“Lá chắn” phòng, chống thiên tai

Mùa mưa bão năm 2026 được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp với nguy cơ xuất hiện nhiều hình thái thời tiết cực đoan. Những trận mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng cục bộ có thể xảy ra bất cứ lúc nào, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, tài sản của Nhân dân. Không chờ thiên tai xảy ra mới ứng phó, các địa phương trong tỉnh Thanh Hóa đang chủ động triển khai đồng bộ các phương án phòng, chống thiên tai, trong đó việc xây dựng các công trình phòng, chống thiên tai được xem là "lá chắn” góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân.

Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh kiểm tra công trình phòng chống sạt lở đê hữu sông Mã đoạn qua xã Vĩnh Lộc. Ảnh: Xuân Thu

Trong năm 2025, do ảnh hưởng bởi thiên tai, xã Nguyệt Ấn có 140 hộ dân phải sơ tán, di dời khỏi các khu vực sạt lở đất, ngập úng. Mưa bão đã làm nhiều công trình nhà ở, cầu cống, thủy lợi, đường giao thông bị sạt lở, xói mòn và hàng chục ha sản xuất nông nghiệp, rừng trồng bị hư hỏng. Theo thống kê của xã Nguyệt Ấn, năm 2025, cơn bão số 10 đã gây thiệt hại cho địa phương gần 17 tỷ 700 triệu đồng.

Xác định phòng ngừa là giải pháp quan trọng nhất, ngay từ đầu mùa mưa bão 2026, cùng với việc kiện toàn Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự, xã Nguyệt Ấn chú trọng đầu tư xây dựng, duy tu, nâng cấp các công trình phòng, chống thiên tai. Đến thời điểm này, tình trạng sạt lở hai bên taluy tả, hữu và sụt lún khu vực nón mố cầu thôn Mết đã được địa phương khẩn trương khắc phục, gia cố. Một số công trình giao thông, thủy lợi, cầu tràn bị ảnh hưởng bởi các đợt mưa lũ cũng đã được xã Nguyệt Ấn kịp thời báo cáo UBND tỉnh, các ngành liên quan, đồng thời trích từ nguồn dự phòng ngân sách xã để chủ động sửa chữa, với tổng số tiền trên 5,2 tỷ đồng. Chị Lê Thị Oanh, thôn Phùng Giáo, cho biết: “Cây cầu hoàn thành, bà con rất phấn khởi vì đường giao thông được kiên cố, việc đi lại thuận tiện, an toàn. Hệ thống thoát nước cũng được cải thiện, giúp hạn chế tình trạng ngập úng”.

Tương tự, các xã, phường khác trên địa bàn toàn tỉnh cũng đang tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, sửa chữa, nâng cấp các công trình thủy lợi, đê điều và hạ tầng phòng, chống thiên tai. Tại trạm bơm Hoằng Khánh thuộc đê tả sông Mã, sau gần 55 năm đưa vào sử dụng, công trình đã xuống cấp và được đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước. Đến nay, các hạng mục chính gồm nhà trạm bơm, cống qua đê, hệ thống kênh và các công trình trên kênh cơ bản hoàn thành, đáp ứng yêu cầu cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, chống hạn và ngăn ngừa xâm nhập mặn.

Tại xã Xuân Tín, dự án khẩn cấp khắc phục hậu quả thiên tai công trình cầu Mọ đang được đẩy nhanh tiến độ thi công. Cầu Mọ cũ bị lũ cuốn trôi hoàn toàn trong bão số 10 năm 2025, gây chia cắt giao thông và ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất của người dân địa phương. Công trình mới được xây dựng cách vị trí cầu cũ khoảng 20m về phía thượng lưu, có tổng mức đầu tư 70 tỷ đồng, được thiết kế theo tiêu chuẩn cầu cấp III gồm 5 nhịp, chiều dài hơn 18m, mặt cầu rộng 8m. Đến nay, dự án đã hoàn thành 100% khối lượng công việc.

Nhằm nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai, đầu tháng 5/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt gần 58,9 tỷ đồng từ Quỹ Phòng, chống thiên tai để sửa chữa, khắc phục hư hỏng đối với 35 công trình trên địa bàn. Nguồn kinh phí tập trung cho các công trình hồ đập, kênh tiêu, đê điều và các hạng mục phòng, chống lũ xung yếu, góp phần khôi phục hạ tầng thiết yếu và bảo đảm an toàn dân sinh.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, kết quả rà soát trước mùa mưa bão năm 2026 cho thấy, trên địa bàn tỉnh còn 44 trọng điểm xung yếu về đê điều và 58 hồ chứa chưa bảo đảm an toàn. Sở đang phối hợp với các địa phương triển khai các giải pháp bảo vệ công trình, xử lý sự cố trong mùa mưa lũ, đồng thời đôn đốc các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ các dự án phòng, chống thiên tai, nhất là các công trình đê điều và hồ đập.

Trước diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết, công tác phòng, chống thiên tai trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa vẫn còn nhiều khó khăn. Ví như một số khu vực dân cư vẫn nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở; hệ thống giao thông ở vùng đồi núi còn dễ bị chia cắt khi mưa lớn; nguồn lực đầu tư khắc phục các điểm xung yếu còn hạn chế... Từ những công trình được đầu tư, những điểm xung yếu được rà soát đến các phương án ứng phó được chuẩn bị sớm, thế chủ động trước thiên tai đang được xây dựng từng bước từ cơ sở. Mỗi tuyến đê được bảo vệ, mỗi cây cầu được xây dựng kiên cố, mỗi điểm sạt lở được xử lý hôm nay chính là thêm một lớp bảo vệ cuộc sống bình yên của người dân trước mùa mưa bão.

Xuân Thu