LHQ tính phương án dự phòng nếu chưa chọn được Tổng Thư ký mới
Liên hợp quốc (LHQ) đang khẩn trương xây dựng các phương án dự phòng trong trường hợp nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Antonio Guterres kết thúc ngày 31/12 tới mà chưa lựa chọn được người kế nhiệm, trong bối cảnh những bất đồng tại Hội đồng Bảo an tiếp tục cản trở tiến trình này.

Theo Reuters ngày 20/11, 8 vòng tham vấn kín không chính thức của Hội đồng Bảo an đã không đạt được đồng thuận về ứng cử viên kế nhiệm, trong khi vòng thứ 9 dự kiến diễn ra trong tuần này. Đây là tình huống chưa từng xảy ra trong lịch sử LHQ, khi chưa có Tổng Thư ký nào kết thúc nhiệm kỳ mà người kế nhiệm chưa được lựa chọn. Năm 2016, Hội đồng Bảo an trải qua 6 vòng bỏ phiếu mới thống nhất việc đề cử ông Guterres.
Bế tắc hiện nay phản ánh những bất đồng ngày càng sâu sắc giữa 5 ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an, gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp. Trong tuyên bố chung công bố ngày 19/11, Mỹ, Nga và Trung Quốc nhấn mạnh yêu cầu cải tổ LHQ nhằm nâng cao khả năng ứng phó với các thách thức toàn cầu và thực hiện hiệu quả sứ mệnh duy trì hòa bình, an ninh quốc tế.
Theo quy trình hiện hành, các quốc gia thành viên đề cử ứng viên, sau đó Hội đồng Bảo an tiến hành tham vấn và bỏ phiếu kín không chính thức. Ứng viên cần nhận được ít nhất 9 phiếu thuận và không bị bất kỳ ủy viên thường trực nào phủ quyết trước khi được đề xuất để Đại hội đồng LHQ bổ nhiệm. Quy trình này đang vấp phải chỉ trích do thiếu minh bạch và kéo dài.
Một số ứng viên đáng chú ý trong cuộc đua hiện nay gồm bà Rebeca Grynspan, người Costa Rica, đứng đầu Cơ quan LHQ về Thương mại và Phát triển (UNCTAD); ông Rafael Grossi, người Argentina, Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA); và nhà ngoại giao Lana Nusseibeh, cựu Đại sứ Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) tại LHQ.
Hiến chương LHQ không quy định cụ thể cách xử lý trong trường hợp vị trí Tổng Thư ký bị bỏ trống. Các phương án có thể được cân nhắc gồm gia hạn ngắn nhiệm kỳ của ông Guterres hoặc chỉ định một Phó Tổng Thư ký tạm thời đảm nhiệm chức vụ này.
Ông Richard Gowan, chuyên gia về LHQ thuộc Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), cảnh báo việc chưa thể lựa chọn người đứng đầu tổ chức cho nhiệm kỳ năm 2027 trước khi năm 2026 kết thúc sẽ gây tổn hại đáng kể đến uy tín của 5 ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an.
Cơ cấu Hội đồng Bảo an với 5 ủy viên thường trực và 10 ủy viên không thường trực được hình thành từ năm 1945. Trong nhiều năm qua, cơ cấu này vấp phải những ý kiến chỉ trích vì chưa phản ánh đầy đủ thực tế địa chính trị hiện nay, trong khi việc thiếu đồng thuận giữa các nước lớn tiếp tục đặt ra thách thức đối với hiệu quả hoạt động của LHQ.
Thúy Hà





Bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu