Nếp nhà sàn giữ hồn bản Thái nơi miền Tây xứ Thanh

Giữa núi rừng miền Tây xứ Thanh, những nếp nhà sàn vẫn hiện diện trong không gian bản làng người Thái. Không chỉ là nơi sinh sống, mỗi ngôi nhà còn lưu giữ phong tục, tập quán, nếp sinh hoạt và những giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ. Ngày nay, những nếp nhà ấy còn trở thành điểm nhấn trong phát triển du lịch cộng đồng.

Trên những cung đường uốn lượn qua triền núi ở miền Tây xứ Thanh, những ngôi nhà sàn nép mình trên sườn đồi, ven dòng suối, bên những thửa ruộng bậc thang ẩn hiện trong sương sớm tạo nên nét riêng của bản làng.

Nhà sàn truyền thống của người Thái thường được dựng từ những vật liệu sẵn có như gỗ, tre, nứa, luồng hay mái lợp tranh hoặc lá cọ. Nhà sàn được nâng cao khỏi mặt đất, khoảng không gian phía dưới thường dùng để chứa nông cụ, củi, nông sản; phía trên là nơi sinh hoạt chính của gia đình.

Bếp lửa giữ vị trí quan trọng, vừa phục vụ nấu nướng, vừa là nơi các thành viên quây quần, chuyện trò sau một ngày lao động. Không gian tiếp khách, nghỉ ngơi, khu vực bếp và nơi thờ cúng được sắp xếp theo tập quán của mỗi gia đình.

Nhà sàn cũng là nơi gìn giữ phong tục đón khách, mời rượu và những bữa cơm mang hương vị núi rừng.

Ghi nhận ở Bản Bút, xã Nam Xuân, những ngôi nhà sàn nằm giữa thung lũng, bao quanh là núi rừng và ruộng lúa. Tận dụng lợi thế cảnh quan và giá trị văn hóa, từ năm 2020 địa phương đã thí điểm 5 mô hình homestay nhằm phát triển du lịch cộng đồng.

Những nếp nhà sàn lâu đời vẫn được người Thái gìn giữ qua nhiều thế hệ. Có những ngôi nhà đã gắn bó với gia đình hàng chục năm, thậm chí cả trăm năm, chứng kiến bao đổi thay của bản làng.

Với người dân nơi đây, nhà sàn không chỉ là tài sản của gia đình mà còn là nơi lưu giữ ký ức, phong tục và nếp sống của cha ông. Những ngôi nhà ấy cũng đang trở thành lợi thế để Bản Bút phát triển du lịch cộng đồng.

Tương tự, ở Bản Ngàm, xã Sơn Điện, những nếp nhà sàn cũng trở thành điểm nhấn trong phát triển du lịch cộng đồng.

Du khách có thể lưu trú trong nhà sàn, thưởng thức cơm lam, gà đồi, tìm hiểu nghề dệt thổ cẩm, hòa mình vào những điệu múa, lời ca truyền thống.

Chị Lộc Thị Kim, chủ homestay Lộc Kim cho biết, gia đình bắt đầu làm du lịch khoảng 2 năm nay. Mỗi năm homestay của gia đình chị đón khoảng 500 - 600 lượt khách trong và ngoài nước.

Từ việc đón khách lưu trú, phục vụ ăn uống đến tổ chức các hoạt động trải nghiệm văn hóa, nhiều gia đình có thêm việc làm, thu nhập. Những ngôi nhà sàn vì thế không chỉ là nơi ở, nơi lưu giữ nếp sống truyền thống mà còn góp phần tạo sinh kế cho người dân.

Cùng với cảnh quan thiên nhiên và các giá trị văn hóa bản địa, những nếp nhà sàn đã tạo sức hút riêng, góp phần đưa hàng chục nghìn lượt khách trong nước và quốc tế đến với các điểm du lịch ở miền Tây xứ Thanh mỗi năm. Giữ những nếp nhà ấy cũng là giữ không gian sinh hoạt, ký ức và nét văn hóa bản làng, để những giá trị truyền thống tiếp tục được trao truyền và trở thành nguồn lực cho phát triển hôm nay.

Đặng Trung - Hoàng Đông