Dưới mái nhà sàn trăm tuổi

(Baothanhhoa.vn) - Hơn một thế kỷ trôi qua, ngôi nhà sàn của gia đình ông Hà Văn A, tại bản Chiềng Lau, xã Bá Thước vẫn được nhiều thế hệ trong gia đình gìn giữ. Những cột gỗ, gian bếp, khung cửi hay chiếc cối xay gạo ở đây không chỉ mang dấu vết thời gian, mà còn lưu giữ trọn vẹn nếp sinh hoạt xưa cũ của đồng bào Thái, để những giá trị văn hóa truyền thống lan tỏa trong đời sống cộng đồng.

Dưới mái nhà sàn trăm tuổi

Hơn một thế kỷ trôi qua, ngôi nhà sàn của gia đình ông Hà Văn A, tại bản Chiềng Lau, xã Bá Thước vẫn được nhiều thế hệ trong gia đình gìn giữ. Những cột gỗ, gian bếp, khung cửi hay chiếc cối xay gạo ở đây không chỉ mang dấu vết thời gian, mà còn lưu giữ trọn vẹn nếp sinh hoạt xưa cũ của đồng bào Thái, để những giá trị văn hóa truyền thống lan tỏa trong đời sống cộng đồng.

Dưới mái nhà sàn trăm tuổi

Nhà cổ Pù Luông được xây dựng từ năm 1902, ở xã Bá Thước, hiện vẫn được thế hệ thứ năm của gia đình gìn giữ.

Nép mình giữa núi rừng Pù Luông, ngôi nhà sàn được dựng từ năm 1902. Trải qua 124 năm, các thành viên trong gia đình vẫn gìn giữ nguyên vẹn kiến trúc truyền thống độc đáo của đồng bào Thái. Đến tháng 4/2025, gia đình phối hợp với Công ty Cổ phần Avarta Nhiệt Đới đưa ngôi nhà vào phục vụ khách du lịch tham quan, trải nghiệm văn hóa bản địa. Hơn một thế kỷ trôi qua, nhiều thế hệ đã lớn lên dưới mái nhà ấy, có người đã đi qua hết cuộc đời mình, có người tiếp tục gìn giữ nếp nhà của cha ông.

Theo anh Lương Văn Huy, nhân viên Công ty Cổ phần Avarta Nhiệt Đới, khi hướng dẫn khách tham quan, điều anh thường giới thiệu đầu tiên không phải tuổi đời của ngôi nhà, mà là cách người Thái dựng nên một mái ấm. Nhà sàn truyền thống của người Thái được chia thành ba tầng. Tầng dưới để nông cụ và gia súc, tách biệt với không gian sinh hoạt phía trên. Tầng giữa là nơi cả gia đình quây quần, ăn uống, nghỉ ngơi. Trên cùng là nơi cất giữ lúa, ngô và những sản vật sau mỗi vụ mùa. Không có bản vẽ nào trên giấy. Mọi kinh nghiệm đều được truyền từ đời này sang đời khác, để rồi trở thành một nếp nhà phù hợp với cuộc sống miền sơn cước.

Trong ngôi nhà sàn của người Thái, bếp luôn được xem là trái tim của cả không gian sống. Ở đó có những bữa cơm sau một ngày lên nương, có tiếng nói cười của con cháu, có những câu chuyện được người già chậm rãi kể lại mỗi đêm. Nhiều phong tục, tập quán, cách ứng xử trong gia đình cũng từ bếp lửa mà được truyền sang thế hệ sau. Theo anh Lương Văn Huy, khói bếp giúp hong khô tre, nứa, lá cọ và những cây cột gỗ, hạn chế mối mọt, giúp ngôi nhà bền chắc suốt hàng chục, hàng trăm năm. Vì thế, trong nhà sàn của người Thái, bếp không chỉ là nơi nấu ăn, mà là phần quan trọng nhất của ngôi nhà. Đến khi nghe câu chuyện ấy, nhiều du khách mới hiểu vì sao những cây cột gỗ trong ngôi nhà đều ngả màu xám khói.

