Cần đầu tư cầu cứng thay thế những ngầm tràn xuống cấp

Nhiều ngầm tràn ở các xã vùng cao đã xuống cấp, khả năng tiêu thoát lũ hạn chế, thường xuyên bị nước dâng gây chia cắt giao thông mỗi khi mưa lớn. Trước thực tế này, nhiều địa phương kiến nghị các cấp, ngành nghiên cứu thay thế những ngầm tràn tại vị trí thiết yếu bằng cầu cứng, bảo đảm giao thông an toàn, thông suốt trong mùa mưa lũ.

Cần đầu tư thay thế những ngầm tràn xuống cấp tại bản Năng Cát, xã Linh Sơn gây chia cắt trong mùa mưa lũ.

Từ những ngầm tràn xuống cấp

Trên địa bàn tỉnh hiện có hơn 560 ngầm tràn trên các tuyến đường tỉnh, đường liên xã, liên thôn. Đây là những công trình được đầu tư từ nhiều năm trước. Qua thời gian khai thác, số lượng lớn các công trình đã xuống cấp, khả năng tiêu thoát lũ hạn chế, trong khi nhu cầu giao thông và lưu lượng phương tiện ngày càng tăng. Khi mưa lớn, nhiều ngầm tràn tiêu thoát chậm, dẫn tới ngập sâu gây chia cắt cục bộ.

Trên tuyến đường tỉnh 530D đoạn qua các xã Giao An, Linh Sơn có gần 10 ngầm tràn bắc qua các sông, suối. Một số công trình đã xuống cấp, thiết kế không còn phù hợp với dòng chảy, thường xuyên bị ngập sâu khi mưa lớn kéo dài. Cụ thể, tại xã Giao An có tới 5 ngầm tràn cần sự đầu tư thay thế. Ngầm tràn sông Sạo kết nối các thôn Húng, Chiềng Pọng, Nghịu Tượt với trung tâm xã, mặt ngầm đã xuống cấp, trong khi cống tiêu thoát nhỏ, mỗi khi mưa lớn, nước từ thượng nguồn đổ về dâng cao gây chia cắt giao thông.

Tương tự, ngầm Khe Nước Lạnh cùng tuyến, đoạn qua khu vực Chiềng Nang, Chiềng Pọng, cũng thường xuyên bị nước lũ dâng cao gây chia cắt. Tại xã Linh Sơn, 4 ngầm tràn Pá Luông, Cánh Lóng, Hang Na và Héo đã xuống cấp nghiêm trọng. Một số ngầm tràn, mặt bê tông đã xuất hiện những vị trí hư hỏng, nứt vỡ; dòng nước chảy xiết gây xói lở, tạo hàm ếch phía dưới công trình. Trong khi, cống thoát nước có khẩu độ nhỏ, không đáp ứng được lượng nước lớn vào mùa mưa. Khi nước phủ qua mặt ngầm, dòng chảy mạnh không chỉ gây nguy hiểm cho người và phương tiện qua lại mà còn là tác nhân gây hư hỏng công trình.

Không chỉ tại Giao An, Linh Sơn, nhu cầu thay thế những ngầm tràn xuống cấp, không còn phù hợp bằng cầu cứng cũng được đặt ra tại xã biên giới Quang Chiểu. Cầu tràn bê tông tại thôn Mường Xim hiện đã xuống cấp, chất lượng công trình không còn bảo đảm an toàn khai thác. Khi mưa lớn, nước lũ dâng cao thường xuyên gây ngập cầu, làm gián đoạn giao thông, ảnh hưởng đến việc đi lại và vận chuyển hàng hóa của người dân. Địa phương đã tổng hợp nhu cầu gửi Sở Xây dựng, kiến nghị đầu tư xây dựng một số cầu cứng thay thế các ngầm tràn, bảo đảm giao thông an toàn, thông suốt trong mùa mưa lũ.

Ông Lê Văn Hiếu, Chủ tịch UBND xã Quang Chiểu, cho rằng: các ngầm tràn xuống cấp thuộc những vị trí giao thông thiết yếu, xã đề nghị được quan tâm nguồn lực để nâng cấp, thay thế công trình; bên cạnh đó, cần có phương án đầu tư phù hợp tại những nơi thường xuyên bị cô lập, chia cắt do mưa lũ.

Cầu cứng thay thế phát huy hiệu quả

Ngầm tràn có ưu điểm chi phí đầu tư thấp, phù hợp với những vị trí có dòng chảy nhỏ, tần suất ngập lũ không nhiều. Tuy nhiên, đặc điểm của loại công trình này là khi nước lũ dâng cao, giao thông qua ngầm phải tạm dừng. Vì vậy, với những vị trí nằm trên tuyến giao thông huyết mạch, thiết yếu, kết nối khu dân cư tập trung, thường xuyên bị ngập sâu và chia cắt, việc tiếp tục sửa chữa hoặc đầu tư ngầm tràn mới có thể chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt. Thực tế tại một số địa phương cho thấy, khi được đầu tư cầu cứng thay thế tại những vị trí thường xuyên chia cắt, hiệu quả kết nối giao thông, giao thương được cải thiện rõ rệt vào mùa mưa lũ.

Đơn cử, tại xã Cổ Lũng, một số cây cầu bê tông cốt thép đã được đầu tư, từng bước thay thế các công trình giao thông không còn đáp ứng yêu cầu. Ông Trương Văn Hoan, Trưởng Phòng Kinh tế xã Cổ Lũng, cho biết: Đến thời điểm hiện tại, xã đã hoàn thiện 4/8 cây cầu bê tông cốt thép thay thế cho những ngầm tràn, cầu treo xuống cấp. Sau khi đưa vào vận hành đã phát huy hiệu quả giao thông, giao thương. Đặc biệt, thời điểm mưa lũ kéo dài do ảnh hưởng của bão số 4 vừa qua, nước các sông suối dâng cao nhưng giao thông kết nối các thôn, bản vẫn thông suốt.

Tại xã Trung Hạ, 5 cây cầu cứng được đầu tư thay thế những ngầm tràn, cầu treo xuống cấp cũng đang phát huy hiệu quả. Theo ông Lữ Hồng Chiến, Trưởng Phòng Kinh tế xã Trung Hạ, không phải ngầm tràn nào xuống cấp cũng cần thay thế bằng cầu cứng. Việc đầu tư cần căn cứ vào vị trí, vai trò kết nối, lưu lượng giao thông, mức độ xuống cấp và tần suất ngập lũ của từng công trình. Tuy nhiên, với những ngầm tràn nằm trên tuyến giao thông thiết yếu, thường xuyên bị nước lũ chia cắt, việc ưu tiên đầu tư cầu cứng là hướng đi được cho là phù hợp mà nhiều địa phương đang kiến nghị.

Theo rà soát từ Sở Xây dựng, cùng với những công trình đã hoàn thành sử dụng, nhiều dự án cầu cứng cũng đang được triển khai tại các xã miền núi nhằm thay thế những vị trí thường xuyên bị nước lũ chia cắt. UBND tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư 26 dự án cầu dân sinh thay thế cho các ngầm tràn, cầu treo xuống cấp tại các xã miền núi giai đoạn 2026-2028. Các công trình sau khi đầu tư, sẽ khắc phục các điểm nghẽn giao thông, bảo đảm đi lại an toàn, lưu thông hàng hóa và từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông khu vực miền núi.

Bài và ảnh: Đình Giang