Đầu tư hạ tầng còn vướng mắc, tiến độ chưa đạt kỳ vọng

Tính đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 49 cụm công nghiệp (CCN) đang được triển khai đầu tư xây dựng hạ tầng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, dù nhiều CCN đã hoàn tất thủ tục thành lập, lựa chọn chủ đầu tư, song tiến độ triển khai tại không ít dự án vẫn chậm so với kế hoạch đề ra, làm ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư và khả năng thu hút các dự án thứ cấp.

Ký cam kết tiến độ GPMB CCN Hải Long - Xuân Khang giữa chủ đầu tư và UBND xã Như Thanh. Ảnh: Tùng Lâm

CCN Hợp Thắng nằm trên địa bàn xã Hợp Tiến và xã Tân Ninh, với quy mô gần 70ha, do Công ty CP Đầu tư Trường Đại Lộc làm chủ đầu tư. Dự án đang triển khai theo tiến độ điều chỉnh tại Quyết định số 1982/QĐ-UBND ngày 20/5/2024 của UBND tỉnh, với mục tiêu hoàn thành hạ tầng kỹ thuật vào tháng 5/2026. Đến nay, CCN này đã được Nhà nước cho thuê toàn bộ diện tích 69,91ha; hoàn thành hoàn trả hệ thống kênh thủy lợi và đường điện; hạ tầng kỹ thuật cơ bản đã xây dựng xong và được nghiệm thu. Trạm xử lý nước thải tập trung cũng đã hoàn thiện lắp đặt thiết bị, vận hành thử và đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị cấp giấy phép môi trường. Tuy nhiên, việc chậm phê duyệt giá đất cụ thể đang ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hoàn thiện hồ sơ đất đai của dự án, gây áp lực lớn đối với mục tiêu khép kín đầu tư hạ tầng theo tiến độ. Doanh nghiệp kỳ vọng các vướng mắc sớm được tháo gỡ để bảo đảm kế hoạch hoàn thành CCN vào tháng 5/2026; song nếu thủ tục tiếp tục kéo dài, khả năng thu hút nhà đầu tư thứ cấp sẽ bị ảnh hưởng.

CCN Cầu Quan (xã Trung Chính) được thành lập từ tháng 8/2021, quy mô sau điều chỉnh còn 47,2ha, do Công ty TNHH Tập đoàn Bất động sản Thiên Long làm chủ đầu tư. Dự án cũng đặt mục tiêu hoàn thành thủ tục đầu tư vào tháng 3/2026 và hoàn thành hạ tầng vào tháng 7/2027. Tuy nhiên, việc chậm điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 khoảng 5 tháng đã ảnh hưởng dây chuyền đến các thủ tục tiếp theo như thiết kế cơ sở, phòng cháy chữa cháy, đánh giá tác động môi trường, báo cáo nghiên cứu khả thi và triển khai giải phóng mặt bằng (GPMB), khiến chủ đầu tư đang phải đề xuất điều chỉnh tiến độ dự án.

Trong khi đó, CCN Tam Linh (xã Nga Thắng và Nga Sơn) có quy mô trên 35ha, tổng mức đầu tư hơn 300 tỷ đồng, sau khi hoàn thiện thủ tục pháp lý vào tháng 6/2025 đã khẩn trương triển khai xây dựng hạ tầng. Tuy nhiên, tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng, nhất là đất, cát phục vụ san lấp mặt bằng, khiến khối lượng thực hiện mới đạt khoảng 10%, giá trị vốn đầu tư đạt khoảng 20% tổng mức đầu tư. Theo ông Nguyễn Văn Liệu, Trưởng Ban dự án, Công ty CP Đầu tư Hà Thanh Nga Sơn, việc thiếu nguồn vật liệu đã tác động đáng kể đến tiến độ thi công. Doanh nghiệp mong muốn các khó khăn sớm được tháo gỡ để có thể tổ chức thi công đồng loạt, đẩy nhanh tiến độ và hoàn thành dự án theo kế hoạch.

Đến nay, toàn tỉnh có 9 CCN đã cơ bản hoàn thành hạ tầng kỹ thuật, từng bước thu hút dự án thứ cấp, với tỷ lệ lấp đầy đạt trên 60%. Nhiều CCN như Vạn Hà, Bắc Hoằng Hóa, Xuân Lai, Hợp Thắng... đã hình thành rõ nét không gian sản xuất công nghiệp tại khu vực nông thôn, góp phần tạo việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương. Tuy nhiên, nhìn tổng thể, tiến độ đầu tư hạ tầng tại nhiều CCN vẫn chưa đạt yêu cầu.

