Khám sức khỏe định kỳ để phòng bệnh từ xa

Mỗi tháng một lần, bà Hà Thị En, 66 tuổi, thôn Tiến Hưng 1, xã Luận Thành lại đến trạm y tế kiểm tra huyết áp và nhận thuốc điều trị. Trước đây, mỗi khi thấy mệt hoặc huyết áp tăng, bà phải lên bệnh viện tuyến trên. Nay, việc theo dõi bệnh được thực hiện ngay tại địa phương, thuận tiện hơn và những thay đổi về sức khỏe được nhân viên y tế nắm bắt kịp thời.

Bà Hà Thị En, 66 tuổi, ở xã Luận Thành kiểm tra sức khỏe định kỳ tại trạm y tế xã.

Trường hợp của bà En cho thấy vai trò của khám sức khỏe và theo dõi bệnh định kỳ tại tuyến cơ sở. Khi việc kiểm tra sức khỏe được duy trì thường xuyên, người dân không phải chờ đến lúc bệnh có biểu hiện rõ mới tìm đến cơ sở y tế, đồng thời có thêm cơ hội phát hiện sớm những yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe.

Theo bác sĩ CKI Vũ Xuân Thắng, Trạm trưởng Trạm Y tế Luận Thành, xã Luận Thành, nếu trước đây người dân thường chỉ đến cơ sở y tế khi đã có bệnh hoặc khi cơ thể xuất hiện những dấu hiệu bất thường thì nay, nhận thức về chăm sóc sức khỏe đã có nhiều thay đổi. Người dân ngày càng quan tâm hơn đến việc khám định kỳ, kiểm tra sức khỏe và tầm soát bệnh sớm. Đây là điều kiện quan trọng để phát hiện kịp thời các yếu tố nguy cơ, nhất là đối với những bệnh không lây nhiễm có diễn biến âm thầm.

Cùng với khám, chữa bệnh thông thường, Trạm Y tế Luận Thành đang tăng cường sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính; tư vấn dinh dưỡng, theo dõi sức khỏe người cao tuổi và quản lý một số bệnh mạn tính tại cộng đồng. Đây là cách tiếp cận cần thiết đối với các bệnh không lây nhiễm, vốn thường diễn biến kéo dài và đòi hỏi người bệnh được theo dõi thường xuyên.

Với tăng huyết áp, chẳng hạn, người bệnh có thể vẫn sinh hoạt bình thường dù chỉ số huyết áp đã ở mức cao. Nếu không kiểm tra định kỳ, bệnh có thể không được phát hiện hoặc không được kiểm soát đúng mức. Tương tự, đái tháo đường và nhiều bệnh mạn tính khác cũng có thể tiến triển trong thời gian dài trước khi xuất hiện những biểu hiện rõ ràng. Vì vậy, phát hiện bệnh qua những lần kiểm tra sức khỏe định kỳ có ý nghĩa quan trọng, thay vì chờ đến khi xuất hiện biến chứng mới điều trị.

Không chỉ giúp phát hiện bệnh, khám sức khỏe định kỳ còn tạo cơ hội để người dân hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe của bản thân, từ đó điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và tuân thủ hướng dẫn điều trị. Đối với người cao tuổi hoặc người đã có các yếu tố nguy cơ, việc theo dõi thường xuyên càng có ý nghĩa bởi những thay đổi nhỏ về sức khỏe, nếu được phát hiện sớm, có thể được tư vấn và xử trí kịp thời.

Thực tế cho thấy, khi việc kiểm tra sức khỏe được đưa về gần dân và duy trì thường xuyên, người dân có thêm điều kiện phát hiện sớm những bất thường, đồng thời được theo dõi bệnh ngay tại nơi sinh sống. Việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ vì thế cần gắn với quản lý sức khỏe liên tục. Khi các bệnh mạn tính được phát hiện và quản lý từ sớm, người dân giảm được những lần phải đi xa chỉ để kiểm tra những vấn đề có thể theo dõi tại tuyến cơ sở; nhất là đối với người cao tuổi, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Trao đổi với Phó Giám đốc Sở Y tế Thanh Hóa Đỗ Thái Hòa, chúng tôi được biết, việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc nhằm phát hiện sớm bệnh tật, quản lý bệnh không lây nhiễm, bệnh nghề nghiệp, bệnh truyền nhiễm và các yếu tố nguy cơ sức khỏe, từ đó có biện pháp dự phòng, điều trị kịp thời. Định hướng này phù hợp với mục tiêu được xác định tại Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, hướng tới mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc ít nhất một lần mỗi năm.

Để thực hiện mục tiêu này, bên cạnh việc nâng cao năng lực của hệ thống y tế, đặc biệt là tuyến cơ sở, cần tiếp tục thay đổi nhận thức của người dân về khám sức khỏe định kỳ. Bởi trong thực tế, không ít người vẫn có tâm lý chỉ đi khám khi cảm thấy mệt, đau hoặc cơ thể xuất hiện những biểu hiện bất thường. Trong khi đó, với nhiều bệnh lý, khi triệu chứng đã xuất hiện rõ thì việc điều trị có thể trở nên phức tạp hơn.

Tuy nhiên, để khám định kỳ thực sự trở thành một thói quen, sự thay đổi không chỉ đến từ phía cơ sở y tế. Người dân cũng cần chủ động dành thời gian kiểm tra sức khỏe ngay cả khi chưa thấy dấu hiệu bất thường. Với những người đã mắc bệnh mạn tính, việc tái khám và dùng thuốc theo hướng dẫn càng cần được duy trì đều đặn.

Khám sức khỏe định kỳ không nhất thiết phải bắt đầu từ những kỹ thuật phức tạp. Một lần đo huyết áp, kiểm tra đường huyết hay thăm khám đúng thời điểm cũng có thể giúp phát hiện một vấn đề sức khỏe mà người dân chưa nhận biết. Quan trọng hơn, khi việc kiểm tra được duy trì đều đặn, nhân viên y tế có thể theo dõi diễn biến sức khỏe thay vì chỉ xử lý từng lần người bệnh xuất hiện triệu chứng. Với những bệnh có thể diễn biến âm thầm, phát hiện sớm giúp người bệnh có thêm thời gian để điều trị, kiểm soát bệnh và hạn chế những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Bài và ảnh: Hà Phương