Mỹ đạt thỏa thuận hạt nhân dân sự với Armenia

Armenia và Mỹ vừa đạt được thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực hạt nhân dân sự, trong bối cảnh Washington đẩy mạnh củng cố quan hệ với quốc gia Nam Kavkaz này, chỉ vài tháng sau khi Mỹ làm trung gian cho một thỏa thuận hòa bình giữa Armenia và Azerbaijan.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance (trái) và Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan trong cuộc họp báo chung tại thủ đô Yerevan, Armenia, ngày 9/2/2026. Ảnh: Reuters.

Tuyên bố hợp tác được ký kết ngày 9/2 giữa Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance trong chuyến thăm kéo dài hai ngày của ông Vance tới Yerevan. Hai bên cho biết đã hoàn tất đàm phán về Thỏa thuận 123 – khuôn khổ pháp lý cho phép Mỹ cấp phép xuất khẩu công nghệ và thiết bị hạt nhân cho các quốc gia đối tác.

Phát biểu tại cuộc họp báo chung, Phó Tổng thống JD Vance cho biết thỏa thuận này có thể mở đường cho tối đa 5 tỷ USD giá trị xuất khẩu ban đầu từ Mỹ sang Armenia, cùng với khoảng 4 tỷ USD trong các hợp đồng cung cấp nhiên liệu và dịch vụ bảo trì dài hạn.

Về phần mình, Thủ tướng Pashinyan nhấn mạnh thỏa thuận sẽ mở ra một chương mới trong quan hệ đối tác năng lượng ngày càng sâu sắc giữa Armenia và Mỹ.

Trong nhiều thập kỷ, Armenia phụ thuộc chủ yếu vào Nga và Iran về năng lượng. Hiện nước này đang xem xét các đề xuất từ các doanh nghiệp Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pháp và Hàn Quốc nhằm xây dựng một nhà máy điện hạt nhân mới, thay thế nhà máy Metsamor do Liên Xô xây dựng, hiện đã xuống cấp. Dù chưa đưa ra quyết định cuối cùng, tuyên bố ngày 9/2 được xem là tạo điều kiện để một dự án do Mỹ dẫn dắt có thể được lựa chọn.

Armenia đang xem xét các đề xuất từ các doanh nghiệp Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pháp và Hàn Quốc nhằm xây dựng một nhà máy điện hạt nhân mới, thay thế nhà máy Metsamor do Liên Xô xây dựng. Ảnh: Azatutyun.

Chuyến thăm của Phó Tổng thống JD Vance tới Armenia diễn ra 6 tháng sau khi lãnh đạo Armenia và Azerbaijan ký một thỏa thuận tại Nhà Trắng, được coi là bước đầu hướng tới hòa bình sau gần 40 năm xung đột. Trong khuôn khổ chuyến công du, ông Vance cũng thúc đẩy sáng kiến “Hành lang Trump vì Hòa bình và Thịnh vượng Quốc tế” (TRIPP) – tuyến hành lang dài 43 km qua miền nam Armenia, giúp Azerbaijan kết nối trực tiếp với vùng Nakhchivan và Thổ Nhĩ Kỳ.

Dự án TRIPP, bao gồm đường sắt, đường ống dầu khí và cáp quang, được kỳ vọng sẽ tái định hình Nam Kavkaz, đồng thời tạo ra các tuyến thương mại và năng lượng mới không đi qua Nga và Iran.

Ngọc Liên

Nguồn: Reuters.