Cảnh giác lừa đảo khi người cao tuổi nhận trợ cấp qua tài khoản

Chi trả an sinh qua tài khoản đã được triển khai đồng bộ, nhưng việc hỗ trợ người cao tuổi chưa thể dừng lại sau khi tài khoản được mở. Hướng dẫn họ tự kiểm tra, sử dụng và bảo vệ tài khoản, đồng thời duy trì cảnh báo các thủ đoạn mới là phần việc cần tiếp tục thực hiện để sự thuận tiện trong chi trả chính sách đi cùng với an toàn cho người thụ hưởng.

Công an xã Hoằng Hóa phối hợp với Agribank - Chi nhánh Hoằng Hóa hỗ trợ bà Lê Thị Diễm kiểm tra, giúp bảo toàn số tiền 205 triệu đồng.

Có tài khoản nhưng chưa phải ai cũng sử dụng thành thạo

Từ ngày 1/7/2026, Thanh Hóa triển khai đồng bộ việc chi trả các chế độ an sinh xã hội qua tài khoản. Trước thời điểm này, tỉnh đã hoàn thành 100% chỉ tiêu đăng ký nhận chế độ qua tài khoản đối với các nhóm thuộc phạm vi triển khai, trong đó có 116.385 người hưởng hưu trí xã hội và 166.035 người hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội.

Phương thức chi trả mới tác động trực tiếp đến một bộ phận lớn người cao tuổi. Theo số liệu của Sở Y tế, Thanh Hóa hiện có hơn 612.000 người cao tuổi, chiếm khoảng 16% dân số toàn tỉnh; trong đó 360.178 người đang hưởng lương hưu và các loại trợ cấp hằng tháng.

Tại xã Hoằng Sơn, hiện có 1.911 người hưởng trợ cấp xã hội thường xuyên, gồm người cao tuổi thuộc diện được hưởng trợ cấp, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và các đối tượng bảo trợ xã hội khác. Đến nay, 100% số người hưởng trợ cấp xã hội trên địa bàn đã nhận tiền qua tài khoản ngân hàng.

Kết quả này giúp việc chi trả thuận tiện hơn, nhưng quá trình triển khai tại cơ sở cũng cho thấy một số người cao tuổi còn gặp khó khăn khi sử dụng tài khoản. Công an xã Hoằng Sơn ghi nhận có người không có điện thoại thông minh hoặc sử dụng chưa thành thạo; người quên mật khẩu, mã PIN; người không tự thao tác được trên VNeID, ứng dụng ngân hàng nên phải nhờ con cháu hỗ trợ. Một số trường hợp giao điện thoại, thẻ ngân hàng hoặc thông tin tài khoản cho người thân quản lý, dẫn đến phụ thuộc khi cần kiểm tra hoặc rút tiền. Có người vẫn e ngại sử dụng tài khoản vì sợ thao tác sai hoặc mất tiền.

Như vậy, hoàn thành chuyển đổi phương thức chi trả chưa đồng nghĩa với tất cả người thụ hưởng đã có thể tự sử dụng tài khoản. Đối với những người cao tuổi chưa thành thạo thực hiện các thao tác, việc hướng dẫn sử dụng cần đi cùng với cảnh báo về bảo mật thông tin và nhận diện các thủ đoạn lừa đảo.

Để khắc phục những hạn chế này, UBND xã Hoằng Sơn, cán bộ thôn, lực lượng công an và ngân hàng phối hợp rà soát từng trường hợp để có cách hỗ trợ phù hợp. Người chưa có tài khoản được hướng dẫn mở tài khoản; người đã có nhưng chưa sử dụng thành thạo được hỗ trợ thao tác; trường hợp không có điện thoại thông minh hoặc gặp vướng mắc về VNeID, định danh, thông tin cá nhân được lập danh sách để hỗ trợ trực tiếp. Với những người gặp khó khăn, cán bộ đến tận nhà hoặc tổ chức hướng dẫn theo nhóm tại nhà văn hóa thôn.

Lừa đảo lợi dụng VNeID để tiếp cận tài khoản ngân hàng

Ngày 7/7/2026, bà Lê Thị Diễm, ở thôn Phú Vinh, xã Hoằng Hóa nhận được cuộc gọi từ một số điện thoại lạ. Người gọi hướng dẫn bà tích hợp thông tin khám, chữa bệnh vào ứng dụng VNeID. Sau đó, đối tượng yêu cầu bà kết bạn qua zalo, gọi video để hướng dẫn thao tác, sử dụng gương chiếu vào màn hình, xác thực bằng vân tay và đăng nhập tài khoản Agribank. Thời điểm đó, tài khoản của bà có 205 triệu đồng.

Nhận thấy những yêu cầu bất thường, bà Diễm dừng thao tác và đến Công an xã Hoằng Hóa trình báo. Sau khi xác minh, Công an xã nhận định đây là thủ đoạn mà các đối tượng có thể sử dụng để thu thập thông tin cá nhân, mã xác thực, chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng. Lực lượng công an hướng dẫn bà chấm dứt liên lạc với đối tượng, không tiếp tục cung cấp thông tin; đồng thời hỗ trợ bà đến Agribank - Chi nhánh Hoằng Hóa thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn tài khoản. Số tiền 205 triệu đồng được bảo toàn.

Vụ việc cho thấy thủ đoạn lừa đảo đang bám vào những dịch vụ số quen thuộc. Đối tượng không yêu cầu chuyển tiền ngay mà bắt đầu bằng việc “hướng dẫn” sử dụng VNeID, sau đó từng bước dẫn người dân sang zalo, xác thực sinh trắc học và đăng nhập tài khoản ngân hàng. Thủ đoạn này đặc biệt cần được cảnh báo đối với những người cao tuổi chưa thành thạo công nghệ và còn phải nhờ người khác hỗ trợ khi sử dụng các ứng dụng trên điện thoại.

Thực tế đó cũng đặt ra yêu cầu phải giúp người cao tuổi phân biệt giữa việc hỗ trợ chính thống với những cuộc gọi giả mạo. Công an xã Hoằng Sơn cho biết, trong quá trình triển khai chi trả an sinh qua tài khoản, đơn vị đã tuyên truyền, cảnh báo các thủ đoạn lợi dụng việc cập nhật tài khoản ngân hàng, VNeID và nhận trợ cấp để tiếp cận người dân. Một trong những nội dung được tập trung tuyên truyền là nguyên tắc “không cung cấp - không cài đặt - không chuyển tiền” khi nhận cuộc gọi, tin nhắn không rõ nguồn gốc. Người dân không cung cấp mã OTP, mật khẩu, mã PIN, số thẻ ngân hàng qua điện thoại; không bấm vào đường link lạ hoặc cài ứng dụng theo yêu cầu của người gọi; không chuyển tiền với lý do “xác minh tài khoản”, “kích hoạt tài khoản”, “nhận trợ cấp” khi chưa kiểm chứng. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dân cần dừng giao dịch và liên hệ với ngân hàng hoặc cơ quan công an để được hướng dẫn.

Đối với người cao tuổi, việc công khai đầu mối cán bộ tại cơ sở cũng cần được duy trì để họ có nơi kiểm tra thông tin khi gặp một yêu cầu bất thường. Một cuộc gọi tự xưng là cán bộ, một đường link yêu cầu đăng nhập hay đề nghị cung cấp mã xác thực cần được kiểm chứng trước khi thực hiện.

Bài và ảnh: Tăng Thúy