Đổi đời nơi biên viễn

Thôn Mường Pùng và Mường Xim, xã Quang Chiểu là hai trong số các thôn vùng biên ở xứ Thanh có số tiền từ nước ngoài gửi về lên đến hàng chục tỉ đồng mỗi năm.

Những ngôi nhà xây dựng san sát với lối kiến trúc hiện đại đang dần thay thế cho những căn nhà xuống cấp.

Cách trung tâm tỉnh Thanh Hóa khoảng 250km về phía Tây, theo tuyến Quốc lộ 15C, chúng tôi đến thôn Mường Pùng, Mường Xim. Nơi đây, những ngôi nhà khang trang, trị giá từ vài trăm triệu đồng đến cả tỷ đồng được xây dựng san sát, tạo nên diện mạo mới cho bản làng vùng biên.

Dắt tay nhau thoát đói nghèo

Trước năm 2015, hầu hết người dân ở các bản thuộc xã vùng biên Quang Chiểu đều rất nghèo khó. Cuộc sống bao đời của đồng bào dân tộc Thái, Mông, Dao quanh năm dựa vào lúa nương, làm rẫy, chăn nuôi. Dù làm việc chăm chỉ, siêng năng nhưng cũng không đủ ăn, khó để mà thoát đói nghèo.

Nhờ những chính sách của Nhà nước, trong đó có việc tuyên truyền, vận động người dân đi xuất khẩu lao động, cuộc sống ở vùng biên dần có những chuyển biến.

Lúc đó, nhiều người nghĩ suốt đời quanh quẩn với đói nghèo mãi cũng không chịu được nữa, đồng bào nơi đây bắt đầu nghĩ đến việc đi lao động ở nước ngoài với hy vọng thoát nghèo đói.

Một ngôi nhà được xây dựng theo lối kiến trúc hiện đại ở thôn Mường Pùng.

Vậy là từng người, từng người lần lượt rời bản ra đi, mang theo ước mơ đổi đời và cả những hy vọng của cha mẹ, anh chị em trong gia đình, lên máy bay đến xứ người.

Trưởng thôn Mường Pùng Hà Văn Linh vừa dẫn chúng tôi đi vừa chỉ tay về phía những gia đình có người đi xuất khẩu lao động: “Nhà trước mặt có người đi Hàn Quốc, nhà kia cũng có hai anh em đi Hàn Quốc, nhà này đi Nhật Bản và nhà này đi Đài Loan”.

Bên trong ngôi nhà 3 tầng khang trang với lối kiến trúc kiểu biệt thự, ông Hà Văn Só (48 tuổi), thôn Mường Pùng kể: “Trước đây nhà nghèo lại đông con nên có siêng năng cũng không đủ ăn. Từ khoản tiền tích lũy vài năm trở lại đây, gia đình đã xây dựng căn nhà trị giá khoảng 1,2 tỉ đồng, riêng con trai là Hà Văn Niềm (27 tuổi) gửi về 400 triệu đồng”.

Ông Hà Văn Só chia sẻ về những đổi thay của bản làng.

Ông Vi Văn Nuốt (46 tuổi), thôn Mường Xim cho biết: “Trước đây gia cảnh rất nghèo túng, thiếu ăn liên miên, bố mẹ già yếu, căn nhà sàn của gia đình đã xập xệ, dột nát, xuống cấp. Từ khi có hai con trai đi lao động tại Đài Loan, gia đình cũng có của ăn, của để nên tính đến việc thay thế ngôi nhà cũ bằng một căn nhà khang trang hơn. Trong tháng 11/2026, gia đình dự kiến chi hơn 1 tỉ đồng xây dựng ngôi nhà để có chỗ ở và cưới vợ cho con”.

Người dân địa phương chia sẻ, ban đầu chỉ có một vài người mạnh dạn đi xuất khẩu lao động. Thấy người thân sang nước ngoài làm ăn, có thu nhập khá, vợ chồng, anh chị em trong gia đình lần lượt nối bước. Từ trong mỗi gia đình, dòng người đi làm việc ở nước ngoài dần lan sang họ hàng, làng xóm. Người đi trước có kinh nghiệm, có điều kiện lại động viên, hỗ trợ người đi sau. Cứ thế, người này dìu dắt người kia, tạo thành một vòng nối tiếp, mở ra cơ hội thoát nghèo cho nhiều gia đình.