Theo Sở Công Thương, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ ba nhóm vướng mắc chính, nhất là vướng mắc công tác GPMB và thủ tục đất đai. Đây là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền lợi người dân. Tại một số địa phương, nguồn gốc đất phức tạp, có tình trạng chồng lấn, tranh chấp, sử dụng đất không đúng mục đích qua nhiều thời kỳ, khiến việc kiểm kê, xác minh và lập phương án bồi thường kéo dài. Việc thiếu quỹ đất tái định cư hoặc hạ tầng tái định cư chưa hoàn chỉnh cũng khiến nhiều hộ dân chưa thể bàn giao mặt bằng đúng tiến độ.

Cùng với đó là các vướng mắc về thủ tục đầu tư, bao gồm xác định giá đất cụ thể, điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500, thiết kế cơ sở, phòng cháy chữa cháy... Quá trình xử lý qua nhiều cấp, nhiều ngành khiến thời gian hoàn thiện hồ sơ kéo dài, làm chậm tiến độ đầu tư hạ tầng. Cùng với đó, một số chủ đầu tư chưa thật sự chủ động bố trí kinh phí bồi thường, thiếu cán bộ thường trực tại cơ sở để phối hợp xử lý các phát sinh; đồng thời chịu tác động từ tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng trong từng thời điểm.

Năm 2026, toàn tỉnh kỳ vọng sẽ đưa gần 20 CCN đi vào hoạt động, đủ điều kiện thu hút các dự án FDI, nhất là những ngành công nghệ cao, sản xuất sản phẩm có giá trị gia tăng lớn. Tuy nhiên, theo rà soát của Sở Công Thương, đến hết tháng 12/2025 chỉ có 1 CCN đã hoàn thành toàn bộ công tác GPMB, 14 CCN cơ bản bám sát tiến độ cam kết. Diện tích đã GPMB mới đạt khoảng 6,16% tổng diện tích quy hoạch, cho thấy áp lực rất lớn đối với nhiệm vụ đầu tư hạ tầng trong giai đoạn tới.

Nhận diện rõ những tồn tại nêu trên, UBND tỉnh đã đôn đốc, ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ GPMB và đầu tư hạ tầng CCN. Cùng với tổ chức ký cam kết tiến độ GPMB với sự tham gia của đại diện các sở, ngành liên quan, chủ tịch UBND các xã, phường và các chủ đầu tư CCN đang triển khai dự án, mới đây Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Mai Xuân Liêm đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư tiếp tục xác định rõ trách nhiệm, coi công tác GPMB và đầu tư hạ tầng CCN là nhiệm vụ chính trị trọng tâm.

Theo đó, đối với nhóm CCN vướng mắc kéo dài, tỉnh chỉ đạo tập trung tháo gỡ theo từng dự án cụ thể, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan; trường hợp không bảo đảm tiến độ phải kịp thời báo cáo, đề xuất biện pháp xử lý. Đối với nhóm CCN đang GPMB cơ bản bảo đảm tiến độ, yêu cầu tiếp tục duy trì nhịp độ triển khai; đồng thời chủ động rút ngắn thời gian thực hiện so với cam kết, song song với việc hoàn thiện đầy đủ các thủ tục liên quan để sẵn sàng thi công hạ tầng đồng bộ.

Với nhóm CCN chưa đủ điều kiện triển khai GPMB, tỉnh yêu cầu khẩn trương hoàn thiện quy hoạch chi tiết, trích đo địa chính, bổ sung chỉ tiêu sử dụng đất và các thủ tục liên quan, bảo đảm đủ điều kiện tổ chức GPMB ngay khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận. Cùng với đó, UBND tỉnh giao Sở Công Thương làm đầu mối theo dõi, đôn đốc tiến độ hằng tháng, phân loại mức độ hoàn thành của từng CCN; các sở, ngành liên quan chủ động rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, không để chậm tiến độ do nguyên nhân hành chính, chủ quan, tạo chuyển biến rõ nét trong đầu tư hạ tầng các CCN trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới.

Tùng Lâm