Nhiều sản phẩm OCOP “mất sao”

Theo báo cáo của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới (VPĐPCTXDNTM) tỉnh Thanh Hóa, hiện toàn tỉnh có hơn 200 sản phẩm OCOP đã hết thời hạn 36 tháng công nhận, chiếm hơn 30% tổng số sản phẩm. Trong số đó, chỉ có một số chủ thể đăng ký công nhận lại, nhiều sản phẩm “mất sao” do không tham gia công nhận lại dù đã hết hạn khá lâu.

Sản phẩm dưa lưới taki QueenFarm của Công ty TNHH Phong Cách Mới đã hết hạn công nhận nhãn hiệu OCOP năm 2022.

Năm 2020, Công ty CP Nông nghiệp Vạn Hoa, xã Nga Sơn có 2 sản phẩm là “Dưa vàng Vạn Hoa” và “Dưa lưới Vạn Hoa” được Chủ tịch UBND tỉnh công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao. Mặc dù đã hết thời gian công nhận hơn 2 năm nhưng sản phẩm vẫn chưa tham gia đánh giá lại và không còn được gắn nhãn hiệu OCOP. Theo ông Nguyễn Văn Nam, Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp Vạn Hoa: “Hiện nay, đơn vị vẫn tổ chức sản xuất quanh năm. Tuy nhiên, do hồ sơ thủ tục để công nhận lại làm mới hoàn toàn, phải mất nhiều thời gian để hoàn thiện, cộng thêm với nguồn kinh phí nên đơn vị chưa đăng ký công nhận lại”.

Là một trong những đơn vị có vùng nguyên liệu bảo đảm phục vụ cho sản xuất lớn, sản phẩm xuất khẩu ra nước ngoài, tuy nhiên, sau khi hết hạn 36 tháng, Công ty CP Sản xuất và Chế biến cói xuất khẩu Việt Anh, xã Nga An chỉ đăng ký công nhận lại 3/5 sản phẩm OCOP. 2 sản phẩm OCOP 4 sao gồm: Rổ đựng hoa quả và đĩa cói trang trí vẫn không được công ty đăng ký công nhận lại. Nguyên nhân là do công ty điều chỉnh, thay thế lại mẫu mã mới đáp ứng theo nhu cầu thị trường. Vì thế, những sản phẩm này “mất sao” OCOP từ cuối năm 2024.

Theo quy định, giấy chứng nhận sản phẩm OCOP chỉ có thời hạn 36 tháng kể từ ngày có quyết định công nhận. Để tiếp tục được sử dụng nhãn hiệu chứng nhận sản phẩm OCOP (logo OCOP có gắn sao) in, dán trên bao bì, nhãn mác của sản phẩm khi lưu thông, tiêu thụ trên thị trường, các sản phẩm này cần phải được cơ quan chức năng đánh giá, công nhận lại.

Qua rà soát, hơn 200 sản phẩm OCOP hết hạn chủ yếu đã được công nhận trong những năm đầu theo bộ tiêu chí cũ trước năm 2022, nhưng theo bộ tiêu chí mới có nhiều nội dung, tiêu chuẩn khắt khe hơn. Trong khi đó, nhiều chủ thể sản xuất có quy mô vừa và nhỏ, tiềm lực kinh tế không mạnh nên việc đầu tư, hoàn thiện quy trình để đáp ứng các tiêu chí mới rất khó. Đối với sản phẩm OCOP 4 sao có thêm một số tiêu chí cứng như: môi trường, sở hữu trí tuệ, chứng nhận chất lượng... là những tiêu chí khó và cần nhiều thời gian để thực hiện. Bên cạnh đó, một số chủ thể đang trong quá trình thay đổi logo và nhận diện thương hiệu, chuyển đổi sản phẩm mới theo nhu cầu thị trường nên không muốn làm lại sản phẩm cũ. Nhiều chủ thể cũng chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của chương trình nên cũng không “mặn mà” đánh giá lại hoặc nâng hạng sản phẩm. Phần lớn các chủ thể còn ngại làm hồ sơ, thủ tục vì mất khá nhiều công sức, thời gian và chi phí. Một nguyên nhân khác nữa là một số địa phương còn thiếu sự quan tâm, hỗ trợ dành cho các sản phẩm OCOP, chưa tạo động lực để các chủ thể tiếp tục phát triển sản phẩm và công nhận lại...

Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh mới chỉ có 6 sản phẩm OCOP hết hạn được công nhận lại, trong đó có 2 sản phẩm được nâng hạng từ 3 lên 4 sao và khoảng hơn 10 sản phẩm đăng ký công nhận lại trong 6 tháng cuối năm.

Cùng với phát triển các sản phẩm mới, việc đánh giá, công nhận lại các sản phẩm OCOP đã hết thời hạn cũng là nhiệm vụ quan trọng để vừa tăng số lượng, vừa nâng cao chất lượng sản phẩm. Do vậy, VPĐPCTXDNTM đang tiếp tục kiểm tra, rà soát việc duy trì các sản phẩm sau đạt chuẩn để kịp thời hỗ trợ các chủ thể tháo gỡ khó khăn. Đồng thời, phối hợp với chính quyền các địa phương đẩy mạnh thông tin tuyên truyền cho các chủ thể OCOP hiểu rõ hơn về mục đích, ý nghĩa và trách nhiệm đối với việc duy trì, phát triển và tham gia công nhận lại. Về phía các chủ thể cũng cần chủ động hơn trong việc đăng ký lại chứng nhận OCOP cho sản phẩm hết thời hạn nhằm giữ vững thương hiệu trên thị trường.

Bài và ảnh: Hương Hạnh