[E-Magazine] Dân vận khéo - “nhịp cầu” gắn kết lòng dân (Bài cuối): Dân vận cho ngày dân cử

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đang đến gần, đặt ra yêu cầu cao đối với công tác dân vận ở cơ sở. Trong điều kiện địa bàn rộng, dân cư phân tán, trình độ tiếp cận thông tin không đồng đều, việc bảo đảm mọi cử tri được thông tin đầy đủ và tham gia bầu cử thuận lợi trở thành thước đo năng lực gần dân, hiểu dân của chính quyền địa phương mới và là “phép thử” cho lớp cán bộ tăng cường.

Những ngày này, đường lên các bản vùng cao xã biên giới Sơn Thủy trở nên rộn ràng hơn. Sắc xuân hòa cùng cờ Tổ quốc rợp đỏ, băng rôn, khẩu hiệu tuyên truyền bầu cử hiện diện trên khắp các tuyến đường; nhà văn hóa bản... Từ đầu bản đến cuối con suối; từ bếp lửa nhà sàn đến khoảng sân nhà văn hóa, đâu đâu cũng thấp thoáng bóng dáng cán bộ xã, già làng, trưởng bản đi lại, ghé thăm, chuyện trò với bà con Nhân dân.

Ngược bản Mùa Xuân, nơi bà con người Mông chủ yếu sử dụng tiếng bản địa, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Sung Văn Cấu vẫn giữ thói quen đi từng ngõ, gõ cửa từng nhà, mỗi khi cần phổ biến chủ trương, chính sách gì đến bà con. Ông Cấu nói: “Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp là việc chung của cả nước, nhưng muốn bà con hiểu thì phải nói như việc của bản, của nhà mình”. Bên bếp lửa nhà ông Sung A Dế, câu chuyện bầu cử được bắt đầu bằng những câu hỏi rất thật. “Ông Cấu ơi, đi bầu là bầu cho ai?”, ông Dế hỏi. Ông Cấu trả lời: “Là chọn người thay mình nói chuyện với xã, với tỉnh về những chính sách và quyền lợi của người dân mình. Người đó phải hiểu dân mình, lo cho dân mình, hướng đến quyền lợi của bà con Nhân dân mình”. “Có phải người của bản mình không?”, ông Dế hỏi tiếp. “Có. Năm nay bản mình có 3 người ra ứng cử HĐND xã”, ông Cấu tiếp lời. Ông Dế gật gù, ánh lửa hắt lên khuôn mặt đã hằn sâu nếp nhăn nương rẫy: “Có người bản mình thì cái bụng yên rồi. Người bản mình thì mới biết cái khổ, cái lo của dân bản mình”.

Những đối thoại giản dị như thế được lặp lại ở từng nếp nhà. Bà con không quen với khái niệm “đại biểu”, nhưng hiểu rất rõ người nào gần dân, người nào hay giúp bản, người nào nói được tiếng Mông, tiếng Thái. Vì thế, niềm tự hào lớn của bản Mùa Xuân năm nay là có người của bản được giới thiệu ứng cử. Tại nhà văn hóa bản, danh sách ứng cử viên được dán lên tấm bảng gỗ. Nhiều người đứng xem. Ông Dế hỏi: “Chữ này là ai?” Ông Cấu đọc chậm rãi, nói bằng tiếng Mông: “Là người bản mình. Là người từng ý kiến trong buổi tiếp xúc cử tri đề nghị làm đường nội bản, giúp dân làm chuồng trâu đấy!”. Ông Dế nghe vậy, thì tấm tắc: “Thế thì bầu. Người làm được việc cho dân bản thì phải bầu”. Ở bản Mùa Xuân, câu chuyện bầu cử không bắt đầu từ tiêu chuẩn hay cơ cấu, mà từ ký ức chung về những việc cụ thể, từ con đường bê tông mới; cây cầu gỗ qua suối; đến lớp học ghép khang trang... Những việc ấy gắn với hình ảnh những người đang ứng cử. Bà con họ biết người nào hay đến nhà, đến bản, hướng dẫn họ chuyện nuôi lợn, nuôi gà... Người đó hiểu cái bụng bà con, làm đại biểu thì dân tin bầu.

