vào thời điểm các thành viên của tổ hợp tác dệt thổ cẩm xã Vạn Xuân đang chăm chút, tỉ mẫn dệt và thêu những bộ trang phục truyền thống của người Thái. Bà Cầm Thị Hoàn - người đã dành trọn cả đời để gắn bó với nghề thêu dệt trang phục của người Thái, và là thành viên của tổ hợp tác dệt thổ cẩm xã Vạn Xuân cho biết: "Từ thuở nhỏ, các bé gái đã được các mẹ, các bà dạy cách xe sợi, dệt vải, thêu thùa. Lớn lên cùng tiếng khung cửi, những sơn nữ nơi đây đã thành thạo việc dệt vải, nhuộm màu, thêu hoa văn lên từng tấm khăn, chiếc áo, như một cách gìn giữ bản sắc dân tộc. Nếu như trước đây, trong cộng đồng người Thái, thêu dệt thổ cẩm chỉ là công việc tranh thủ khi rảnh rỗi hoặc nông nhàn của nữ giới, sản phẩm làm ra chỉ với mục đích phục vụ cuộc sống hàng ngày hoặc làm lễ vật khi đi lấy chồng. Nhưng ngày nay, với sự sáng tạo và bàn tay tài hoa, người dân nơi đây còn dệt các bộ trang phục hay vật dụng hàng ngày để bày bán, tạo thêm nguồn thu".

Với mục đích bảo tồn, phát huy nghề dệt thổ cẩm của dân tộc, những chị em dân tộc Thái trong xã đã cùng nhau thành lập nên tổ hợp tác dệt thổ cẩm xã Vạn Xuân. Đến nay, tổ hợp tác đã thu hút được 58 chị em phụ nữ am hiểu và gắn bó với nghề dệt thổ cẩm tham gia. Hàng ngày, các chị em phụ nữ trong tổ hợp tác miệt mài bên khung cửi để thêu dệt từng họa tiết hoa văn làm đẹp cho bộ trang phục truyền thống của người Thái. Họ không chỉ mong muốn góp phần bảo tồn truyền thống văn hóa của địa phương mà còn mong muốn đưa những sản phẩm dệt thổ cẩm của xã Vạn Xuân vượt ra khỏi bản làng, đến với du khách ở khắp mọi nơi.

Rời tổ hợp tác dệt thổ cẩm xã Vạn Xuân, chúng tôi tìm đến nhà văn hóa thôn Lùm Nưa - nơi tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao và cũng là nơi sinh hoạt cộng đồng của bà con trong thôn. Trưởng thôn Lùm Nưa Cầm Bá Thủy cho biết: "Đồng bào Thái ở đây có lịch sử phát triển lâu đời và có nền văn hóa vô cùng đặc sắc, phong phú, nổi bật là các loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian, tập quán xã hội và tín ngưỡng, tiếng nói, chữ viết, lễ hội Nàng Han, các trò chơi dân gian... Từ xưa đến nay, những sản phẩm văn hóa ấy đã trở thành một bộ phận không thể thiếu trong đời sống văn hóa cộng đồng người Thái. Chính vì vậy, ban công tác mặt trận thôn luôn đẩy mạnh tuyên truyền để người dân tích cực tham gia vào các hoạt động bảo tồn, giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Đồng thời, khuyến khích người dân thành lập các đội văn nghệ, thường xuyên mặc trang phục, nấu các món ăn truyền thống của đồng bào mình"...

Trong những năm qua, công tác bảo tồn bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Thái luôn được xã Vạn Xuân quan tâm thực hiện. Từ đó, góp phần xây dựng một nền văn hóa lành mạnh, tạo ra những chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội. Phó Chủ tịch UBND xã Vạn Xuân Cầm Bá Huyến cho biết: "Nhằm giữ gìn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào Thái, xã đã đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu về vai trò, giá trị của văn hóa dân tộc mình. Đồng thời, duy trì tổ chức các hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể dục - thể thao, tạo sân chơi bổ ích nhằm tăng cường tình đoàn kết trong cộng đồng dân cư. Khuyến khích đồng bào Thái xóa bỏ các hủ tục, tổ chức việc cưới, việc tang đảm bảo tiết kiệm, văn minh nhưng trên tinh thần giữ gìn phong tục truyền thống. Cùng với đó, xã cũng đã triển khai nhiều giải pháp bảo tồn và phát triển tiếng nói, chữ viết của người Thái, xây dựng đội ngũ nghệ nhân có khả năng truyền dạy tiếng nói, chữ viết ở địa phương"...

Tuy nhiên, dưới sự tác động của đời sống kinh tế, xã hội, quá trình đô thị hóa sự giao lưu văn hóa diễn ra một cách mạnh mẽ khiến các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái đứng trước những thách thức to lớn. Bởi vậy, xã đang tiếp tục đẩy mạnh việc tuyên truyền đến người dân, nhất là những người am hiểu lưu giữ chữ viết, trang phục, nghề truyền thống và tổ chức truyền dạy trong cộng đồng; đẩy mạnh sưu tầm và tuyên truyền, quảng bá về giá trị văn hóa truyền thống bằng nhiều hình thức, đặc biệt là trên các kênh thông tin đại chúng và không gian mạng. Tiếp tục mở các lớp truyền dạy tiếng nói, chữ viết, trang phục, nghề truyền thống dân tộc Thái. Tổ chức các cuộc liên hoan, hội thi, hội diễn về trang phục truyền thống ở địa phương trong ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc...

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt