Không để trẻ đơn độc dùng mạng xã hội

Cháu N.T.H. 15 tuổi, ở đường Thôi Hữu, phường Hạc Thành vốn là cô bé sống khá khép kín. Sau khi bố mẹ ly hôn, H. sống cùng bố và ông bà nội. Những thay đổi trong gia đình, áp lực học tập và những bất đồng trong giao tiếp với người thân khiến em ngày càng ít chia sẻ, H. tìm đến điện thoại nhiều hơn.

Do những biến cố trong gia đình cùng với việc sử dụng mạng xã hội nhiều, một số thiếu niên có hành vi tự gây tổn thương bản thân khi cảm xúc bị dồn nén.

Thời gian đầu, đó chỉ là cách để giải trí, trò chuyện với bạn bè. Nhưng dần dần, em sử dụng điện thoại nhiều giờ mỗi ngày, nhất là vào ban đêm. Những lúc buồn hoặc căng thẳng, H. thường tìm kiếm trên mạng những nội dung có cảm xúc giống với mình. Càng xem, em càng bị cuốn vào những câu chuyện buồn, những chia sẻ về cô đơn, bất đồng trong gia đình. Mạng xã hội từ chỗ giúp H. giải tỏa trở thành nơi khiến em chìm sâu hơn vào những cảm xúc tiêu cực. Việc giao tiếp với người thân cũng trở nên khó khăn hơn. Đến khi một sự việc xảy ra tại trường, những khó khăn tâm lý của H. mới bộc lộ rõ. Sau khi chia sẻ về những vấn đề trong quan hệ với bạn bè, em đã có hành vi tự gây tổn thương khi cảm xúc bị dồn nén. Đáng lo ngại, hành vi này tiếp tục xuất hiện khi em rơi vào trạng thái căng thẳng. Lúc này gia đình mới biết, lo lắng và đưa em đến các cơ sở y tế khám và điều trị tâm lý.

Câu chuyện của cháu H. cho thấy, phía sau việc một đứa trẻ thường xuyên sử dụng điện thoại có thể còn nhiều vấn đề mà người lớn chưa nhìn thấy. Đặc biệt, gần đây, một số nhóm trên mạng xã hội còn có nguy cơ trẻ vị thành niên bị tác động bởi các nhóm mạng xã hội tiêu cực, trong đó có những nội dung cổ súy chống đối gia đình hoặc tìm đến người lạ trên mạng để được giúp đỡ. Điển hình như hội nhóm có tên “Con ghét bố mẹ” đang trở thành một hiện tượng được quan tâm, chỉ trong thời gian ngắn, số thành viên tăng rất nhanh, đến ngày 5/10 đã vượt 395.000 người. Bên trong nhóm xuất hiện nhiều câu chuyện về mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái, cảm giác bị áp đặt, bị la mắng hoặc không được thấu hiểu. Có những người tìm đến đây để kể những điều khó nói trực tiếp với gia đình. Nhiều thành viên chia sẻ rằng họ từng trải qua hoàn cảnh tương tự.

Điều đáng lo không chỉ là trẻ sử dụng điện thoại với thời gian bao nhiêu, mà còn là các em đang xem gì và tâm trạng thay đổi như thế nào sau những giờ ở trên mạng. Việc liên tục tiếp xúc có thể khiến những cảm xúc tiêu cực được kéo dài thay vì được giải tỏa. Sử dụng điện thoại vào ban đêm còn làm giảm thời gian ngủ. Trên mạng xã hội, trẻ cũng có thể gặp tình trạng bắt nạt, bị công kích, tiếp xúc với nội dung độc hại hoặc những cộng đồng có cách nhìn tiêu cực về gia đình, cuộc sống.

Cô giáo Lê Phương Thảo, giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, cho rằng: “Việc quản lý trẻ sử dụng mạng xã hội không thể chỉ dừng ở chuyện quy định mỗi ngày được dùng điện thoại bao nhiêu giờ mà cần tạo cơ hội để trẻ nói ra điều mình đang gặp phải. Một cuộc trò chuyện có thể bắt đầu từ những câu hỏi rất đơn giản về việc học, bạn bè hoặc những điều khiến con buồn trong ngày. Khi con chia sẻ, điều cần tránh là lập tức trách mắng, phủ nhận cảm xúc hoặc quy kết rằng con “nghiện điện thoại”. Nếu con trẻ cảm thấy những điều mình nói ra không được lắng nghe, các em có thể tiếp tục tìm đến mạng xã hội thay vì tìm đến gia đình. Thầy cô giáo cũng cần chú ý đến những thay đổi bất thường của học sinh. Một học sinh vốn hòa đồng nhưng đột nhiên thu mình, giảm kết quả học tập, mất tập trung hoặc có biểu hiện bất ổn về cảm xúc cần được quan tâm, trao đổi kịp thời với gia đình”.

Không thể tách trẻ khỏi điện thoại trong một xã hội hội nhập mà học tập, giao tiếp và giải trí đều ngày càng gắn với công nghệ. Điều cần thiết là giúp các em sử dụng mạng xã hội có giới hạn và biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp vấn đề. Để con em mình sử dụng mạng xã hội một cách hiệu quả, phụ huynh nên có một quy định thống nhất về thời gian sử dụng điện thoại, đặc biệt hạn chế việc dùng thiết bị vào ban đêm. Nhưng cùng với quy định, cha mẹ cần quan tâm đến đời sống thực của con: con đang học tập thế nào, có gặp khó khăn với bạn bè hay không, điều gì khiến con buồn và những nội dung con thường xem trên mạng. Với những biểu hiện bất thường kéo dài hoặc khi trẻ có hành vi tự làm tổn thương bản thân, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhà trường và các bác sĩ tâm lý là cần thiết, thay vì chỉ xử lý bằng cách thu điện thoại.

Bài và ảnh: Minh Hà