Nối lại nhịp cầu London - Bắc Kinh

Cuộc hội đàm giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Anh Keir Starmer ngày 29/1 tại Bắc Kinh đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình khôi phục và tái định hình quan hệ song phương.

Quang cảnh cuộc hội đàm cấp cao Trung Quốc - Anh ngày 29/1. (Ảnh: Global Times)

Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một Thủ tướng Anh trong 8 năm, diễn ra trong bối cảnh trật tự quốc tế đang bước vào giai đoạn nhiều biến động, cạnh tranh chiến lược gia tăng và chủ nghĩa bảo hộ có dấu hiệu quay trở lại.

Theo Tân Hoa Xã, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí rằng Trung Quốc và Vương quốc Anh cần cùng nhau phát triển quan hệ đối tác chiến lược toàn diện theo hướng lâu dài, ổn định và có thể dự báo. Trong cách tiếp cận này, hợp tác không chỉ mang ý nghĩa song phương, mà còn gắn với vai trò và trách nhiệm của hai nước trong hệ thống quốc tế, với tư cách là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và là các nền kinh tế lớn.

Phát biểu tại cuộc gặp, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng trong một thế giới đang trải qua “những thay đổi và biến động sâu sắc”, Trung Quốc và Anh càng cần tăng cường đối thoại, mở rộng hợp tác và cùng nhau góp phần duy trì hòa bình, ổn định toàn cầu cũng như thúc đẩy tăng trưởng và cải thiện đời sống người dân hai nước. Ông kêu gọi hai bên nhìn nhận quan hệ song phương trong bức tranh lịch sử dài hạn, vượt qua những khác biệt và bất đồng cụ thể để khai thác đầy đủ tiềm năng hợp tác còn rất lớn.

Về phần mình, Thủ tướng Keir Starmer chuyển lời chào của Quốc vương Charles III tới Chủ tịch Tập Cận Bình và bày tỏ hài lòng khi là người đứng đầu chính phủ Anh đầu tiên thăm Trung Quốc sau 8 năm. Ông Starmer nhấn mạnh rằng trong bối cảnh quốc tế ngày càng mong manh và khó lường, việc hai nước xây dựng một mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, dựa trên sự tôn trọng và tin cậy lẫn nhau, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng không chỉ cho lợi ích song phương, mà còn cho ổn định toàn cầu.

Tái khởi động đối thoại và mở rộng hợp tác thực chất

Một trong những kết quả nổi bật nhất của chuyến thăm là việc hai bên nhất trí nối lại và làm sâu sắc các cơ chế đối thoại cấp cao vốn đã bị gián đoạn trong những năm gần đây. Theo Global Times, Trung Quốc và Anh đã khôi phục Đối thoại An ninh Cấp cao, tổ chức lại Đối thoại Chiến lược và Đối thoại Kinh tế - Tài chính, đồng thời triệu tập cuộc họp của Ủy ban Doanh nhân Trung - Anh. Đây là những nền tảng quan trọng để hai nước quản lý bất đồng, tăng cường minh bạch và tạo điều kiện cho hợp tác dài hạn.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Anh Keir Starmer. (Ảnh: Global Times)

Song song với đó, hai nước đã ký 12 văn kiện hợp tác liên chính phủ trong các lĩnh vực như kinh tế - thương mại, nông nghiệp và an ninh lương thực, văn hóa và điều tiết thị trường. Các thỏa thuận này đặt nền móng cho những dự án và dòng đầu tư cụ thể trong thời gian tới.

Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng bản chất của hợp tác kinh tế - thương mại giữa Trung Quốc và Anh là cùng có lợi. Ông kêu gọi hai bên mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực thế mạnh như giáo dục, y tế, tài chính và dịch vụ, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng công nghiệp chung trong các ngành công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, khoa học sinh học, năng lượng mới và công nghệ carbon thấp. Đây là những lĩnh vực vừa phù hợp với chiến lược phát triển của Trung Quốc, vừa gắn với lợi thế cạnh tranh của Anh trong nền kinh tế tri thức.

Bắc Kinh cũng bày tỏ mong muốn London tạo ra một môi trường kinh doanh bình đẳng, công bằng và không phân biệt đối xử cho các doanh nghiệp Trung Quốc. Đồng thời, hai bên nhất trí tăng cường giao lưu nhân dân và văn hóa, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho đi lại và hợp tác học thuật. Đáng chú ý, Trung Quốc đang tích cực xem xét việc miễn thị thực đơn phương cho công dân Anh - một động thái nếu được thực hiện sẽ tạo cú hích lớn cho du lịch, giao lưu và hợp tác kinh doanh.

