Bảo vệ tốt hơn cho trẻ em trước bạo lực thể chất

Xác định trẻ em chính là đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước bạo lực thể chất, trong khi không ít hành vi bạo lực lại diễn ra ngay trong gia đình và cộng đồng mà người lớn đôi khi không nhận thức hết mức độ nguy hiểm, dự án “Nâng cao năng lực cộng đồng trong phòng, chống bạo lực thể chất đối với trẻ em” đã được triển khai ở Thanh Hóa với trọng tâm là nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cấp xã, phường. Đối tượng tham gia là những người trực tiếp nắm quy trình xử lý, tiếp nhận thông tin và hỗ trợ trẻ em, cũng là lực lượng sát dân nhất, hiểu dân nhất, có khả năng tác động nhanh nhất đến từng trường hợp nguy cơ.

Các học viên phường Hạc Thành nhận giấy chứng nhận hoàn thành khóa tập huấn nâng cao năng lực phòng, chống bạo lực thể chất đối với trẻ em.

Từ tháng 1/2023 đến nay, 15 lớp tập huấn đã được tổ chức với 450 học viên tham gia, trong đó có đại diện lãnh đạo UBND xã, phường; cán bộ hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hội cựu chiến binh, hội người cao tuổi; bí thư chi bộ, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố và đại diện các cơ sở dịch vụ hỗ trợ nạn nhân bạo lực. Tất cả đều là những “điểm chạm” quan trọng trong mạng lưới bảo vệ trẻ em tại cộng đồng. Họ nắm bắt thực tiễn, thường xuyên tiếp xúc với các gia đình, nắm được đặc điểm từng hộ dân và có thể trở thành nguồn quan sát giúp sớm phát hiện những tín hiệu bất thường.

Để những buổi tập huấn không chỉ dừng lại ở lý thuyết khô cứng mà thực sự lan tỏa nhận thức, chương trình được thiết kế theo phương pháp “cùng tham gia”, lấy học viên làm trung tâm. Giảng viên từ Khoa Xã hội học, Trường Đại học Hồng Đức đã mang tới những bài giảng kết hợp trình bày và thảo luận mở, để mỗi cán bộ tham gia không chỉ tiếp thu mà còn chia sẻ trải nghiệm, nêu thực trạng và thẳng thắn đưa ra những băn khoăn trong quá trình xử lý vụ việc liên quan trẻ em.

Từ các buổi tập huấn, nhiều cán bộ nhận ra khái niệm “bạo lực thể chất” rộng hơn những gì họ hình dung. Những cái tát, cái véo, những trận đòn vốn được xem là “dạy dỗ” thực chất đều là hành vi xâm hại thân thể trẻ, để lại hậu quả nghiêm trọng không chỉ về mặt thể chất mà cả tâm lý. Không ít cán bộ chia sẻ, trước đây họ từng chứng kiến cảnh người lớn quát mắng, đánh trẻ nơi công cộng hay những vụ việc trong gia đình, nhưng thường chỉ can thiệp ở mức độ nhắc nhở. Sau tập huấn, họ hiểu rằng cần báo cáo, kết nối và phối hợp theo đúng quy trình để đảm bảo mọi trường hợp đều được xử lý đúng pháp luật và đảm bảo an toàn cho trẻ.

Một nội dung nổi bật của chương trình là kỹ năng phát hiện và đánh giá nguy cơ. Nếu trước đây, phần lớn cán bộ cơ sở chỉ dựa vào trực giác hoặc kinh nghiệm, thì nay họ được tiếp cận hệ thống đánh giá bài bản, từ xác định dấu hiệu tổn thương, mức độ nguy hiểm, khả năng tự bảo vệ của trẻ đến việc phân loại nhóm nguy cơ và xây dựng kế hoạch hỗ trợ trước mắt cũng như lâu dài. Cùng với đánh giá nguy cơ, nội dung về kỷ luật tích cực, phương pháp giáo dục không sử dụng bạo lực được xem là điểm nhấn có sức lan tỏa mạnh. Nhiều cán bộ bày tỏ khi họ thấm nhuần triết lý “kỷ luật để xây dựng chứ không phải để trừng phạt”, họ có thể truyền tải thông điệp ấy đến phụ huynh, giáo viên, thậm chí đến bí thư, trưởng thôn, xóm - những người có uy tín trong cộng đồng.

Quan trọng hơn, sau mỗi lớp tập huấn, tinh thần trách nhiệm của cán bộ cơ sở được nâng cao rõ rệt. Nhiều học viên chia sẻ trước đây họ nghĩ bảo vệ trẻ em chủ yếu là việc của các cơ quan chức năng. Nhưng qua những giờ học, họ hiểu rằng bảo vệ trẻ là trách nhiệm chung của toàn cộng đồng, từ thôn trưởng, tổ trưởng dân phố đến hội đoàn thể.

Điều đáng ghi nhận là toàn bộ 15 lớp tập huấn đã hoàn thành theo đúng kế hoạch, không chỉ đảm bảo về số lượng người tham gia mà còn đảm bảo chất lượng nội dung truyền đạt. 450 cán bộ, trong đó có 265 nữ và 185 nam đến từ các xã, phường của dự án đã trở thành những “điểm sáng” trong việc lan tỏa thông điệp bảo vệ trẻ em.

Ở tầm rộng hơn, dự án cũng tạo nền tảng để tỉnh ta tiến tới xây dựng cộng đồng an toàn cho trẻ em. Khi công tác bảo vệ trẻ em ở cấp cơ sở được củng cố bằng tri thức và kỹ năng, niềm tin của người dân cũng được nâng lên. Mỗi cán bộ sau tập huấn là một kênh thông tin đáng tin cậy, một người lắng nghe, một người hướng dẫn để trẻ em và gia đình có thể tìm đến khi gặp khó khăn.

Bài và ảnh: Trần Hằng