Hội nghị thượng đỉnh EU khép lại với loạt bất đồng

Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) tại Brussels (Bỉ) kết thúc mà chưa có đạt đột phá về ngân sách dài hạn. Bất đồng về hỗ trợ Ukraine, an ninh năng lượng, chính sách khí hậu và di cư tiếp tục đặt ra thách thức đối với sự thống nhất của khối.

Tâm điểm tranh luận là Khung Tài chính Đa năm (MFF) giai đoạn 2028-2034. Ủy ban châu Âu (EC) đề xuất ngân sách gần 2.000 tỷ euro nhằm tăng đầu tư cho năng lực cạnh tranh, quốc phòng và công nghệ. Tuy nhiên, phương án thỏa hiệp do Ireland đề xuất, cắt giảm khoảng 141 tỷ euro so với kế hoạch ban đầu, vẫn vấp phải sự phản đối. Chủ tịch EC Ursula von der Leyen cảnh báo phương án này sẽ làm giảm một nửa dư địa điều chỉnh ngân sách, trong khi 99,5% nguồn vốn đã được phân bổ trước. Bà nhấn mạnh: “Đề xuất này đang trói buộc chúng ta”.

Theo Viện nghiên cứu Bruegel, các nước EU chia rẽ về quy mô ngân sách và việc phân bổ nguồn lực. Trong khi sáu nước do Đức dẫn đầu muốn hạn chế chi tiêu, nhóm 17 nước, gồm Italy và Tây Ban Nha, muốn bảo vệ trợ cấp nông nghiệp và phát triển khu vực. Giám đốc điều hành Trung tâm Chính sách châu Âu Fabian Zuleeg cho rằng EU cần xem xét phát hành nợ chung để đáp ứng nhu cầu đầu tư. Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa sẽ phải tiếp tục tìm kiếm đồng thuận về ngân sách.

Áp lực tài chính gia tăng khi Ukraine đề nghị viện trợ bổ sung ít nhất 70 tỷ euro cho năm 2027, trong bối cảnh chi phí xung đột ước tính lên tới 155 tỷ euro. Trước đó, EU đã nhất trí khoản vay 90 tỷ euro cho Ukraine trong giai đoạn 2026-2027.

Về an ninh, EU bày tỏ quan ngại trước việc Mỹ tạm thời nới lỏng một số biện pháp trừng phạt liên quan đến dầu diesel của Nga. Trong khi đó, sự phụ thuộc vào hệ thống vệ tinh Starlink của Mỹ cho thấy châu Âu chưa thể tự chủ hoàn toàn về các năng lực công nghệ then chốt. Đại diện cấp cao EU phụ trách chính sách đối ngoại Kaja Kallas thừa nhận khối chưa thể thay thế ngay vai trò của Starlink tại Ukraine.

Chi phí năng lượng cũng gây sức ép lên kinh tế châu Âu. Theo Chủ tịch EC Ursula von der Leyen, xung đột tại Trung Đông đã khiến hóa đơn nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch của EU tăng thêm 106 tỷ euro. Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự kiến đưa thêm 100 triệu thùng dầu ra thị trường trong bốn tháng nhằm giảm áp lực nguồn cung.

Các nước thành viên tiếp tục bất đồng về đề xuất hoãn Hệ thống giao dịch khí thải thứ hai của EU (ETS2) đến năm 2030. Italy, Hy Lạp và nhóm Visegrad ủng hộ trì hoãn để giảm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp và hộ gia đình, trong khi các nước Bắc Âu lo ngại động thái này ảnh hưởng đến chính sách khí hậu và đầu tư dài hạn. Hội nghị chưa đạt đồng thuận, thay vào đó yêu cầu đánh giá lại thiết kế và tác động của hệ thống.

Những bất đồng tại hội nghị cho thấy EU đang gặp khó khăn trong việc cân đối các ưu tiên về quốc phòng, hỗ trợ Ukraine, an ninh năng lượng và chuyển đổi xanh. Thách thức lớn nhất vẫn là thống nhất cách phân bổ nguồn lực và chia sẻ chi phí giữa các nước thành viên.

Minh Phương