Các nhà phân tích cho rằng những bước đi này cho thấy hai nước đang cố gắng đưa quan hệ song phương thoát khỏi trạng thái “chính trị hóa quá mức” trong những năm gần đây để quay trở lại quỹ đạo hợp tác thực dụng. John Quelch, Phó hiệu trưởng Đại học Duke Kunshan, nhận định rằng chuyến thăm của ông Starmer “báo hiệu ý định vượt qua bế tắc và thiết lập lại một cuộc đối thoại trưởng thành, tinh tế hơn, dựa trên thực tế hơn là những khẩu hiệu”.

Kinh tế, ngoại giao nhân dân và vai trò toàn cầu

Khía cạnh kinh tế nổi lên rõ rệt trong chuyến thăm của Thủ tướng Starmer. Ông dẫn đầu một phái đoàn gồm khoảng 60 nhà lãnh đạo, quản lý và đại diện các tập đoàn lớn trong lĩnh vực tài chính, năng lượng, dược phẩm, giáo dục và công nghiệp sáng tạo. Trước chuyến đi, ông nhấn mạnh rằng mục tiêu là “thúc đẩy kinh doanh, nắm bắt cơ hội và mang lại lợi ích cho Vương quốc Anh”.

Kết quả cụ thể đã nhanh chóng xuất hiện. AstraZeneca, tập đoàn dược phẩm hàng đầu của Anh, thông báo sẽ đầu tư 15 tỷ USD vào Trung Quốc đến năm 2030 để mở rộng sản xuất và nghiên cứu - thương vụ lớn nhất được công bố trong khuôn khổ chuyến thăm. Đây là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy các doanh nghiệp Anh vẫn coi Trung Quốc là thị trường và đối tác chiến lược dài hạn, bất chấp những bất định địa chính trị.

Không kém phần đáng chú ý là các hoạt động giao lưu nhân dân và văn hóa. Hình ảnh Thủ tướng Anh dùng bữa tại một nhà hàng Vân Nam ở Bắc Kinh, trò chuyện thân mật với nhân viên, nhận quà mừng năm mới và đáp lại bằng tiếng Trung, đã lan tỏa rộng rãi trên mạng xã hội Trung Quốc. Những khoảnh khắc như vậy, dù mang tính biểu tượng, góp phần xây dựng bầu không khí thiện chí và giúp ngoại giao cấp cao trở nên gần gũi hơn với công chúng.

Theo Zhao Junjie, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu châu Âu của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Trung Quốc, việc các nhà lãnh đạo phương Tây sử dụng mạng xã hội để chia sẻ hình ảnh chuyến thăm phản ánh một phong cách ngoại giao mới, trong đó các cuộc gặp không chỉ diễn ra sau cánh cửa đóng kín, mà còn được truyền tải trực tiếp đến người dân, tạo nên một kênh kết nối và hiểu biết lẫn nhau.

Ở cấp độ toàn cầu, cả Bắc Kinh và London đều nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế. Chủ tịch Tập Cận Bình cảnh báo rằng nếu các cường quốc không tuân thủ luật lệ chung, thế giới có nguy cơ quay trở lại “luật rừng”. Trung Quốc và Anh, với tư cách là những người ủng hộ thương mại tự do và hợp tác quốc tế, được kêu gọi cùng nhau thúc đẩy một hệ thống quản trị toàn cầu công bằng, bình đẳng và bao trùm hơn.

Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế lớn đang lo ngại trước xu hướng bảo hộ và sự khó đoán của chính sách Mỹ, việc các nước G7 như Pháp, Canada, Đức và Anh tăng cường tiếp xúc với Trung Quốc cho thấy nhu cầu duy trì các kênh đối thoại và hợp tác đa phương ngày càng rõ rệt.

Chuyến thăm Bắc Kinh của Thủ tướng Keir Starmer và cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình đã mở ra một giai đoạn mới cho quan hệ Trung - Anh: thận trọng nhưng tích cực, thực dụng nhưng có tầm nhìn dài hạn. Việc hai bên nhất trí xây dựng quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, lâu dài và ổn định phản ánh sự gặp gỡ lợi ích trong một thế giới đang tái định hình.

Dù những khác biệt và thách thức vẫn tồn tại, việc khôi phục đối thoại, mở rộng hợp tác kinh tế và thúc đẩy giao lưu nhân dân cho thấy cả Bắc Kinh lẫn London đều nhận thức rằng hợp tác có kiểm soát và dựa trên lợi ích chung là con đường thực tế nhất để cùng phát triển và đóng góp cho ổn định toàn cầu trong giai đoạn đầy biến động hiện nay.

Hùng Anh (CTV)