Còn nhiều khó khăn trong triển khai dịch vụ công trực tuyến tại các xã vùng cao

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, xã hội số và nền hành chính phục vụ, việc đưa Trung tâm Phục vụ hành chính công về xã thể hiện quyết tâm cao của hệ thống chính trị. Đây là bước đi chiến lược nhằm rút ngắn khoảng cách giữa Nhà nước và Nhân dân, để dịch vụ công thực sự gần dân, sát dân, phục vụ người dân và doanh nghiệp hiệu quả nhất.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bát Mọt hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Tuy nhiên, ở các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, quá trình triển khai dịch vụ công trực tuyến vẫn còn nhiều khó khăn, đặt ra những yêu cầu mới về sự thích ứng, sáng tạo và đồng hành từ cả phía chính quyền và người dân.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bát Mọt - một xã vùng cao biên giới, số lượng người dân đến làm thủ tục hành chính không nhiều. Tuy nhiên, công việc của cán bộ nơi đây lại khá đặc thù, vừa phải tiếp nhận hồ sơ theo cách truyền thống, vừa phải kiên nhẫn hướng dẫn công dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Thực tế cho thấy, dù đã được tuyên truyền, phổ biến, nhiều người dân vẫn chưa quen với hình thức dịch vụ công trực tuyến, chưa có điện thoại thông minh, chưa nắm rõ cách sử dụng phần mềm, khai báo thông tin hoặc giao dịch qua mạng. “Nhiều người dân chưa được trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết để sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Trình độ sử dụng các thiết bị điện thoại thông minh, công nghệ còn kém nên dù chúng tôi đã hướng dẫn nhiều lần nhưng một số người dân vẫn không thể tự thao tác được. Do đó, khi đến đây, họ thường nhờ chúng tôi làm hộ luôn cho nhanh”, ông Lục Văn Phương, cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bát Mọt cho biết. Hơn nữa, tâm lý truyền thống “đến tận nơi, nộp tận tay” cho cán bộ xã để cảm thấy yên tâm vẫn phổ biến ở người dân miền núi.

Bên cạnh đó, hầu hết người dân xã Bát Mọt đều giống như chị Hà Thị Sen, chỉ tìm đến UBND xã khi con cái đi học cần giấy tờ hoặc có nhu cầu xuất khẩu lao động. “Người dân miền núi như chúng tôi một năm lên xã 1 - 2 lần để làm giấy tờ như giấy khai sinh cho con đi học hay đi làm ăn xa. Thế nên, khi đến đây, tôi nhờ cán bộ làm giúp luôn cho nhanh, chứ không nhớ được các bước để làm dịch vụ công trực tuyến”, chị Sen chia sẻ. Chính vì lí do này khiến nhu cầu sử dụng dịch vụ công trực tuyến tại xã Bát Mọt chưa cao, thậm chí đôi khi còn bị xem là “xa lạ” với đời sống thường ngày.

Để tháo gỡ những rào cản này, xã Bát Mọt đã áp dụng phương pháp “đưa công nghệ về tận bản”. Cụ thể là chính quyền xã tăng cường cử cán bộ xuống từng thôn bản hỗ trợ người dân làm quen với dịch vụ công trực tuyến. Ông Nguyễn Thế Thắng, Chủ tịch UBND xã Bát Mọt cho biết: “UBND xã đang lên kế hoạch phối hợp với các tổ công nghệ số cộng đồng, tổ chức các buổi tập huấn, tuyên truyền lưu động đến từng bản làng, giúp người dân làm quen với các dịch vụ công trực tuyến”. Việc “cầm tay chỉ việc” bước đầu tạo ra hiệu ứng tích cực, giúp bà con hiểu rằng thủ tục có thể được giải quyết nhanh gọn, minh bạch và tiện lợi hơn nhờ công nghệ.

Tại xã Tân Thành, lực lượng đoàn viên thanh niên được huy động làm “cầu nối công nghệ”, hướng dẫn, hỗ trợ người dân trong từng thao tác cơ bản như đăng nhập, kê khai hồ sơ, tra cứu tình trạng xử lý. Cán bộ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công không chỉ làm nhiệm vụ tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính mà còn tích cực giải thích cặn kẽ, kiên nhẫn đồng hành để người dân hiểu rõ lợi ích, cách thức sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Ông Lê Hoàng Cường, Chủ tịch UBND xã Tân Thành cho biết: “Chúng tôi xác định nâng cao tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Bên cạnh việc nâng cấp hạ tầng, xã sẽ tiếp tục duy trì các tổ hỗ trợ tại chỗ, vừa hỗ trợ người dân vừa tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng thành thạo dịch vụ công trực tuyến”.

Chính nhờ sự chủ động này, nhận thức của người dân đang từng bước thay đổi. Nhiều hộ gia đình trẻ bắt đầu làm quen với việc đăng ký khai sinh, làm bảo hiểm y tế cho con hoặc xác nhận giấy tờ học tập qua dịch vụ công trực tuyến thay vì phải đi xa. Mặc dù con số chưa nhiều, nhưng đó là dấu hiệu quan trọng cho thấy sự chuyển dịch trong thói quen của cộng đồng người dân miền núi.

Chuyển đổi số và dịch vụ công trực tuyến không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là yêu cầu khách quan của một nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu quả. Vì vậy, các xã vùng cao tỉnh Thanh Hóa tuy còn gặp nhiều thách thức, khó khăn nhưng với sự nỗ lực của cấp ủy, chính quyền cơ sở, cùng sự đồng hành, thích ứng của người dân, dịch vụ công trực tuyến đang dần khẳng định hiệu lực, hiệu quả. Từ những bước đi kiên nhẫn ban đầu, một nền hành chính phục vụ, công khai, minh bạch và thân thiện đang từng ngày được hình thành, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số ở cơ sở, để người dân thực sự được hưởng lợi từ những thành quả của công cuộc chuyển đổi số quốc gia.

Bài và ảnh: Phương Đỗ