Cấp thiết nâng cấp, cải tạo cống Quai Si bảo vệ đồng ruộng xã Nga Thắng

Do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới và mưa lớn kéo dài trong tháng 9 vừa qua, hàng trăm ha lúa, hoa màu cùng diện tích nuôi trồng thủy sản của người dân xã Nga Thắng đã bị ngập úng, thiệt hại nặng nề. Khảo sát thực tế cho thấy, nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ năng lực tiêu thoát nước yếu kém, vận hành thiếu hiệu quả của hệ thống cống xung yếu trên địa bàn.

Người dân thôn Quyết Tiến, xã Nga Thắng bị ngập và thiệt hại trong đợt mưa lớn tháng 9/2026.

Sau ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới và mưa lớn nhiều ngày nhưng nhịp sản xuất của người dân thôn Quyết Tiến, xã Nga Thắng vẫn chưa trở lại bình thường. Các hộ đang tập trung vệ sinh ao đầm, chuồng trại và tranh thủ thời tiết thuận lợi để cải tạo, nâng cấp bờ ao, quây lưới quanh vùng nuôi tôm, cá để đề phòng cho những đợt mưa, lũ tiếp theo.

Có hơn 1ha nuôi trồng thủy sản và chuồng trại chăn nuôi 10 con lợn thương phẩm, song nhiều năm qua, gia đình ông Nguyễn Hữu Năm, thôn Quyết Tiến, vẫn chưa một ngày được thảnh thơi phát triển kinh tế. Cứ mỗi khi mùa mưa bão đến, nỗi lo trắng tay do ngập lụt lại khiến ông canh cánh trong lòng. Ông Năm chia sẻ: “Gia đình tôi ra vùng chân đê chăn nuôi lợn, đào ao nuôi tôm, cá từ năm 2006. Do đặc thù là vùng ruộng trũng nên mỗi lần mưa, bão xảy đến chúng tôi rất lo lụt, ngập úng. Thực tế, cứ thời tiết có mưa to là gia đình tôi phải kê cao đồ sinh hoạt, quây lưới quanh khu ao để giữ tôm, cá, thậm chí có những năm phải di chuyển lợn, gà đi nơi khác”.

Được biết, việc tiêu thoát nước tại thôn Quyết Tiến phụ thuộc hoàn toàn vào cống Quai Si. Tuy nhiên, nếu nước ngoài sông Lèn thấp thì việc tiêu thoát nước mới hiệu quả. Ngược lại, nếu có mưa lũ, nước sông dâng cao thì việc tiêu thoát nước của thôn Quyết Tiến gặp khó khăn. Bà Nguyễn Thị An, người nuôi trồng thủy sản ở thôn Quyết Thắng, cho biết: “Đợt mưa tháng 9 vừa qua, khi nước dâng ngập nhà và ao nuôi tôm, cá của nhiều hộ dân trong thôn. Theo đó, chúng tôi đã báo cáo lãnh đạo thôn để đề nghị chính quyền xã đề nghị mở cống Quai Si để thoát nước. Tuy nhiên, do mưa lớn và nước sông dâng cao nên cống không thể thoát nước được. Các hộ dân chúng tôi được chính quyền địa phương hỗ trợ triển khai các biện pháp bảo vệ tài sản, vật nuôi nhưng vẫn bị thiệt hại khá nhiều”.

Nguyên nhân về tình trạng trên được UBND xã Nga Thắng lý giải là do các khu dân cư, đồng ruộng của địa phương thuộc vùng nội đê trũng, thấp. Việc tiêu, thoát nước phụ thuộc vào thủy triều và các cống tiêu thoát nước ra sông Lèn. Nếu mưa lũ lớn, nước sông dâng cao thì việc tiêu thoát nước sẽ khó khăn, nên việc rút nước cho khu vực các thôn giáp đê của xã Nga Thắng rất chậm.

Ông Phạm Thanh Giang, chuyên viên Phòng Kinh tế, UBND xã Nga Thắng, cho biết: “Trong những đợt mưa bão lớn vừa qua, khu vực các thôn Quyết Tiến, Thanh Lãng, Hậu Trạch, Vi Mỹ... gặp khó khăn trong việc tiêu thoát nước bảo vệ diện tích nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi và sinh hoạt của người dân. Mặc dù, UBND xã đã sát sao chỉ đạo, tăng cường lực lượng thực hiện khơi thông dòng chảy, tiêu thoát nước tại các cống, kênh tiêu nhưng hiệu quả chưa cao”.

Khu vực nội đê thuộc các thôn Quyết Tiến, Hậu Trạch, Thanh Lãng, Vi Mỹ của xã Nga Thắng có hàng nghìn hộ dân, với khoảng 300ha nuôi trồng thủy sản, hàng chục trang trại, gia trại chăn nuôi lớn nhỏ. Việc sản xuất, sinh hoạt của người dân, nhất là vào mùa mưa bão phụ thuộc lớn vào việc tiêu thoát nước của cống Quai Si.

Do đó, để ổn định cuộc sống, bảo vệ tài sản và diện tích nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi, người dân khu vực nội đê mong muốn chính quyền xã Nga Thắng sớm đầu tư nâng cấp, cải tạo để nâng hiệu quả sử dụng của cống tiêu thoát Quai Si. Đồng thời, phối hợp với các đơn vị vận hành thủy lợi trên địa bàn huyện Nga Sơn (cũ) tăng cường công tác kiểm tra, vận hành khoa học các trạm bơm và hệ thống cống tiêu úng, đảm bảo kịp thời tiêu thoát nước nhanh chóng khi có mưa lớn. Qua đó, góp phần giảm tình trạng ngập úng cục bộ, gây ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất nông nghiệp của Nhân dân địa phương.

Bài và ảnh: Hòa Bình