Cơ giới hóa nghề cá, tăng năng lực khai thác xa bờ

Từ những chuyến biển phụ thuộc nhiều vào sức người, ngư dân ở các địa phương ven biển đang từng bước chuyển sang cơ giới hóa trong khai thác và bảo quản hải sản, nhằm giảm sức lao động, nâng hiệu quả mỗi chuyến biển.

Tàu công suất lớn khai thác xa bờ của ngư dân phường Sầm Sơn cập Cảng cá Lạch Hới.

Những năm gần đây, tại các xã, phường ven biển của tỉnh, những chiếc tàu công suất lớn được ngư dân trang bị nhiều thiết bị hỗ trợ khai thác hiện đại. Đối với nghề lưới chụp xa bờ, hệ thống tời thủy lực giúp ngư dân thu lưới nhanh hơn, giảm đáng kể sức lao động và thời gian thao tác. Với nghề lưới rê tầng đáy, tời thủy lực cũng từng bước thay thế phương thức thu lưới thủ công, giúp nâng cao năng suất lao động và bảo đảm an toàn hơn cho ngư dân trong điều kiện sóng gió trên biển. Bên cạnh đó, ngư dân đầu tư sử dụng đèn LED chuyên dụng trong nghề lưới vây kết hợp ánh sáng. So với phương thức sử dụng thiết bị chiếu sáng truyền thống, đèn LED chuyên dụng có khả năng đáp ứng tốt hơn yêu cầu khai thác, đồng thời góp phần tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí vận hành trong những chuyến biển dài ngày. Không chỉ cơ giới hóa khâu khai thác, các tàu cá khai thác xa bờ được ngư dân đầu tư ứng dụng các phương pháp bảo quản tiên tiến như công nghệ lạnh kết hợp, bảo quản bằng nano UFB, đá sệt... giữ độ tươi của sản phẩm, qua đó nâng cao giá trị khi cập cảng.

Theo ngư dân Lương Ngọc Phương, chủ tàu TH 92839 TS có chiều dài hơn 15m, phường Sầm Sơn: “Trước đây mỗi chuyến biển, công việc kéo, thu ngư cụ chủ yếu dựa vào sức người nên các thuyền viên trên tàu rất vất vả, nhất là khi gặp thời tiết xấu hoặc phải hoạt động liên tục trong thời gian dài. Khi được trang bị hệ thống tời thủy lực, nhiều công đoạn được cơ giới hóa, thời gian thu ngư cụ được rút ngắn, lao động trên tàu cũng đỡ vất vả hơn”.

Tính đến tháng 9/2026, toàn tỉnh có 6.191 tàu cá. Trong đó, 3.316 tàu có chiều dài dưới 6m là bè mảng, mủng nan; 1.133 tàu có chiều dài từ 6m đến dưới 12m; 791 tàu có chiều dài từ 12m đến dưới 15m và 951 tàu có chiều dài từ 15m trở lên. Trong cơ cấu nghề khai thác hiện nay, nghề lưới kéo chiếm 28,71%; lưới rê 19,52%; lưới vây 2,79%; nghề câu 4,4%; nghề chụp 2,32%; tàu hậu cần 5,35%; nghề lồng bẫy và các nghề khác chiếm 35,91%. Quy mô đội tàu của tỉnh lớn, ngư trường khai thác rộng, thay vì chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và sức lao động thủ công, các chủ tàu đã chủ động đầu tư thiết bị cơ giới, ứng dụng công nghệ vào từng công đoạn của chuyến biển.

Ông Lê Bá Lực, Trưởng Phòng Biển đảo và Khai thác, Chi cục Biển đảo và Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường), cho biết: “Việc cơ giới hóa và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật là hướng đi cần thiết để nâng cao hiệu quả khai thác hải sản, nhất là đối với đội tàu hoạt động ở vùng khơi. Trong điều kiện nguồn lợi thủy sản ngày càng chịu áp lực, chi phí nhiên liệu, nhân công và các chi phí chuyến biển tăng, việc giảm sức lao động, rút ngắn thời gian thao tác, nâng chất lượng sản phẩm sau khai thác có ý nghĩa rất lớn đối với hiệu quả sản xuất của ngư dân. Qua đó, giá trị của mỗi chuyến biển được nâng lên, tạo động lực để ngư dân đầu tư phương tiện, thiết bị và tiếp tục vươn khơi khai thác hải sản”.

Cơ giới hóa đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất của ngư dân, từ khâu khai thác, bảo quản đến vận chuyển sản phẩm sau mỗi chuyến biển. Để cơ giới hóa nghề cá phát huy hiệu quả, bên cạnh sự chủ động của chủ tàu, cần có các chính sách hỗ trợ ngư dân tiếp cận vốn, được hướng dẫn đầu tư thiết bị sát với nghề, ngư trường và điều kiện khai thác. Đồng thời, chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn ngư dân vận hành thiết bị an toàn, hiệu quả. Khi những rào cản về vốn và công nghệ từng bước được tháo gỡ, việc đầu tư máy móc sẽ không còn là gánh nặng đối với chủ tàu mà trở thành động lực nâng cao năng suất, giảm chi phí, bảo đảm an toàn và tăng giá trị sản phẩm. Đây cũng là hướng đi cần thiết để nghề cá phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, giúp ngư dân yên tâm bám biển, nâng cao thu nhập.

Bài và ảnh: Lê Hợi