Gửi gắm ước vọng xuân

Lễ hội kỳ phúc là một sinh hoạt tín ngưỡng, tâm linh mang đậm nét văn hóa truyền thống của nhiều làng quê Bắc bộ, Bắc Trung bộ. Ý nghĩa cốt lõi của lễ hội này là cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, người dân được ấm no, hạnh phúc. Lễ hội là minh chứng sống động cho sự gắn kết cộng đồng và lòng tri ân nguồn cội, ước vọng hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn mỗi ngày.

Nghi thức rước kiệu trong lễ hội kỳ phúc xã Hoằng Tiến.

Nếu có một hoạt động nào đủ sức “quy tụ con người, kết nối họ trong một cội nguồn văn hóa, đưa họ trở về với quá khứ và san bằng các khoảng cách”, thì đó chính là lễ hội. Lễ hội “thể hiện sâu sắc tính đa văn hóa ở đất nước, tính hư ảo của truyền thuyết trộn lẫn với thực tế lịch sử”. Trong đó, lễ kỳ phúc được xem là “đại tế”, sự kiện quan trọng của làng, xã.

Theo bước lễ hội mùa xuân, về với làng Bèo để hiểu hơn vùng đất lắng đọng giá trị lịch sử - văn hóa độc đáo này. Theo “Lịch sử xã Vĩnh Long (cũ)”, nay là xã Tây Đô, tên gọi làng Bèo có từ đầu thế kỷ XX. Trước đó, làng có tên gọi là thôn Bào, thuộc xã Giang Biểu, tổng Bỉnh Bút. Nơi đây có cảnh sắc thiên nhiên hữu tình, “hội sơn tụ thủy”, xóm làng trù mật. Những câu ca xưa vẫn còn truyền tụng trong dân gian cho đến hôm nay: “Tạo hóa ban cho vẻ đáng yêu/ Phong cảnh đâu hơn đất kẻ Bèo/ Núi ngóc đầu lên, cây tốt ngất/ Sông quành cổ lại nước trong veo”...

Là ngôi làng cổ nằm ngay sát chân Thành Nhà Hồ - Di sản Văn hóa thế giới, làng Bèo vừa như “chứng nhân lịch sử” vừa lắng đọng giá trị văn hóa đặc sắc, nhiều di tích tiêu biểu. Xưa kia, làng có 3 nghè, trong đó nghè Cả là không gian thờ tự Thành hoàng làng - Quản gia Đô bác Đại vương Trịnh Phủ Quân; nghè Thượng được xây dựng trên đỉnh núi Bèo, thờ Thủy quốc Long vương; nghè Trại thờ Từ Hoa công chúa. Trong làng còn có chùa, tên gọi Thái Bình tự là địa điểm sinh hoạt tâm linh của đông đảo người dân trong làng, xã. Làng có ngôi đình 5 gian, mái lợp ngói mũi hài, âm dương; các mảng chạm khắc tứ linh tỉ mỉ, tinh tế tô điểm cho nét đẹp kiến trúc, mỹ thuật của đình.

Gắn với các di tích, làng Bèo có nhiều các lễ hội truyền thống, trong đó lễ kỳ phúc là lễ hội lớn, được tổ chức trong 3 ngày (9, 10, 11 tháng Giêng) hằng năm. Lễ hội diễn ra các nghi thức, lễ nghi trang nghiêm như tế lễ, rước kiệu... Phần hội sôi nổi với nhiều trò chơi, trò diễn dân gian như đốt pháo bông, cờ người, bài điếm tổ tôm...

Theo bước thiên di của thời gian, biến động lịch sử, hệ thống nghè cổ của làng Bèo không còn. Trong suốt khoảng thời gian dài, lễ kỳ phúc làng Bèo cũng bị mai một, để lại nỗi niềm trăn trở, đau đáu trong lòng các thế hệ người dân nơi đây. Nguyện vọng lớn nhất của cháu con làng Bèo là khôi phục lại nghè và lễ kỳ phúc. Để rồi, cũng chính từ những đau đáu, trăn trở ấy, các thế hệ cháu con của làng đã cùng chung tay góp sức, phát tâm cung tiến, xây dựng lại nghè làng khang trang làm nơi thờ tự 3 vị Thành hoàng làng. Cùng với đó, làng Bèo đã phục dựng lại lễ hội kỳ phúc với các nghi thức, nghi lễ truyền thống cùng nhiều hoạt động vui hội như hát tuồng, tổ chức các trò chơi dân gian, giao lưu thể thao...

Tiếp diễn niềm vui xuân trong những ngày Giêng, Hai ấm áp, đông đảo người dân xã Hoằng Tiến và du khách lại hòa mình vào không khí lễ hội kỳ phúc diễn ra tại di tích lịch sử văn hóa - kiến trúc nghệ thuật đền thờ Tô Hiến Thành, dâng nén hương thơm, tỏ lòng thành kính để tri ân công đức của các bậc tiền nhân, các vị thành hoàng có công phò vua giúp nước, lập làng, trao truyền nghề để người dân có cuộc sống ấm no...

Trong không khí linh thiêng, trang trọng, sau khi lễ tế thần, nghi thức rước kiệu Đức thánh Đại Giang được thực hiện. Nhân dân trong xã cùng các dòng họ, bản hội sẽ dâng mâm lễ cùng đoàn rước kiệu về đền thờ Tô Hiến Thành để bắt đầu khai mạc lễ hội - điều này có ý nghĩa rất linh thiêng từ xa xưa đến nay. Sau phần tế lễ, rước kiệu là phần hội được tổ chức với nhiều trò chơi dân gian, mang đậm nét truyền thống, giao lưu văn nghệ quần chúng...

Lễ hội kỳ phúc xã Hoằng Tiến là nét đẹp văn hóa tín ngưỡng được các thế hệ cháu con nơi đây trao truyền, tiếp nối nhằm tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các bậc tiền nhân đã có công xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước; đồng thời tạo nên niềm phấn khởi trong dịp đầu xuân, thắt chặt tình đoàn kết trong Nhân dân, tiếp tục hun đúc, lưu giữ nét đẹp lễ hội quê nhà.

Lễ hội kỳ phúc mãi là gạch nối giữa quá khứ và hiện tại, trở thành một phần không thể thiếu trong tâm thức người Việt. Đó không chỉ là niềm tin vào một năm mới hanh thông, mà còn là lời nhắc nhở các thế hệ sau trân trọng giá trị truyền thống, điểm tựa tinh thần vững chắc, tiếp thêm sức mạnh trên hành trình tiến vào kỷ nguyên mới.

Bài và ảnh: Đăng Khoa