Rời vùng nguy hiểm: Cần sự chủ động của người dân

Trong mùa mưa bão, nguy cơ lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các địa phương miền núi Thanh Hóa luôn là mối đe dọa thường trực đối với tính mạng, tài sản của người dân. Để chủ động phòng ngừa, tỉnh đã triển khai các dự án tái định cư (TĐC), đưa người dân ra khỏi những khu vực có nguy cơ cao. Tuy nhiên, bên cạnh những hộ dân đồng thuận di chuyển đến nơi ở mới, vẫn còn không ít trường hợp còn tâm lý e ngại, chưa sẵn sàng rời nơi ở cũ, thậm chí có khu TĐC đã hoàn thành nhưng chưa có hộ dân nào vào ở.

Khu tái định cư La Ca, xã Cổ Lũng đã hoàn thành nhưng người dân chưa đến tái định cư.

Vẫn còn tâm lý chần chừ

Khu TĐC La Ca, xã Cổ Lũng, với quy mô 33 hộ, được bàn giao cho địa phương từ cuối năm 2025. Nhưng đến nay vẫn chưa có hộ dân nào chính thức vào sinh sống. Theo chính quyền địa phương, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tập quán lâu đời vốn quen với không gian sống rộng, có vườn, đất sản xuất, chăn nuôi gắn với khuôn viên gia đình. Trong khi đó, tại khu tái định cư, diện tích mỗi hộ chỉ khoảng 150m2 nên một số gia đình lo ngại không đáp ứng được nhu cầu sản xuất, chăn nuôi. Chính quyền xã Cổ Lũng đang tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân. Đặc biệt, với những hộ còn khó khăn, địa phương đề xuất có thêm chính sách hỗ trợ để người dân có điều kiện xây dựng nhà ở. Mục tiêu đặt ra là các hộ dân sẽ từng bước xây dựng nhà mới và ổn định cuộc sống trước Tết Nguyên đán 2027.

Thực tế cho thấy, đầu tư một khu TĐC hoàn chỉnh mới chỉ là điều kiện cần. Để người dân thực sự rời nơi ở cũ, đến nơi ở mới, còn cần sự đồng thuận của chính người dân và những giải pháp phù hợp để bảo đảm sinh kế lâu dài.

Sau những đợt mưa lớn năm 2025, hàng chục hộ dân bản Sắng Hằng, xã Yên Khương phải đối diện với nguy cơ sạt lở đất; có những gia đình, đất lở đã vào sát nhà. Xã đã lập dự án ổn định đời sống cho người dân bản Sắng Hằng với mục tiêu ổn định đời sống cho 40 hộ dân trong vùng có nguy cơ sạt lở cao. Vị trí xây dựng khu TĐC cách nơi ở cũ của người dân khoảng 1km, dự kiến sẽ khởi công vào cuối tháng 11 năm nay.

Ông Lò Ngọc Thanh, trưởng bản Sắng Hằng, cho biết: “Qua nhiều lần tuyên truyền, lấy ý kiến, phần lớn các hộ dân đều đồng tình với chủ trương di chuyển đến nơi ở mới, bởi nhận thức rõ nguy cơ sạt lở đang đe dọa tính mạng và tài sản. Tuy nhiên, một số hộ, nhất là những hộ sống dọc đường tỉnh 530 vẫn còn tâm lý băn khoăn, chưa thực sự sẵn sàng di chuyển, bởi họ đã quen với nơi ở cũ, thuận tiện cho việc đi lại, sản xuất và sinh hoạt. Đây cũng là khó khăn trong công tác vận động, tuyên truyền người dân chủ động rời khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở cao”.

Cần sự chủ động của người dân

Theo báo cáo giám sát số 1078/BC-DT ngày 8/7/2026 của Ban Dân tộc HĐND tỉnh Thanh Hóa về kết quả thực hiện Đề án sắp xếp ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất trên địa bàn các huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2021-2025, đến hết năm 2025, mới có 454 hộ dân được bố trí ổn định trong các khu TĐC, đạt 20,4% mục tiêu đề án. Trong đó đáng chú ý, có một số khu TĐC đã hoàn thành, nhưng người dân vẫn chưa vào ở, như khu TĐC thôn Tượng Liên, xã Thạch Quảng có quy mô 16 hộ, mới có 7 hộ đến sinh sống; khu TĐC La Ca, xã Cổ Lũng quy mô 33 hộ nhưng chưa có hộ nào vào ở; khu TĐC thôn Chiềng, xã Bát Mọt quy mô 8 hộ cũng chưa có hộ dân đến sinh sống.

Để các khu TĐC thực sự phát huy hiệu quả, bên cạnh việc đầu tư hạ tầng, hoàn thiện chính sách hỗ trợ, giải quyết sinh kế tại nơi ở mới, chính quyền các cấp cần tiếp tục tuyên truyền, vận động, nắm bắt tâm tư và tháo gỡ những khó khăn chính đáng của người dân. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là sự đồng thuận và chủ động của mỗi hộ dân. Khi nơi ở đã được xác định có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở, việc chần chừ di chuyển đồng nghĩa với việc tiếp tục đối mặt với hiểm nguy. Rời khỏi vùng nguy hiểm không chỉ là thực hiện chủ trương của Nhà nước, mà trước hết là tự bảo vệ tính mạng, tài sản và cuộc sống lâu dài của chính mình.

Bài và ảnh: Hữu Đại