Những “trang sử bằng đá” dưới lòng đất Lam Kinh

Qua 7 đợt khai quật khảo cổ học quy mô, lòng đất Lam Kinh từng bước hé lộ những dấu tích quan trọng về vương triều hậu Lê. Những hiện vật, nền móng và cấu kiện kiến trúc được phát lộ đã được đưa vào không gian trưng bày ngoài trời, giúp người xem trực tiếp khám phá những “trang sử bằng đá” của Lam Kinh qua các thời kỳ.

Video: Những “trang sử bằng đá” dưới lòng đất Lam Kinh.

Theo Ban Quản lý di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, hàng nghìn hiện vật đá được phát hiện qua các đợt khai quật tại Lam Kinh và khu vực lân cận, từ đó giúp diện mạo Lam Kinh qua các thời kỳ dần được hé lộ.

Các hiện vật hiện đang được bố trí trong không gian trưng bày ngoài trời, giúp du khách hình dung phần nào kiến trúc thời hậu Lê.

Tại các khu vực chính điện, thái miếu, nghi môn, tả vu, hữu vu..., các nhà khảo cổ học đã phát lộ nền móng kiến trúc nguyên gốc cùng hàng nghìn hiện vật.

Tượng rùa đá đỡ bia được phát hiện ở phía đông Di tích Lam Kinh vào năm 2004. Khối tượng mang dáng vẻ chắc khỏe, thể hiện kỹ thuật chạm khắc đá đặc trưng của thế kỷ XV.

Tượng quan hầu bằng đá được phát hiện tại Di tích Lam Kinh năm 1998. Cùng với tượng con giống, đây là một phần không thể thiếu trong hệ thống tượng tại các lăng, miếu ở Lam Kinh.

Tượng nghê đá có niên đại thế kỷ XV được phát hiện tại lăng mộ Hoàng Thái hậu Nguyễn Thị Ngọc Huyên.

Đầu rồng đá được phát hiện tại tòa miếu số 7 ở Lam Kinh năm 2008. Những đường nét chạm khắc trên đầu rồng cho thấy trình độ tạo tác đá tinh xảo, đồng thời phản ánh biểu tượng quyền lực của vương triều.

Bệ đá chạm khắc hình rồng được sưu tầm tại xã Yên Lâm, Yên Định, nay thuộc xã Quý Lộc. Hiện vật có niên đại thế kỷ XVII - XVIII, với hình rồng được tạo tác trên nền đá xanh.

Những chân tảng đá được phát hiện tại khu vực nhà bia Vĩnh Lăng, là dấu tích quan trọng giúp hình dung kết cấu của công trình gỗ từng tồn tại ở Lam Kinh. Một số chân tảng được chạm hoa sen, mây sóng, trong khi có loại để trơn.

Hoa văn cúc dây, mây cuộn, sóng nước trên các cấu kiện đá cho thấy sự công phu của những nghệ nhân xưa. Mỗi mảng chạm không chỉ mang giá trị trang trí mà còn góp phần nhận diện đặc trưng mỹ thuật qua từng thời kỳ.

Ngoài các hiện vật đá, qua các đợt khai quật khảo cổ học tại Lam Kinh còn thu được hàng nghìn viên (mảnh) gạch, ngói mũi hài, ngói rồng trang trí mái điện và gạch lát nền hoa cúc. Đây là những mảnh ghép quan trọng góp phần nhận diện kiến trúc cung điện xưa.

Từ những dấu tích nằm sâu dưới lòng đất nay được trưng bày ngoài trời, đã trở thành nơi để du khách tiếp cận trực tiếp với những “trang sử bằng đá” của Lam Kinh.

"Những hiện vật đá thô ráp nhưng mang dấu tích của nhiều thế kỷ đang kể lại câu chuyện về một thời kỳ lịch sử gắn với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và vương triều hậu Lê. Qua đó, Lam Kinh không chỉ được nhìn bằng những công trình phục dựng, mà còn từ chính những gì còn nằm lại trong lòng đất mới được khai quật”, Phó Giám đốc Ban Quản lý di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa Bùi Ánh Tuyết (bên trái) nhấn mạnh.

Đặng Trung - Hoàng Đông