Gieo tình yêu văn hóa từ trải nghiệm làng nghề

Từ thực tiễn ấy có thể thấy, trải nghiệm làng nghề không chỉ là một hoạt động giáo dục mang tính minh họa, mà đang trở thành cầu nối để học sinh được bước ra khỏi lớp học, được trực tiếp quan sát, lắng nghe và tương tác với những người “giữ nghề”.

Học sinh Trường THCS Hoằng Phụ (xã Hoằng Thanh) tham quan trải nghiệm tại Nhà máy sản xuất thực phẩm đóng hộp từ thủy sản Lê Gia. Ảnh: Việt Hương

Những hoạt động trải nghiệm thực tế ở làng nghề giúp trẻ hiểu thêm về văn hóa, về giá trị lao động và khơi gợi niềm đam mê, sáng tạo.

Trong khuôn khổ hoạt động giáo dục trải nghiệm, ngày 21/11/2025 Trường THCS Hoằng Phụ (xã Hoằng Thanh) đã tổ chức cho học sinh tham quan, trải nghiệm thực tế nghề làm nước mắm Khúc Phụ - một trong những cái nôi của nghề làm mắm truyền thống ở xứ Thanh. Điểm đến là Nhà máy sản xuất thực phẩm đóng hộp từ thủy sản Lê Gia.

Trải nghiệm thực tế tại làng nghề, các em học sinh có cơ hội tìm hiểu trực quan về làng nghề nước mắm Khúc Phụ, quy trình sản xuất mắm truyền thống, từ ủ chượp cá cơm với muối biển, nén gài, náo đảo cho đến rút mắm... Những kiến thức tưởng chừng khô khan ấy lại được tiếp nhận rất tự nhiên khi gắn với không gian làng nghề và lời kể mộc mạc, chân thành của anh Lê Anh - chủ thương hiệu nước mắm Lê Gia - người đàn ông sinh ra, lớn lên ở làng nghề, cũng là công nhân chính hiệu trong xưởng mắm.

Ngay tại không gian của nhà máy, các em học sinh còn được tham gia trò chơi “Rung chuông vàng” với hàng loạt câu hỏi xoay quanh những kiến thức về nghề làm nước mắm truyền thống và văn hóa địa phương.

Em Nguyễn Văn Minh Đức, học sinh lớp 8A1, Trường THCS Hoằng Phụ chia sẻ: “Trước đây em chỉ biết nước mắm để chấm, để nấu ăn. Giờ em mới hiểu để làm ra mỗi giọt mắm là cả một quá trình rất dài, rất công phu, phải mất đến hai năm ủ chượp cá muối theo cách truyền thống mới cho ra sản phẩm. Em thấy trân trọng hơn công sức của người lao động và cũng tự hào vì quê mình có nghề truyền thống như vậy”.

Không chỉ là một chuyến tham quan, hoạt động trải nghiệm tại Lê Gia còn khơi dậy trong học sinh niềm tự hào về quê hương. Được tận mắt chứng kiến một cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống đạt chuẩn, có thương hiệu, có 2 sản phẩm OCOP 5 sao, có thị trường rộng lớn, các em nhận ra rằng làng nghề không chỉ thuộc về quá khứ, mà hoàn toàn có thể song hành cùng hiện đại.

“Được tham quan trải nghiệm tại Nhà máy của Lê Gia, em được mở mang tầm mắt, học hỏi thêm nhiều điều và càng thêm tự hào về nghề truyền thống của quê hương. Đặc biệt, chú Lê Anh kể chuyện rất hay, truyền cảm hứng để chúng em tiếp tục cố gắng học tập chinh phục ước mơ của riêng mình, đóng góp cho quê hương”, em Cao Thị Uyên Linh, học sinh lớp 8A4 chia sẻ.

Thầy giáo Trương Văn Thuật, Hiệu trưởng Trường THCS Hoằng Phụ cho biết: “Trong bối cảnh giáo dục hiện nay, nhà trường rất coi trọng các hoạt động giáo dục trải nghiệm ngoài giờ chính khóa. Nhiều hoạt động được nhà trường phối hợp tổ chức như: Trải nghiệm tại làng nghề nước mắm Khúc Phụ, tham quan Bảo tàng Quân sự Việt Nam, Khu trải nghiệm quân sự Army Station (Hà Nội). Đặc biệt, đối với hoạt động trải nghiệm nghề làm mắm truyền thống tại nhà máy Lê Gia, nhiều hoạt động bổ ích được tổ chức, không chỉ cung cấp kiến thức về nghề làm mắm, mà quan trọng hơn là lan tỏa những giá trị văn hóa, truyền thống, giúp học sinh hiểu và trân trọng giá trị lao động. Đây là những bài học mà sách vở khó có thể truyền tải trọn vẹn. Khi học sinh được rời lớp học, tiếp xúc với đời sống sản xuất thực tế, các em sẽ hình thành cái nhìn toàn diện hơn về kinh tế, văn hóa địa phương, từ đó nuôi dưỡng ý thức giữ gìn và phát huy giá trị quê hương".

Thanh Hóa từ lâu được mệnh danh là vùng đất “trăm nghề”. Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử và những biến động xã hội, các làng nghề vẫn hiện diện như những mạch ngầm văn hóa bền bỉ, lặng lẽ chảy trong đời sống cộng đồng. Không ít làng nghề đã từng bước xây dựng thương hiệu, đưa sản phẩm vươn ra thị trường, như đồ mộc Hoằng Hà, đồ đồng Thiệu Trung, cói mỹ nghệ Nga Sơn, nước mắm Khúc Phụ, nước mắm Ba Làng... Đáng chú ý, phía sau sự phát triển ấy là bóng dáng của những lớp người trẻ dám nghĩ, dám làm, mạnh dạn đổi mới tư duy, quản trị và cách tiếp cận thị trường. Chính họ đang góp phần chứng minh rằng, nghề truyền thống không chỉ thuộc về ký ức mà hoàn toàn có thể trở thành động lực phát triển kinh tế, văn hóa trong đời sống đương đại.

Từ thực tiễn ấy có thể thấy, trải nghiệm làng nghề không chỉ là một hoạt động giáo dục mang tính minh họa, mà đang trở thành cầu nối để học sinh được bước ra khỏi lớp học, được trực tiếp quan sát, lắng nghe và tương tác với những người “giữ nghề”. Các em không chỉ tiếp nhận tri thức, mà còn cảm nhận được chiều sâu của bản sắc văn hóa và giá trị lao động chân chính. Chính từ những trải nghiệm gần gũi ấy, tình yêu quê hương được hình thành một cách tự nhiên, bền vững, nuôi dưỡng khát vọng kế thừa, làm mới và lan tỏa các giá trị truyền thống. Về lâu dài, nếu giáo dục trải nghiệm làng nghề được tổ chức bài bản, gắn với du lịch học đường và định hướng nghề nghiệp, đó sẽ là “hạt giống” quan trọng để các làng nghề xứ Thanh không chỉ được bảo tồn, mà còn tiếp tục thích ứng và phát triển trong nhịp sống hiện đại.

Việt Hương