Câu chuyện về văn hóa người Thái không dừng lại trong không gian ngôi nhà. Bước xuống khoảng sân phía trước, du khách tiếp tục được trải nghiệm những công việc vốn đã gắn bó với cuộc sống của đồng bào từ bao đời nay. Chiếc cối xay gạo bằng gỗ quay đều dưới bàn tay của những vị khách lần đầu thử sức. Khung cửi vốn quen với đôi tay người phụ nữ Thái, nay có thêm những du khách nước ngoài chăm chú học từng động tác. Ngoài sân, tiếng reo vui vang lên sau mỗi lượt ném còn, bắn cung hay đi cà kheo...

Những công việc vốn rất đỗi bình dị trong đời sống hằng ngày của người Thái bỗng trở thành điều mới mẻ với người từ phương xa.

Vợ chồng ông Kobi và bà Niva đến từ Israel cũng là một trong những vị khách như thế. Họ thích thú khi tự tay xay gạo, hào hứng với trò ném còn và dành nhiều thời gian trò chuyện với người dân bản địa. "Điều khiến chúng tôi nhớ nhất ở đây là cảm giác gần gũi của một nếp sống vẫn còn được gìn giữ nguyên vẹn. Mọi thứ đều lạ lẫm, cho chúng tôi cảm giác tò mò, rất thú vị", bà Niva chia sẻ.

Hơn một thế kỷ trước, ngôi nhà sàn được dựng lên để che mưa, che nắng cho một gia đình người Thái. Hơn một thế kỷ sau, nơi ấy vẫn đỏ lửa bếp, vẫn đều tiếng thoi đưa, vẫn rộn rã tiếng cười của những vị khách phương xa. Có lẽ, chính khi được sống trong nhịp sinh hoạt ấy, du khách mới cảm nhận trọn vẹn giá trị của một di sản văn hóa đang tiếp tục được gìn giữ giữa Pù Luông.

Bài và ảnh: Hương Quỳnh

Bình luận

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Tin cùng chuyên mục

[Podcast] Tản văn: Thương nhớ cúc họa mi dịu êm

[Podcast] Tản văn: Thương nhớ cúc họa mi dịu êm

Văn hóa - Giải trí
(Baothanhhoa.vn) - Tháng Mười Một về, mang theo những cơn gió đầu đông và sắc trắng tinh khôi của cúc họa mi. Có những loài hoa chẳng cần rực rỡ, chỉ khẽ nở thôi cũng đủ khiến lòng người dịu lại, đánh thức bao miền ký ức và những thương nhớ đã xa. Giữa phố phường ồn...
Đưa di sản Lam Kinh đến gần hơn với học sinh

Đưa di sản Lam Kinh đến gần hơn với học sinh

Văn hóa - Giải trí
(Baothanhhoa.vn) - Hướng tới kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam và Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, chiều 19/11, tại Di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh, Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh phối hợp với Lamori Resort & Spa và Trường THCS...
Tiếp nối mạch nguồn tư tưởng, văn hóa và truyền thống quý báu của dân tộc trong giai đoạn mới

Tiếp nối mạch nguồn tư tưởng, văn hóa và truyền thống quý báu của dân tộc trong giai đoạn mới

Văn hóa - Giải trí
(Baothanhhoa.vn) - Từ Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943 - Cương lĩnh đầu tiên của Đảng về văn hóa, đến Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946 và những chủ trương, quyết sách về phát triển văn hóa trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta luôn kiên định quan điểm...
Ngoài ngắm biển mây, combo “Đón bình minh trên đỉnh Fansipan” còn có gì đặc biệt?

Ngoài ngắm biển mây, combo “Đón bình minh trên đỉnh Fansipan” còn có gì đặc biệt?

Văn hóa - Giải trí
Từ nay đến hết năm 2026 chỉ còn 4 buổi sáng cuối tuần, vào các ngày 21–22/11 và 28–29/11, để chuyến cáp treo 5h sáng đưa du khách lên “Nóc nhà Đông Dương” trước khi mặt trời mọc. Combo “Đón bình minh trên đỉnh Fansipan” sắp chính thức khép lại. Nhiều người đã trải nghiệm...
Chứng nhận tín nhiệm mạng
Việt Long Phần mềm tòa soạn
hội tụ thông minh