New START hết hiệu lực là “thời khắc nghiêm trọng” đối với hòa bình và an ninh quốc tế

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres mới đây nhận định việc Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) hết hiệu lực là một thời khắc nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế, đồng thời kêu gọi Nga và Mỹ khẩn trương đàm phán một khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân mới.

Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới Nga - Mỹ (New START) - Ảnh: Plutus IAS

Hiệp ước New START hết hiệu lực vào nửa đêm 4/2, từng giới hạn số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược mà Mỹ và Nga được phép triển khai, cũng như việc bố trí các tên lửa phóng từ đất liền, tàu ngầm và máy bay ném bom có khả năng mang loại vũ khí này.

Trong tuyên bố đưa ra cùng ngày, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhấn mạnh: “Lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, thế giới phải đối mặt với tình trạng không còn bất kỳ ràng buộc mang tính pháp lý nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Liên bang Nga và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ - hai quốc gia nắm giữ phần lớn số vũ khí hạt nhân trên toàn cầu.”

Hiệp ước New START hết hiệu lực vào nửa đêm 4/2, từng giới hạn số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược mà Mỹ và Nga được phép triển khai. Ảnh: CCTV

Người đứng đầu Liên hợp quốc cảnh báo những thành quả kiểm soát vũ khí tích lũy qua nhiều thập kỷ đang bị xói mòn trong bối cảnh đặc biệt nhạy cảm, khi nguy cơ vũ khí hạt nhân bị sử dụng được đánh giá ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, ông Guterres cũng cho rằng đây là cơ hội để các bên “tái thiết lập và xây dựng một cơ chế kiểm soát vũ khí phù hợp với bối cảnh đang thay đổi nhanh chóng”, đồng thời hoan nghênh việc lãnh đạo Nga và Mỹ đều thể hiện nhận thức về sự cần thiết phải ngăn chặn xu hướng phổ biến vũ khí hạt nhân không kiểm soát. Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi hai nước sớm chuyển các tuyên bố thành hành động cụ thể.

Trong thông cáo báo chí công bố hôm 4/2, Bộ Ngoại giao Nga nhấn mạnh nước này sẵn sàng có những biện pháp đáp trả cứng rắn trước các mối đe dọa tiềm tàng, song vẫn để ngỏ khả năng đối thoại sau khi thỏa thuận kiểm soát vũ khí chiến lược cuối cùng giữa Nga và Mỹ hết hiệu lực.

Trước đó Tổng thống Nga Vladimir Putin đã công khai đề xuất một biện pháp tạm thời, theo đó hai bên tiếp tục tuân thủ các giới hạn vũ khí của Hiệp ước New START thêm một năm sau thời điểm hết hạn, với điều kiện Mỹ có động thái đáp lại tương ứng.

Trong khi đó, phát biểu với báo chí ngày 4/2, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết hiện chưa có thông báo mới liên quan đến Hiệp ước New START, song nhấn mạnh Tổng thống Mỹ từ lâu đã khẳng định rằng bất kỳ khuôn khổ kiểm soát vũ khí hiệu quả nào trong thế kỷ 21 cũng cần có sự tham gia của Trung Quốc do quy mô và tốc độ mở rộng nhanh chóng của kho vũ khí nước này.

Vân Bình

Nguồn: Reuters, CCTV