Khơi dậy nguồn lực kinh tế tư nhân ở vùng biên

Ở những xã vùng biên còn nhiều khó khăn luôn mong mỏi hình thành những cơ sở sản xuất đủ sức tạo việc làm, kéo theo các hộ dân tham gia chuỗi cung ứng và khai thác tốt hơn nguồn lực tại chỗ. Đây cũng là một trong những yêu cầu đặt ra khi đưa Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân vào thực tiễn vùng cao.

Người dân xã Mường Lát tận dụng những sản phẩm đặc trưng của địa phương phát triển thành những sản phẩm hàng hóa.

Tại xã Mường Lát, những chủ trương, chính sách mới về phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết 68 được tuyên truyền đến cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân. Cùng với đó, địa phương đẩy mạnh cải cách hành chính, tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân tiếp cận thuận lợi hơn với chính sách liên quan đến sản xuất, kinh doanh. Đến nay, trên địa bàn xã có 30 doanh nghiệp và 214 hộ kinh doanh đang hoạt động. Ông Phan Long, chủ cơ sở kinh doanh điện máy Long Mỹ cho biết, trong quá trình hoạt động, cơ sở luôn nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của địa phương. Đây là động lực để cơ sở yên tâm đầu tư, từng bước mở rộng kinh doanh.

Một dự án có quy mô lớn hơn cho thấy vai trò của nguồn lực tư nhân đối với phát triển của xã vùng biên Mường Lát là Dự án Thủy lợi kết hợp Thủy điện Tén Tằn do Công ty CP Mường Lát đầu tư, công suất 12MW. Công trình vừa cung cấp nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt, vừa tạo thêm nguồn thu cho địa phương; khi đi vào vận hành, dự kiến đóng góp khoảng 11 tỷ đồng mỗi năm cho ngân sách địa phương.

Tuy nhiên, về mặt bằng chung, quy mô kinh tế tư nhân còn một khoảng cách khác xa giữa tiềm năng và thực tiễn. Phần lớn cơ sở sản xuất, kinh doanh có quy mô nhỏ, thiếu vốn, thiếu mặt bằng; khả năng ứng dụng công nghệ, mở rộng thị trường và liên kết giữa hộ sản xuất, HTX với doanh nghiệp còn hạn chế. Trong khi đó, nhiều lợi thế về đất đai, nông, lâm nghiệp và nguồn lao động tại chỗ chưa được khai thác hiệu quả, tổ chức thành những chuỗi sản xuất có quy mô.

Tại xã Tam Chung, kinh tế hộ gia đình vẫn giữ vai trò quan trọng, song một bộ phận người dân đã mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, tìm kiếm mô hình có giá trị kinh tế cao hơn và hướng tới sản xuất hàng hóa. Ở bản Lát, mô hình nuôi dúi thương phẩm và dúi giống được hình thành từ nguồn vốn vay, hỗ trợ kỹ thuật và chủ động học hỏi của người dân. Theo số liệu thống kê, 9 tháng năm 2026, xã Tam Chung thành lập mới 11 hộ kinh doanh và 1 doanh nghiệp, song chủ yếu vẫn là quy mô nhỏ, siêu nhỏ.

Với các xã vùng biên, điều người dân mong mỏi là những nhà máy, cơ sở chế biến, cơ sở sản xuất có khả năng sử dụng nhiều lao động tại chỗ. Khi có một cơ sở sản xuất đủ quy mô, người dân có thêm việc làm ổn định; nông sản có đầu ra; các hộ kinh doanh, dịch vụ vận tải, thương mại, sản xuất nông sản... có thêm thị trường, có thể tham gia vào chuỗi sản xuất ngay trên địa bàn.

Theo bà Trương Thị Huyên, Phó Chủ tịch UBND xã Tam Chung, địa phương xác định phát triển kinh tế tư nhân phải bắt đầu từ những gì người dân đang có và địa phương có lợi thế. Trước mắt, cần củng cố kinh tế hộ, hộ kinh doanh, tổ hợp tác và HTX; lựa chọn những mô hình phù hợp để hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, chuyển đổi số và kết nối thị trường. Về lâu dài, những mô hình này cần được kết nối với doanh nghiệp có năng lực đầu tư, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Từ củng cố các mô hình kinh tế tại chỗ, các xã vùng biên cũng đặt yêu cầu cao hơn về thu hút doanh nghiệp, hình thành những cơ sở sản xuất có quy mô, tạo việc làm và mở rộng sinh kế cho người dân. Ông Lê Công Nam, Phó Bí thư Đảng ủy xã Mường Lát, cho biết: Địa phương xác định triển khai Nghị quyết 68 phải tạo được môi trường thuận lợi để doanh nghiệp, hộ kinh doanh yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, là địa bàn vùng biên còn nhiều khó khăn, Mường Lát rất cần sự đồng hành của tỉnh và các sở, ngành trong thu hút đầu tư, khuyến khích các nhà máy, xí nghiệp về địa bàn, qua đó tạo thêm việc làm cho lao động tại chỗ.

Đây là yêu cầu lớn đặt ra đối với quá trình phát triển kinh tế tư nhân ở các xã vùng biên. Từ những hộ kinh doanh nhỏ đến những doanh nghiệp đang hoạt động, cần một môi trường để lớn lên. Từ những sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp phân tán trong các hộ dân cần có doanh nghiệp đứng ra liên kết, chế biến và mở rộng thị trường. Từ nguồn lao động tại chỗ cần hình thành thêm những việc làm ổn định ngay trên quê hương. Muốn vậy, bên cạnh tiếp tục cải cách hành chính, hỗ trợ tín dụng, đào tạo, chuyển đổi số, cần chú trọng thu hút các dự án sản xuất, chế biến phù hợp với điều kiện vùng cao; tháo gỡ những vướng mắc về mặt bằng, hạ tầng, giao thông, điện, viễn thông; đồng thời xây dựng cơ chế kết nối doanh nghiệp với người dân, HTX.

Bài và ảnh: Đình Giang