Chuyển đổi cơ cấu vật nuôi phù hợp với vùng khí hậu

Thanh Hóa có điều kiện sinh thái đa dạng, từ miền núi, trung du, gò đồi đến đồng bằng, ven biển. Mỗi vùng có đặc điểm khí hậu, địa hình, nguồn thức ăn và mức độ tác động của thiên tai khác nhau. Vì vậy, chuyển đổi cơ cấu vật nuôi phù hợp với từng vùng sinh thái là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị sản xuất, chủ động phòng chống dịch bệnh, thích ứng với thiên tai và phát triển chăn nuôi bền vững.

Trang trại chăn nuôi gà ứng dụng công nghệ cao của gia đình ông Nguyễn Văn Chí, thôn Trung Thôn, xã Định Hòa.

Tại địa bàn các xã miền núi cao như: Mường Lát, Hồi Xuân, Quan Sơn, Bá Thước, Linh Sơn..., quỹ đất chăn thả và nguồn thức ăn tự nhiên là lợi thế để phát triển trâu, bò thịt chất lượng cao, dê thả đồi và các giống gà, lợn bản địa. Hướng phù hợp là chăn nuôi đại gia súc bán chăn thả, kết hợp trồng cỏ, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp; gắn chăn nuôi an toàn sinh học với xây dựng sản phẩm đặc trưng, OCOP và du lịch cộng đồng. Đặc biệt, cần chủ động dự trữ thức ăn, phòng chống đói rét và dịch bệnh mùa đông cho gia súc.

Ở nhiều địa phương trong vùng, sự thay đổi tư duy sản xuất đang diễn ra rõ rệt. Như xã Vân Du, từ lợi thế đồi rừng và điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với chăn nuôi dê, hội nông dân xã đã vận động hội viên chuyển đổi cơ cấu vật nuôi, lựa chọn những con nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên và khả năng sản xuất của địa phương. Trong đó, phát triển dê sinh sản theo hướng hàng hóa được xác định là một hướng đi hiệu quả. Hiện trên địa bàn xã có 4 hộ nông dân đã thành lập tổ hội nghề nghiệp nuôi dê sinh sản, với quy mô từ 50 đến 100 con/hộ. Việc lựa chọn vật nuôi phù hợp, không chỉ tận dụng tốt lợi thế tự nhiên, giảm chi phí đầu tư mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. Nhờ bán dê thịt và dê giống, các hộ đạt lợi nhuận từ 80 đến 150 triệu đồng, cao hơn gấp nhiều lần con nuôi khác. Đây là minh chứng cho hiệu quả của việc lựa chọn vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên từng vùng.

Tại vùng trung du, gò đồi như các xã: Thọ Xuân, Ngọc Lặc, Như Thanh, Như Xuân... quỹ đất và điều kiện tự nhiên thuận lợi phát triển chăn nuôi tập trung, quy mô lớn. Các vật nuôi có tiềm năng gồm lợn thịt, lợn giống công nghệ cao, gà thịt thả vườn, bò sinh sản và bò thịt. Phát triển trang trại công nghệ cao, chuồng nuôi khép kín, gắn với chuỗi liên kết từ thức ăn, chăn nuôi đến tiêu thụ sản phẩm sẽ góp phần kiểm soát dịch bệnh, môi trường và nâng cao hiệu quả.

Ở khu vực đồng bằng như các xã: Yên Định, Thiệu Hóa, Hoằng Hóa, Nông Cống, Triệu Sơn... quỹ đất hạn chế nhưng có lợi thế về phụ phẩm nông nghiệp và thị trường. Vì vậy, cần ưu tiên gia cầm thịt, trứng, lợn an toàn sinh học, nông hộ thông minh, trang trại quy mô vừa và bò sữa tại vùng có tiềm năng. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang tập trung, an toàn sinh học; ứng dụng tự động hóa, dữ liệu số trong quản lý đàn, kiểm soát dịch bệnh và truy xuất nguồn gốc.

Đơn cử như xã Định Hòa, từ phương thức chăn nuôi truyền thống, nhiều hộ dân đã chuyển sang nuôi lợn, gà theo hướng công nghệ cao, liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Toàn xã hiện có 15 trang trại chăn nuôi tập trung, từng bước hình thành các mô hình chuồng kín, chuồng lạnh và tự động hóa trong chăm sóc vật nuôi. Công nghệ giúp kiểm soát tốt hơn nhiệt độ, độ thông thoáng, thức ăn, nước uống và vệ sinh chuồng trại; đồng thời rút ngắn thời gian nuôi, nâng cao hiệu quả sử dụng chuồng trại. Ông Hoàng Văn Thắng, Phó Chủ tịch UBND xã Định Hòa, cho biết: “Địa phương đã quy hoạch vùng chăn nuôi tập trung với diện tích hơn 13ha, gồm các trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm; đồng thời ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật, liên kết với các công ty, doanh nghiệp sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Nhờ đó gia tăng giá trị và phát triển bền vững vật nuôi cho các hộ dân”.

Với vùng ven biển và ngập nước, nơi chịu tác động trực tiếp của bão, mưa lớn, ngập lụt và có điều kiện nước lợ, phát triển thủy cầm như vịt, ngan, ngỗng và các mô hình kết hợp chăn nuôi - nuôi trồng thủy sản là hướng cần quan tâm. Tuy nhiên, phải đặt yêu cầu an toàn sinh học, bảo vệ môi trường và khả năng chống chịu thiên tai lên hàng đầu. Chuồng trại cần kiên cố, có hệ thống thoát nước và phương án chủ động bảo vệ đàn vật nuôi khi xảy ra thiên tai.

Điểm chung trong chuyển đổi cơ cấu vật nuôi ở tất cả các vùng là phải thích ứng với biến đổi khí hậu và kiểm soát dịch bệnh. Ông Phạm Chiến Thắng, Phó trưởng Phòng chăn nuôi, Chi cục Chăn nuôi và Thú y Thanh Hóa, cho biết: “Cần quy hoạch lại không gian chăn nuôi theo điều kiện khí hậu, sinh thái và thực tế từng địa bàn; gắn vùng sản xuất với hạ tầng, nguồn thức ăn và thị trường. Đồng thời, xây dựng chuồng trại thích ứng thời tiết cực đoan, chủ động dự trữ thức ăn, phòng chống thiên tai; đẩy mạnh công nghệ số trong quản lý đàn, giám sát dịch bệnh và tiêm phòng. Tăng cường liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, HTX và người dân, hình thành chuỗi sản xuất từ con giống đến tiêu thụ cũng là giải pháp quan trọng để giảm rủi ro, nâng cao giá trị sản phẩm”.

Bài và ảnh: Lan Hương