Na Uy và Phần Lan đề xuất thành lập cơ chế quốc tế giám sát AI

Na Uy và Phần Lan vừa đề xuất thành lập một cơ chế quốc tế nhằm giám sát sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), trong khi Mỹ và Trung Quốc nhất trí thiết lập khuôn khổ đối thoại song phương về các rủi ro an toàn AI. Những động thái này cho thấy các nước đang tăng cường hợp tác và xây dựng cơ chế kiểm soát trong bối cảnh công nghệ AI phát triển nhanh chóng.

Theo truyền thông Na Uy ngày 21/9, Thủ tướng Jonas Gahr Støre và Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb đã khởi động sáng kiến kêu gọi thành lập một thể chế quốc tế giám sát AI. Thủ tướng Støre nhấn mạnh AI cần tiếp tục nằm dưới sự định hướng, giám sát và kiểm soát của con người, đồng thời phải được phát triển và sử dụng phù hợp với luật pháp quốc tế.

Sáng kiến đề nghị các công ty AI xây dựng những quy trình an toàn công khai và có thể kiểm chứng, trong đó có việc bắt buộc kiểm thử các mô hình trước khi triển khai, cùng với kiểm toán và đánh giá độc lập. Các chính phủ và các tổ chức khu vực được kêu gọi xây dựng tiêu chuẩn chung, tăng cường minh bạch và thiết lập cơ chế phối hợp báo cáo các sự cố an toàn nghiêm trọng.

Na Uy và Phần Lan cũng đề xuất các nước thành viên Liên hợp quốc hướng tới thành lập một thể chế quốc tế có nhiệm vụ xây dựng tiêu chuẩn, hỗ trợ xác minh và tập hợp các quốc gia phối hợp ứng phó khi các hệ thống AI đạt những ngưỡng năng lực nhất định. Ông Støre so sánh cơ chế này với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Trong khi đó, ngày 21/9, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Mỹ và Trung Quốc đã nhất trí thiết lập khuôn khổ Đối thoại Mỹ-Trung về AI sau các cuộc đàm phán tại New York, đồng thời xác nhận sẽ tổ chức vòng đối thoại tiếp theo trong 2 tháng tới tại thành phố Thâm Quyến, miền Nam Trung Quốc.

Một nội dung được ưu tiên là thiết lập đường dây liên lạc khẩn cấp nhằm xử lý các sự cố công nghệ và nguy cơ leo thang ngoài ý muốn. Hai bên dự kiến xây dựng các quy trình chung để ứng phó với những rủi ro nghiêm trọng, trong đó có các tác nhân AI tự chủ mất kiểm soát và nguy cơ phổ biến công nghệ liên quan đến tấn công mạng, vũ khí sinh học do các chủ thể phi nhà nước thực hiện.

Các động thái trên diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều cảnh báo về những rủi ro tiềm tàng từ sự phát triển nhanh chóng của AI, đồng thời cho thấy nhu cầu tăng cường hợp tác quốc tế trong quản lý và bảo đảm an toàn đối với công nghệ này.

Ngọc Liên