Làng nghề truyền thống hướng đến chuyển đổi xanh

Trước yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, nhiều làng nghề truyền thống đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất, ứng dụng máy móc, thiết bị hiện đại, giảm sử dụng nhiên liệu gây ô nhiễm.

Nghề rèn Tất Tác, xã Triệu Lộc đã tồn tại hàng trăm năm. Trước đây, than là nhiên liệu chủ yếu trong công đoạn nung, rèn sản phẩm. Quá trình sản xuất phát sinh khói, bụi, xỉ than và lượng nhiệt lớn, ảnh hưởng đến môi trường và điều kiện làm việc của người lao động. Cùng với sự phát triển của công nghệ, nhiều hộ làm nghề đã chủ động đổi mới thiết bị, từng bước giảm phụ thuộc vào than.

Cơ sở sản xuất bulong Tuấn Bình của hộ gia đình anh Kiều Văn Tuấn, thôn Ngọ là một trong những hộ đi đầu trong việc loại bỏ sử dụng nhiên liệu gây ô nhiễm. Gia đình anh chuyên sản xuất bulong phục vụ đóng, sửa tàu khai thác hải sản, với sản lượng khoảng 10 tấn/năm.

Năm 2021, gia đình anh đầu tư 85 triệu đồng mua lò nung điện, từng bước thay thế lò than. Việc chuyển sang sử dụng điện giúp kiểm soát nhiệt độ thuận lợi, quá trình nung phôi ổn định hơn, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, không còn sử dụng lò than giúp giảm đáng kể khói, bụi, tro xỉ, tạo môi trường sản xuất thông thoáng, sạch hơn và cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động.

Không chỉ nghề rèn, nghề làm bánh đa Tân Châu ở phường Đông Tiến cũng đang từng bước đổi mới phương thức sản xuất. Trước đây, nhiều công đoạn chủ yếu làm thủ công, sử dụng than, củi để đun nấu nên phát sinh khói bụi. Hiện nay, các hộ đã chú trọng đầu tư máy nghiền bột, nồi hơi và thiết bị tráng bánh bằng điện, vừa nâng cao năng suất, vừa giảm tác động đến môi trường.

Cơ sở sản xuất bánh đa của hộ gia đình ông Đỗ Như Ngọc, tổ dân phố Phú Văn hiện tạo việc làm và thu nhập ổn định cho 4 lao động. Có 20 năm gắn bó với nghề, ông Ngọc cho biết: Trước đây gia đình chủ yếu làm thủ công, mỗi ngày chỉ sản xuất khoảng 5kg gạo. Năm 2018, ông đầu tư hàng trăm triệu đồng mua máy nghiền bột, 4 nồi tráng bánh bằng điện và lắp hệ thống điện 3 pha.

Nhờ ứng dụng máy móc vào sản xuất, công suất tăng từ 300 lên 1.000 bánh/ngày, doanh thu đạt khoảng 150 triệu đồng/năm. Đáng chú ý, việc sử dụng nồi tráng bánh bằng điện thay cho nhiên liệu than, củi giúp hạn chế khói bụi, xỉ than, giữ môi trường khu vực sản xuất sạch sẽ hơn.

Cùng chung nhận định về hiệu quả của việc đổi mới thiết bị, chuyển đổi nhiên liệu trong các làng nghề, ông Trần Văn Xuân, Trưởng Phòng Kinh tế - Đô thị phường Đông Tiến và ông Nguyễn Đăng Huy, Trưởng Phòng Kinh tế UBND xã Triệu Lộc cho rằng, việc thay thế nhiên liệu than bằng điện đang mang lại hiệu quả kép, vừa hỗ trợ các hộ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất, vừa hạn chế khói bụi, xỉ than và cải thiện điều kiện làm việc.

Theo ông Nguyễn Đăng Huy, Trưởng Phòng Kinh tế UBND xã Triệu Lộc, hiện làng nghề của xã có 700 hộ làm nghề rèn, trong đó có khoảng 50% số hộ đã chuyển từ sử dụng than sang điện ở một số công đoạn sản xuất.

Còn tại phường Đông Tiến, 100% trong tổng số khoảng 200 hộ làm bánh đa đã sử dụng điện thay cho than trong công đoạn đun nấu. Đây là chuyển biến tích cực, góp phần giảm phát sinh khói bụi, cải thiện môi trường tại các khu dân cư có làng nghề.

Thời gian tới, các địa phương tiếp tục tuyên truyền, vận động các hộ sản xuất đổi mới thiết bị, sử dụng nhiên liệu thân thiện với môi trường; đồng thời khuyến khích ứng dụng khoa học - công nghệ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất.

Minh Lý