Niềm tin ấy lan dần qua từng nếp nhà, từng buổi tối bà con ngồi quây quần bên nhà văn hóa bản. Bà con bảo nhau, năm nay phải đi bầu đúng, bầu đủ, vì bản Mùa Xuân có người ứng cử. Câu chuyện dân chủ trở nên gần gũi hơn khi gắn với quyền lợi của bản, với hy vọng có tiếng nói đại diện cho người Mông vùng cao. Không chỉ niềm tin, bà con cũng gửi gắm nhiều mong mỏi. Theo ông Hà Văn Thể, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Sơn Thủy chia sẻ thì, địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông cách trở khiến công tác tuyên truyền, chuẩn bị bầu cử đối mặt nhiều khó khăn. Không thể tuyên truyền kiểu “văn bản giấy”, phải đổi mới toàn diện cách làm. Bí quyết của Sơn Thủy là dựa vào sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân, lấy Trưởng bản, Bí thư Chi bộ và những người có uy tín làm “cánh tay nối dài”. Xã Sơn Thủy có 11 bản, khoảng cách địa lý các bản cách xa nhau, cho nên Ủy ban bầu cử đã thành lập 5 đơn vị bầu cử và 11 khu vực bỏ phiếu tại các bản cho thuận tiện cử tri đi bỏ phiếu. Tất cả đã sẵn sàng cho ngày hội của toàn dân sắp tới.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ này diễn ra trong bối cảnh bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp vừa được sắp xếp lại. Ở nhiều xã miền núi, sự thay đổi ấy đồng nghĩa với việc địa bàn quản lý mở rộng, khối lượng công việc dồn về cấp xã nhiều hơn, trong khi đội ngũ cán bộ cơ sở đang trong quá trình ổn định tổ chức. Không ít người được điều động từ đơn vị cũ sang địa bàn mới, phải làm quen lại phong tục, dân cư, địa hình; một số khác kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Trong khi đó, công tác bầu cử lại là lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác cao về quy trình và tiến độ. Từ lập danh sách cử tri, tổ chức hiệp thương, hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú, niêm yết danh sách ứng cử viên, chuẩn bị khu vực bỏ phiếu đến xử lý các tình huống phát sinh, tất cả đều tập trung ở cấp xã. Khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, khối lượng nhiệm vụ từ huyện cũ chuyển về, áp lực đối với cán bộ cơ sở càng rõ. Khó khăn không chỉ ở nhân lực. Ở vùng cao, dân cư phân tán, giao thông khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, rào cản ngôn ngữ vẫn tồn tại. Một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi và phụ nữ dân tộc thiểu số, chưa tiếp cận đầy đủ thông tin về quyền và nghĩa vụ cử tri. Những yếu tố ấy khiến công tác tuyên truyền bầu cử ở cơ sở không thể thực hiện theo cách hành chính đơn thuần.

Xã Cổ Lũng mới là một ví dụ rõ nét của bối cảnh ấy. Sau sáp nhập hai xã Lũng Cao và Cổ Lũng, đơn vị hành chính này có diện tích hơn 127 km2 với gần 10 nghìn dân, trải dài qua nhiều thôn bản vùng cao. Không gian quản lý rộng hơn, đồng nghĩa với việc “đường đến dân” cũng dài thêm. Nhưng điều đáng nói hơn là sự khác biệt nội tại của địa bàn. Phía xã Cổ Lũng cũ có cảnh quan đẹp, du lịch cộng đồng bắt đầu hình thành; người dân tiếp cận thông tin nhanh hơn, sinh kế đa dạng hơn. Trong khi đó, nhiều bản của xã Lũng Cao cũ vẫn là vùng cao khó khăn, dân cư thưa, đời sống dựa vào nương rẫy. Khi hai không gian ấy ghép lại thành một xã, tiềm năng phát triển và thực tế khó khăn cùng tồn tại trong một cấu trúc quản trị chung.

