Sách điện tử, học liệu số tạo hệ sinh thái giáo dục số toàn diện

Trong bối cảnh một số địa phương gặp khó khăn về nguồn cung sách giáo khoa (SGK), thì sách điện tử và học liệu số đang phát huy vai trò là nguồn tài liệu hỗ trợ thiết thực, giúp giáo viên và học sinh duy trì việc dạy, học, đồng thời từng bước hình thành hệ sinh thái giáo dục số.

Việc ứng dụng công nghệ đang từng bước tạo nên hệ sinh thái giáo dục số linh hoạt, thuận tiện và phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục trong các nhà trường.

Từ năm học 2026-2027, cả nước sử dụng chung một bộ SGK của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Bên cạnh các SGK được in mới trong năm 2026, toàn bộ SGK, sách bài tập đã được in từ năm 2025 trở về trước đang được lưu hành tại các nhà trường, thư viện, đơn vị phát hành và gia đình học sinh... sẽ vẫn tiếp tục được sử dụng, tái sử dụng bình thường.

Đối với một số SGK có nội dung được cập nhật, điều chỉnh theo địa giới hành chính mới, số liệu thống kê kinh tế - xã hội..., Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã tổ chức rà soát, hoàn thiện và công bố bản cập nhật dưới dạng PDF trên hệ thống trực tuyến. Giáo viên, học sinh, phụ huynh và các cơ sở giáo dục có thể truy cập, tra cứu và sử dụng miễn phí các bản SGK cập nhật tại địa chỉ: https://taphuan.nxbgd.vn.

Không chỉ góp phần giải quyết nhu cầu trước mắt, SGK điện tử đang ngày càng trở thành nguồn học liệu được giáo viên khai thác thường xuyên trong quá trình giảng dạy. Từ việc tham khảo nội dung, tìm kiếm tư liệu đến thiết kế các hoạt động học tập, nguồn tài liệu số giúp giáo viên chủ động hơn trong xây dựng bài giảng.

Nhiều năm công tác trong ngành giáo dục, thầy giáo Lang Văn Tuất, giáo viên Trường Phổ thông Nội trú TH&THCS Bát Mọt, xã Bát Mọt, cho biết: “Bên cạnh SGK bản in, tôi thường xuyên sử dụng bản điện tử để phục vụ việc soạn giáo án. Nguồn học liệu số giúp tôi thuận tiện tìm kiếm, trích xuất hình ảnh, video và các dữ liệu minh họa, qua đó làm cho bài giảng trực quan, sinh động, hấp dẫn hơn”.

Tại Trường Phổ thông Nội trú TH&THCS Bát Mọt, việc ứng dụng công nghệ số trong dạy học cũng đang từng bước được đẩy mạnh. Nhiều giáo viên đã sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình chuẩn bị bài giảng, từ tìm kiếm tư liệu, thiết kế hình ảnh, gợi ý nội dung đến hỗ trợ chấm bài, đánh giá năng lực học sinh. Việc khai thác các công cụ số phù hợp giúp bài học trở nên sinh động, cập nhật và gần gũi hơn với học sinh.

Cùng với ứng dụng công nghệ trong giảng dạy, nhà trường cũng đã chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, giáo viên thông qua các lớp tập huấn. Nội dung tập huấn tập trung vào việc sử dụng AI trong quản lý, dạy học trực tuyến, kiểm tra, đánh giá và khai thác các nền tảng số phục vụ giáo dục. Từ tâm lý e ngại công nghệ, đội ngũ giáo viên từng bước chủ động tiếp cận, lựa chọn và khai thác những công cụ phù hợp với yêu cầu thực tế.

Thực tế cho thấy, việc kết hợp SGK điện tử với các phần mềm và nền tảng trực tuyến mang lại nhiều tiện ích cho cả giáo viên, học sinh và công tác quản trị nhà trường.

Đối với giáo viên, sách điện tử góp phần rút ngắn thời gian chuẩn bị bài, giảm công sức tìm kiếm tài liệu, hình ảnh minh họa; đồng thời thuận tiện tích hợp nội dung vào các bài giảng điện tử, PowerPoint hoặc hệ thống E-learning.

Đối với học sinh, SGK điện tử tạo điều kiện để các em chủ động tiếp cận kiến thức, nhất là trong trường hợp chưa kịp có sách bản in. Việc tích hợp hình ảnh, video và các nội dung trực quan cũng giúp bài học dễ tiếp cận, tăng hứng thú học tập và hỗ trợ học sinh trong quá trình ôn luyện.

Chị Lưu Thị Hương, phường Hạc Thành, chia sẻ: “Do mua SGK muộn nên đến nay con tôi vẫn còn thiếu một số đầu sách. Tuy nhiên, ngay trước năm học mới, nhà trường đã gửi đường link SGK điện tử đến các lớp để phụ huynh có thể in cho con sử dụng. Nhờ vậy, việc chưa mua đủ SGK bản in không ảnh hưởng nhiều đến việc học tập của con”.

Có thể thấy, sự phát triển của SGK điện tử và các nguồn học liệu số đang mở thêm một hướng hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động giáo dục. Không chỉ giải quyết tình trạng thiếu sách trong những thời điểm nhất định, đây còn là nguồn tài nguyên quan trọng để giáo viên đổi mới phương pháp dạy học, học sinh chủ động tiếp cận kiến thức và nhà trường từng bước nâng cao hiệu quả quản lý.

Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả của học liệu số, việc sử dụng thiết bị và tài liệu trực tuyến cần đi đôi với sự hướng dẫn, quản lý của giáo viên và nhà trường. Đặc biệt, học sinh cần được định hướng kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh đúng mục đích, tránh việc bị phân tán sự chú ý trong giờ học.

Từ SGK điện tử đến học liệu số, các nền tảng dạy học trực tuyến... việc ứng dụng công nghệ đang từng bước tạo nên một hệ sinh thái giáo dục số linh hoạt, thuận tiện và phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục. Đây cũng là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng dạy và học, thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức giữa học sinh ở các khu vực, nhất là học sinh vùng sâu, vùng xa.

Bài và ảnh: Linh Hương