Hướng tới nông thôn mới hiện đại

Hiện nay, XDNTM ở các địa phương trong tỉnh đang bước vào giai đoạn phát triển mới, từ mục tiêu hoàn thiện các tiêu chí, nhiều địa phương đang hướng tới tạo dựng không gian nông thôn hiện đại, văn minh và phát triển bền vững.

Người dân xã Yên Định tích cực hưởng ứng xây dựng cảnh quan, môi trường xanh, sạch, đẹp.

UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Quyết định phân loại 147 xã thành 3 nhóm thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia XDNTM giai đoạn 2026-2030 là bước cụ thể hóa định hướng này. Theo đó, nhóm 1 có 39 xã, nhóm 2 có 34 xã và nhóm 3 có 74 xã. Việc phân nhóm căn cứ vào điều kiện phát triển, đặc điểm địa bàn và yêu cầu thực hiện các tiêu chí, qua đó tạo cơ sở để xây dựng mục tiêu, nhiệm vụ và phương án phân bổ nguồn lực phù hợp.

Sự phân loại này cho thấy yêu cầu không thể áp dụng một cách làm đồng nhất cho tất cả các địa phương. Với những xã có điều kiện thuận lợi, nằm gần đô thị hoặc có khả năng phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp, nhiệm vụ đặt ra là tiếp tục nâng cao chất lượng hạ tầng, phát triển dịch vụ, mở rộng không gian kinh tế và từng bước hình thành diện mạo nông thôn hiện đại. Trong khi đó, những xã có điều kiện phát triển trung bình cần tập trung khai thác lợi thế sản xuất, nâng cao thu nhập, hoàn thiện các công trình thiết yếu và củng cố những tiêu chí còn hạn chế.

Đối với các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, XDNTM phải gắn với công tác giảm nghèo, phát triển sinh kế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo đảm khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản. Đầu tư hạ tầng cần đi trước một bước, nhưng phải gắn với nhu cầu thực tế, khả năng khai thác và hiệu quả lâu dài. Đường giao thông thuận lợi hơn phải giúp người dân tiêu thụ nông sản, tiếp cận thị trường; công trình thủy lợi phải phục vụ sản xuất; trường học, trạm y tế phải đáp ứng tốt hơn nhu cầu của cộng đồng.

Phân nhóm xã vì thế không đơn thuần là xác định vị trí của từng địa phương trong quá trình XDNTM, mà còn là cơ sở để lựa chọn hướng phát triển phù hợp. Tại Yên Định, mục tiêu về đích NTM năm 2026 đang được cụ thể hóa bằng việc rà soát từng tiêu chí, từng chỉ tiêu. Theo bộ tiêu chí xã NTM áp dụng giai đoạn 2026-2030, Yên Định thuộc nhóm 1, thực hiện 46/47 chỉ tiêu thuộc 10 nhóm tiêu chí. Đến tháng 10/2026, tập trung triển khai, xã đã đạt 40/46 chỉ tiêu; còn 6 chỉ tiêu thuộc 4 nhóm tiêu chí chưa đạt, chủ yếu liên quan đến hạ tầng thủy lợi ứng dụng công nghệ cao, thu nhập bình quân đầu người, cơ sở vật chất văn hóa - giáo dục, chuyển đổi số và hệ thống camera giám sát an ninh.

Theo ông Vũ Văn Đức, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Định, địa phương từng có nền tảng XDNTM khá sớm, nhưng trong giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc hoàn thành bộ tiêu chí mà phải tiếp tục phát triển theo hướng hiện đại. Vì vậy, địa phương tiếp tục tập trung hoàn thiện quy hoạch, hạ tầng thiết yếu, giao thông kết nối, điện chiếu sáng, các công trình công cộng, đồng thời phát triển văn hóa, y tế, giáo dục, bảo vệ môi trường và bảo đảm an sinh xã hội.

Theo kế hoạch thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia XDNTM, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh năm 2026, toàn tỉnh huy động 4.497 tỷ đồng thực hiện chương trình. Trong đó, vốn ngân sách Nhà nước 1.148 tỷ đồng, chiếm 25,5%; vốn ngoài ngân sách 2.194 tỷ đồng, chiếm 48,8%; vốn doanh nghiệp và huy động từ cộng đồng, người dân 1.155,4 tỷ đồng, chiếm 25,7%. Từ nguồn vốn này, chương trình ưu tiên phát triển hạ tầng kết nối và ứng dụng công nghệ số; hoàn thiện hạ tầng cơ bản phục vụ sản xuất, dân sinh; thúc đẩy kinh tế nông thôn gắn với chuỗi giá trị và OCOP. Cùng với phát triển kinh tế, các địa phương đẩy mạnh thu gom, xử lý chất thải rắn và nước thải sinh hoạt tại khu dân cư tập trung; mở rộng các tuyến đường hoa, hàng rào xanh, xây dựng cảnh quan “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn”; vận động người dân phân loại rác tại nguồn.

Việc phân nhóm xã và chủ động kế hoạch đã mở ra cách tiếp cận linh hoạt hơn trong XDNTM, giúp nguồn lực được tập trung đúng trọng tâm, phù hợp với từng địa bàn, tạo nền tảng cho một diện mạo nông thôn hiện đại, văn minh và bền vững.

Bài và ảnh: Hải Đăng