Chính sự chênh lệch ấy khiến yêu cầu “gần dân” của chính quyền cơ sở trở nên cụ thể hơn bao giờ hết. Muốn người dân tin vào bộ máy chung sau sáp nhập, họ phải thấy chính quyền hiểu được cả phần thuận lợi lẫn phần gian khó của địa bàn mình đang sống. Chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND nhiệm kỳ mới, điều đó thể hiện trước hết ở nhịp đi cơ sở dày hơn của cán bộ xã. Ban ngày, họ xuống các thôn bản rà soát danh sách cử tri, kiểm tra khu vực bỏ phiếu, nắm biến động dân cư sau sáp nhập. Những bản xa như Son, Bá, Mười, Bốn Thành Công... trở thành điểm đến thường xuyên, bởi ở đó người dân cần được giải thích kỹ hơn về quyền và nghĩa vụ bầu cử trong bối cảnh xã mới.

Đi cùng một tổ công tác ngược bản Son, tôi nhận ra việc bám địa bàn lúc này không còn là nhiệm vụ hành chính đơn thuần. Ở nơi đường sá khó khăn, tín hiệu thông tin hạn chế, sự có mặt trực tiếp của cán bộ mang ý nghĩa kết nối. Người dân nhìn thấy chính quyền qua những chuyến đi ấy, chứ không qua văn bản niêm yết ở trụ sở xã. Trưởng bản Son nói với tôi bằng cách nói mộc mạc của người vùng cao: "Khi xã thay đổi, bà con ban đầu cũng băn khoăn, vì cán bộ cũ, xã cũ đã quen. Nhưng khi thấy cán bộ mới vẫn lên bản, vẫn hỏi chuyện dân, vẫn giải thích từng việc, người dân dần hiểu rằng bộ máy có thay đổi nhưng sự quan tâm thì vẫn sát sao như cũ. Ở vùng cao, niềm tin của dân được đo bằng số lần cán bộ đến với dân".

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Cổ Lũng Lương Văn Tư cho rằng: "Cán bộ phải vừa xuống dân, vừa phải duy trì kênh thông tin thường xuyên qua các nhóm, hội đoàn thể bằng Zalo, Facebook... để cử tri ở bất kỳ thôn bản nào cũng nắm được tiến độ bầu cử, hiểu quy định và quyền lợi bầu cử của mình. Chỉ khi dòng thông tin không bị đứt quãng, niềm tin của người dân mới không bị kéo giãn theo khoảng cách địa lý. Ở nơi đời sống còn khó khăn, người dân cần sự hiện diện trực tiếp của cán bộ; ở nơi phát triển hơn, họ cần thông tin rõ ràng, kịp thời thông qua các nền tảng số. Niềm tin ấy hình thành từ cách làm dân vận linh hoạt, đổi mới của chính quyền".

Xã Cổ Lũng mới đang ở giai đoạn chuyển tiếp: tiềm năng du lịch mở ra triển vọng dài hạn, nhưng sinh kế của nhiều hộ dân vùng cao vẫn bấp bênh. Trong bối cảnh ấy, quản trị cơ sở và công tác dân vận càng trở nên quan trọng. Cuộc bầu cử sắp tới không chỉ là sự kiện chính trị đặc biệt, mà còn là phép thử đối với năng lực gắn kết cộng đồng của bộ máy xã sau sáp nhập. Trước khi chia tay, Chủ tịch MTTQ Việt Nam xã Cổ Lũng Lương Văn Tư đã nói một câu ngắn gọn nhưng gợi cho tôi nhiều suy nghĩ: "Địa giới có thể thay đổi, nhưng niềm tin thì không thể giãn ra. Cuộc bầu cử lần này cũng là dịp để giữ sự gắn kết ấy giữa chính quyền và người dân".

Bài và ảnh: Đình Giang

Đồ họa: Mai Huyền

Xuất bản: 6:14:03:2026:06:34