Hiệp định thương mại Anh-GCC trước thách thức từ xung đột vùng Vịnh và biến động nội bộ

Cuộc xung đột tại vùng Vịnh cùng những tranh luận về tương lai thể chế của Vương quốc Anh đang đặt ra những thách thức đối với Hiệp định thương mại tự do giữa Anh và Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), ngay cả khi những lợi ích kinh tế mà thỏa thuận mang lại vẫn chưa được hiện thực hóa.

An ninh hàng hải là thách thức trước mắt, trong khi nguy cơ Vương quốc Anh bị chia tách có thể đặt ra những câu hỏi phức tạp về tương lai của hiệp định. Nếu Scotland hoặc xứ Wales giành độc lập, các quốc gia mới sẽ được hưởng những ưu đãi thương mại hiện nay hay phải đàm phán lại? Đây là những vấn đề có thể tác động đến triển vọng hợp tác kinh tế giữa Anh và các đối tác vùng Vịnh.

Được ký kết hồi tháng 5, Hiệp định thương mại tự do Anh-GCC được Chính phủ Anh kỳ vọng sẽ đóng góp thêm 3,7 tỷ bảng Anh, tương đương khoảng 5 tỷ USD, mỗi năm cho nền kinh tế nước này trong dài hạn. Theo lộ trình thực hiện, các nước GCC sẽ cắt giảm thuế quan đối với khoảng 93% hàng hóa nhập khẩu từ Anh trong thời gian chuyển tiếp tối đa 10 năm, giúp doanh nghiệp Anh tiết kiệm khoảng 580 triệu bảng tiền thuế mỗi năm. Đổi lại, Anh sẽ xóa bỏ thuế quan đối với toàn bộ hàng hóa hiện nhập khẩu từ GCC ngay khi hiệp định có hiệu lực.

Tuy nhiên, đối với cộng đồng doanh nghiệp, những ưu đãi thuế quan chỉ thực sự phát huy giá trị khi hàng hóa được vận chuyển an toàn và các nhà đầu tư duy trì niềm tin vào quan hệ hợp tác giữa hai bên.

Tình trạng gián đoạn tại Eo biển Hormuz là minh chứng rõ nét cho những rủi ro này. Theo Reuters, dẫn dữ liệu hàng hải sơ bộ của công ty Kpler ngày 18/9, chỉ có 4 tàu chở hàng hóa cơ bản đi qua eo biển này trong ngày hôm trước, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 16 tàu trong 10 ngày. Dù một số hoạt động hộ tống của quân đội Mỹ đã hỗ trợ vận tải biển, Eo biển Hormuz vẫn được đánh giá là gần như tê liệt trên thực tế.

Theo giới phân tích, cuộc khủng hoảng cho thấy những gián đoạn tại một tuyến đường thủy chiến lược có thể nhanh chóng tác động đến dòng chảy thương mại, thị trường năng lượng, chi phí vận tải biển và niềm tin của nhà đầu tư. Trong bối cảnh đó, việc tách biệt giữa an ninh kinh tế và an ninh hàng hải ngày càng trở nên khó khăn.

Bên cạnh những rủi ro trước mắt từ xung đột, những tranh luận về tương lai thể chế tại Anh cũng có thể tác động đến phạm vi áp dụng của hiệp định thương mại tự do.

Tại cuộc họp ở Cardiff, xứ Wales, trong tuần này, các thủ hiến xứ Wales, Scotland và Bắc Ireland đã ký một bản ghi nhớ, trong đó tuyên bố “những thay đổi về thể chế đang đến”, đồng thời kêu gọi Vương quốc Anh chuẩn bị và tạo điều kiện cho những thay đổi về thể chế tại từng vùng lãnh thổ.

Những khác biệt có ý nghĩa quan trọng đối với tương lai của thương mại. Nếu Ireland thống nhất, Bắc Ireland sẽ gia nhập một quốc gia hiện hữu. Trong khi đó, nền độc lập của Scotland hoặc xứ Wales sẽ dẫn đến sự ra đời của các quốc gia mới, kéo theo những yêu cầu khác biệt về quan hệ thương mại.

Trước mắt, ưu tiên hàng đầu vẫn là đưa Hiệp định thương mại tự do Anh-GCC vào thực thi. Một nguồn tin từ Chính phủ Anh khẳng định thỏa thuận hiện không bị chậm tiến độ. Công tác chuẩn bị vẫn đang được triển khai theo đúng quy trình, với mục tiêu đưa hiệp định vào vận hành sớm nhất có thể.

Thúy Hà