Niềm vui của anh Vi Văn Nuốt (46 tuổi), ở bản Xim, có hai con trai đi làm việc tại Đài Loan.

“Trước đây, chỉ một số gia đình có định hướng cho con đi làm việc ở nước ngoài. Hiện nay, xu hướng này đã phổ biến, nhiều gia đình chủ động cho con học tiếng Hàn, tiếng Nhật và đăng ký ngay chờ tuyển dụng”, ông Hà Văn Linh, Trưởng thôn Mường Pùng cho biết.

Hàng chục tỉ đồng chuyển về vùng biên

Trong 10 tháng năm 2026, xã Quang Chiểu có thêm 48 lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, chủ yếu tại thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc, nâng tổng số lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng lũy kế đến thời điểm báo cáo lên 252 người.

Theo lãnh đạo UBND xã Quang Chiểu, thu nhập bình quân mỗi lao động ở nước ngoài có thể đạt khoảng 200-300 triệu đồng/người/năm, tùy thuộc thị trường, ngành nghề, thời gian làm việc và các khoản chi phí liên quan.

Nhờ xuất khẩu lao động, gia đình như chị Vi Thị Chiềng (48 tuổi) đã có nơi ở khang trang và chuyển đổi nghề.

Theo lãnh đạo địa phương, mỗi năm người lao động gửi về khoảng 40 đến 50 tỉ đồng cho các gia đình trang trải sinh hoạt, đầu tư phát triển sản xuất, cải thiện nhà ở, chăm lo việc học tập của con em và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Ngoài số lao động đi làm việc ở nước ngoài, từ năm 2020 đến nay, có khoảng 405 lượt lao động đi làm việc tại các tỉnh, thành phố như Ninh Bình, Bắc Giang, Hải Phòng, Hà Nội, Đồng Nai và TP Hồ Chí Minh với mức thu nhập từ 8 đến 15 triệu đồng/tháng.

Bí thư Đảng ủy xã Quang Chiểu Triệu Minh Xiết chia sẻ: "Thực tế tại địa phương cho thấy, việc người lao động tham gia làm việc ở nước ngoài, có thu nhập và tích lũy đã góp phần cải thiện điều kiện kinh tế của một số hộ gia đình, tạo động lực để người dân quan tâm hơn đến việc học nghề, nâng cao kỹ năng và tìm kiếm cơ hội việc làm phù hợp.

Đối với Quang Chiểu, đi lao động ở nước ngoài là một trong những giải pháp góp phần phát triển kinh tế, tạo nên diện mạo mới cho địa phương. Nhiều năm qua, chính quyền đã thực hiện nhiều giải pháp để tuyên truyền, khuyến khích người dân mạnh dạn phát triển kinh tế nhờ đi làm việc ở nước ngoài".

Con trai gửi tiền từ nước ngoài về, ông Lò Văn Chung đã chuyển đổi mô hình chăn nuôi.

Từ nguồn ngoại tệ gửi về, nhiều gia đình ở Quang Chiểu đã bắt đầu khởi nghiệp, cải thiện các mô hình sản xuất như trồng dưa, lúa nếp Cay Nọi, trồng bưởi, cam; phát triển các mô hình chăn nuôi, mở quán ăn, làm dịch vụ cưới hỏi, xây dựng mô hình du lịch cộng đồng.

“Trong thời gian tới, xã sẽ tiếp tục tuyên truyền, cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài bằng việc chia sẻ kinh nghiệm, cung cấp thông tin thực tế để con em yên tâm đi xuất khẩu lao động, không chỉ để thoát nghèo mà còn dựng cơ nghiệp cho tương lai lâu dài”, ông Xiết nhấn mạnh.

Nhìn diện mạo Mường Pùng hôm nay ít ai biết nơi đây từng đói nghèo, lạc hậu.

Rời Mường Pùng, Mường Xim - nơi từng quanh năm đối mặt với cái nghèo, chúng tôi nhận thấy vùng biên giới này đang từng ngày đổi thay. Từ những chuyến đi xuất khẩu lao động đến các mô hình phát triển kinh tế hiệu quả, người dân đã từng bước vươn lên, góp phần làm nên diện mạo mới cho một vùng biên viễn.

Đặng Trung