Từ giọt máu người thân, nối hành trình đoàn tụ

Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, vẫn còn đó hàng trăm nghìn gia đình mang theo nỗi khắc khoải chưa tìm được nơi yên nghỉ của người thân. Khi ký ức nhân chứng dần phai nhạt, nhiều hồ sơ và dấu tích chiến trường không còn nguyên vẹn, những mẫu ADN được thu nhận từ thân nhân liệt sĩ đang mở thêm hy vọng xác định danh tính cho những người đã ngã xuống. Tại Thanh Hóa, hành trình ấy không chỉ được nối dài bằng những tiến bộ của khoa học - công nghệ, mà còn bằng trách nhiệm, sự tận tâm và quyết tâm không bỏ lỡ những cơ hội đoàn tụ còn lại.

Lực lượng Công an Thanh Hóa xác thực danh tính thân nhân liệt sĩ trước khi tiến hành thu mẫu.

Ở tuổi 104 - cái tuổi “gần đất, xa trời”, cụ Lê Thị Bật ở xã Thọ Phú những tưởng đã không còn hy vọng tìm lại được phần mộ của người em trai và người em họ. Theo thông tin trên giấy báo tử, người em trai hy sinh tại mặt trận phía Nam, trong khi người em họ hy sinh tại chiến trường Quảng Trị. Qua rà soát của Công an Thanh Hóa, ngày 29/10 vừa qua, cụ đã được lấy mẫu máu xét nghiệm, từ đó cập nhật dữ liệu vào ngân hàng gene, phục vụ đối sánh với cơ sở dữ liệu ADN liệt sĩ chưa xác minh được danh tính. Hy vọng tìm thấy mộ phần người thân lại một lần nữa được thắp lên. “Em đi chiến trường rồi không về nữa, gia đình mong mỏi mấy chục năm nay. Tới đây, Nhà nước mà xác định được thông tin, đưa em về quê hương thì gia đình tôi mừng lắm”, cụ Bật nghẹn ngào.

Thấu hiểu niềm mong mỏi đằng đẵng ấy của gia đình các liệt sĩ, lực lượng Công an Thanh Hóa đã triển khai chiến dịch rà soát dữ liệu thông tin và thu thập mẫu ADN thân nhân liệt sĩ. Yếu tố thời gian được ưu tiên hàng đầu trong chiến dịch này, bởi người thân trực hệ với các liệt sĩ đều đã lớn tuổi, cơ hội để thu nhận mẫu không còn nhiều. Suốt hơn 1 năm qua, đã có hơn 48.000 thông tin thân nhân liệt sĩ quê hương Thanh Hóa được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Công an Thanh Hóa đã tổ chức nhiều đợt thu nhận mẫu, vừa tổ chức các trạm thu cố định, vừa sẵn sàng các thiết bị để tổ chức thu mẫu lưu động đối với các trường hợp không thể di chuyển đến trạm lấy mẫu tập trung, quyết tâm không bỏ sót trường hợp nào đủ điều kiện và không để bất cứ trường hợp nào phải thu nhận mẫu lần 2.

Đáng chú ý, trong đợt lấy mẫu gần đây nhất diễn ra từ ngày 28 đến ngày 30/10, đối tượng thu mẫu đã được mở rộng. Thượng tá Lê Thị Quỳnh Hương, Phó trưởng Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh, cho biết: “Ngoài các thân nhân của liệt sĩ quê hương Thanh Hóa, đợt thu nhận mẫu lần này, Công an Thanh Hóa đã rà soát các trường hợp là thân nhân liệt sĩ quê ở tỉnh ngoài nhưng đang sinh sống, làm việc tại Thanh Hóa và trường hợp thân nhân do điều kiện trước đây chưa thể tham gia”.

Việc mở rộng đối tượng thu nhận mẫu đòi hỏi công tác rà soát, đối chiếu và cập nhật thông tin phải hết sức chặt chẽ, tuyệt đối không để xảy ra sai sót, nhầm lẫn. Từ nguồn thông tin lực lượng công an rà soát qua dữ liệu dân cư quốc gia, mỗi thân nhân khi đến lấy mẫu được xác thực danh tính qua 2 bước: xác thực danh tính người lấy mẫu và xác thực danh tính trên mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận.

Với cách làm chặt chẽ, tổ chức bài bản, đến nay, toàn tỉnh đã thu nhận được trên 45.200 mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ, đảm bảo chất lượng để tiến hành phân tích, giải mã gen. Qua đó, đã xác định được danh tính của 11 liệt sĩ một cách chính xác.

Trên thực tế, không phải mọi mẫu ADN đều có thể lập tức đem đến một câu trả lời. Nhưng mỗi trường hợp được xác định danh tính là một khoảng trống lịch sử được lấp đầy, một gia đình có thêm cơ sở để tìm lại người thân. Bởi vậy, hành trình thu nhận mẫu ADN, hoàn thiện dữ liệu và đối sánh xác định danh tính liệt sĩ sẽ tiếp tục được các lực lượng chức năng thực hiện kiên trì, bền bỉ, không dừng lại ở những đợt cao điểm hay kết quả bước đầu. Đích đến cuối cùng là xác định danh tính cho 100% liệt sĩ còn thiếu thông tin, khép lại những cuộc chia ly đã kéo dài qua nhiều thế hệ. Đó không chỉ là trách nhiệm với lịch sử, mà còn là sự tri ân của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng cuộc đời cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Bài và ảnh: Tuyết Hạnh