Khi tiến độ dữ liệu đất đai được “chấm điểm”

Ngày 5/9/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Văn bản số 9057/VPCP-NN truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện phương án chấm điểm việc thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về đất đai, kiểm chứng tính khách quan, công bằng, khả thi bằng số liệu thực của 34 tỉnh, thành phố trước khi trình Thủ tướng Chính phủ.

Ảnh minh hoạ. Nguồn: Internet

Thoạt nghe, đó chỉ là một bước thủ tục. Nhưng đặt cạnh yêu cầu của Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan - hết năm 2026 hoàn thành CSDL số với toàn bộ thửa đất đã thu thập thông tin, hết năm 2027 cơ bản hoàn thành đo đạc, lập bản đồ địa chính phần diện tích còn lại, thì đây là một thay đổi đáng chú ý về cách quản lý.

Vì sao lại cần đến một cơ chế chấm điểm? Theo Tờ trình số 9695/TTr-BNNMT ngày 22/8/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc phê duyệt phương án chấm điểm các tỉnh, thành phố thực hiện nhiệm vụ xây dựng CSDL quốc gia về đất đai, hạn chế lớn nhất hiện nay không phải là thiếu chỉ đạo, mà là thiếu thước đo: kết quả giữa các địa phương chưa đồng đều, tiến độ làm sạch và đồng bộ dữ liệu chênh lệch lớn, trong khi việc đánh giá vẫn chủ yếu dựa vào báo cáo định kỳ. Vì vậy, Bộ đề xuất một cơ chế thống nhất toàn quốc: chấm điểm tự động trên chính số liệu được đồng bộ từ địa phương lên Trung ương, theo 6 tiêu chí với tổng điểm từ 6 đến 204, xếp hạng hằng tháng, hằng quý và cả năm.

Nhưng mấu chốt của phương án lại nằm ở chỗ khác: điểm không do địa phương tự khai, mà được đọc trực tiếp từ hệ thống. Nói cách khác, báo cáo hay đến đâu cũng không tăng được một điểm nào nếu dữ liệu chưa lên hệ thống quốc gia. Và kết quả ấy sẽ là căn cứ để biểu dương, nhắc nhở, gắn với trách nhiệm người đứng đầu.

Theo Hệ thống giám sát tiến độ hoàn thiện CSDL đất đai quốc gia của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến 8 giờ ngày 11/9/2026, toàn tỉnh Thanh Hóa có 3.003.525 thửa đất, trong đó 1.340.022 thửa đã xây dựng CSDL và đồng bộ lên Hệ thống thông tin quốc gia về đất đai (VNLIS), đạt 44,61%; còn lại 1.663.503 thửa, tương đương 55,39%, chưa được xây dựng CSDL. Nhưng đồng bộ chưa đồng nghĩa với đạt chuẩn: trong phần đã lên hệ thống, 1.172.598 thửa được xếp nhóm 1 - tức đạt tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”; 167.424 thửa còn ở nhóm 2 - đã có dữ liệu nhưng thông tin còn thiếu hoặc chưa khớp, phải tiếp tục làm sạch. Nhưng khối lượng còn lại vẫn rất lớn, trong khi mốc 31/12/2026 chỉ còn 111 ngày.

So với mặt bằng chung, đó vẫn là kết quả đáng ghi nhận. Ở các kỳ tổng hợp gần đây, Thanh Hóa luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước. Quan trọng hơn, tỉnh đã chuẩn bị khá đầy đủ điều kiện cho chặng đường còn lại. Về nhiệm vụ và nguồn lực, Đề án xây dựng CSDL đất đai (điều chỉnh) xác định nhu cầu vốn hơn 2.430 tỷ đồng, chủ trương đầu tư dự án đã được HĐND tỉnh thông qua tại Nghị quyết số 60/NQ-HĐND ngày 17/7/2026. Về cách làm, quy chế xây dựng, cập nhật, quản lý, vận hành và khai thác CSDL đất đai xác định rõ trách nhiệm của văn phòng đăng ký đất đai, các chi nhánh và UBND cấp xã.

Tuy vậy, 1.663.503 thửa còn lại - đằng sau mỗi thửa là một câu chuyện: chủ sử dụng đất đã mất mà gia đình chưa khai nhận thừa kế; người đứng tên đã chuyển đi nơi khác; thửa đang thế chấp, đang tách thửa, đang chờ nghĩa vụ tài chính; hồ sơ giấy của các xã, phường trước sáp nhập chưa được số hóa. Thêm vào đó, hạ tầng scan, đường truyền vùng xa còn thiếu; nhân lực địa chính cấp xã mỏng...

Từ thực tế đó, trước hết phải chuẩn hóa số liệu đầu vào, bởi điểm được tính trên khối lượng do tỉnh rà soát, cập nhật đến cấp xã; số liệu lệch sẽ khiến chính địa phương chịu thiệt khi xếp hạng. Quan trọng hơn là giữ cho dữ liệu “sống”, như Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã chỉ rõ tại Kết luận số 455-KL/TU ngày 13/7/2026 về đẩy mạnh số hóa tài liệu, xây dựng, làm giàu, làm sạch CSDL đất đai: không để dữ liệu “sạch” ở thời điểm kiểm tra rồi đứng yên khi phát sinh biến động. Nguyên tắc “biến động phát sinh đến đâu, cập nhật đến đó” là cách duy nhất để điểm tháng sau không tụt so với tháng trước. Và cuối cùng, trách nhiệm phải được phân giao đến từng xã, phường, từng cán bộ, bởi khi đánh giá diễn ra hằng tháng thì đôn đốc theo quý đã là quá muộn.

Suy cho cùng, thứ hạng không phải là mục đích. Cái đích là mỗi thửa đất của người dân có một “định danh” chính xác trên bản đồ số, doanh nghiệp tra cứu được thông tin minh bạch, đất đai thực sự trở thành nguồn lực phát triển. Chấm điểm chỉ nhắc rằng công việc ấy có thời hạn - và thời hạn đang được tính bằng ngày.

Thanh Hóa