Chủ động nguồn cung nông sản cho cao điểm cuối năm

Những tháng cuối năm luôn là giai đoạn nhạy cảm của thị trường nông sản, khi nhu cầu tiêu dùng tăng nhanh phục vụ tết dương lịch, tết nguyên đán và các hoạt động lễ hội, trong khi chu kỳ sản xuất nông nghiệp khó có thể điều chỉnh tức thời. Việc chủ động nguồn cung không chỉ nhằm bảo đảm đủ hàng hóa phục vụ Nhân dân, mà còn là yếu tố quan trọng để ổn định giá cả, giữ nhịp thị trường và bảo đảm an sinh xã hội trong giai đoạn cao điểm cuối năm.

Vườn bưởi đỏ lâu năm của gia đình ông Nguyễn Văn Tư (làng Luận Văn, xã Lam Sơn) đang chờ ngày thu hoạch, cung ứng cho thị trường tết. Ảnh: Hoàng Đông

Thực tế cho thấy, những năm gần đây, Thanh Hóa đã có sự chuyển biến rõ nét trong tư duy điều hành thị trường nông sản. Thay vì chờ đến sát tết mới “chạy hàng”, công tác chuẩn bị nguồn cung được đặt ra từ sớm, gắn với kế hoạch sản xuất ngay từ đầu năm. Năm 2025, tổng diện tích gieo trồng toàn tỉnh đạt 388,8 nghìn ha, sản lượng lương thực đạt khoảng 1,5 triệu tấn, tạo nền tảng vững chắc cho nguồn cung gạo và lương thực thiết yếu trong những tháng cuối năm - thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh.

Cùng với việc duy trì quy mô sản xuất lớn, tỉnh đẩy mạnh tích tụ, tập trung 4.474ha đất nông nghiệp để phát triển sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao; đồng thời chuyển đổi hơn 1.723ha đất lúa năng suất thấp sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn. Việc tái cơ cấu này không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn giúp nguồn cung nông sản linh hoạt hơn, bám sát nhu cầu thị trường cuối năm. Giá trị sản phẩm trồng trọt bình quân đạt khoảng 127 triệu đồng/ha cho thấy sự chuyển dịch rõ nét từ tư duy “đủ lượng” sang “đủ chất” trong chuẩn bị nguồn hàng.

Tuy nhiên, chủ động ở khâu sản xuất vẫn chưa đủ để “giải áp” thị trường cuối năm. Khi sức mua tăng nhanh, nông sản tươi dễ dồn hàng, giá biến động nếu thiếu các cơ chế điều tiết phù hợp. Bởi vậy, vai trò của doanh nghiệp và HTX trong tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ ngày càng trở nên quan trọng, góp phần giữ ổn định nguồn cung trong giai đoạn cao điểm.

Ở khu vực kinh tế tập thể, HTX nông nghiệp xanh công nghệ cao Hồng Nhuệ (còn được gọi là nông trại Nhung Farms) cho thấy một cách tiếp cận chủ động nguồn cung nông sản mang tính dài hơi, trong đó bài toán chuẩn bị hàng hóa cho cao điểm cuối năm được đặt ra ngay từ khâu tổ chức sản xuất. Hoạt động tại xã Hoằng Châu, HTX không lựa chọn phát triển theo chiều rộng mà tập trung hoàn thiện chuỗi giá trị khép kín, từ gieo trồng, thu hoạch đến chế biến và tiêu thụ, coi đây là “điểm tựa” để thị trường vận hành ổn định trong giai đoạn nhu cầu tăng cao.

Nhận diện rõ áp lực của thị trường cuối năm, HTX tổ chức sản xuất theo kế hoạch thị trường, thay vì chạy theo mùa vụ. Thông qua việc bố trí gieo trồng gối vụ, phân kỳ thời gian thu hoạch, HTX đã duy trì nhịp cung ứng đều đặn các sản phẩm chủ lực như dưa vàng Kim Hoàng hậu, dưa lưới và dưa leo cho thị trường trong những tháng cuối năm, hạn chế tình trạng thiếu hàng cục bộ hoặc dồn ứ sản lượng khi bước vào cao điểm tết.

Không dừng lại ở sản xuất nông sản tươi, HTX còn chủ động mở rộng sang chế biến sau thu hoạch - mắt xích quan trọng giúp điều tiết nguồn cung. Đầu năm 2024, nông trại Nhung Farms đã đầu tư hơn 350 triệu đồng để mua sắm máy móc, vận hành thử nghiệm dây chuyền chế biến khoai tây và khoai tây đông lạnh. Việc bổ sung nhóm sản phẩm chế biến không chỉ nhằm đa dạng hóa danh mục hàng hóa, mà quan trọng hơn là kéo dài thời gian tiêu thụ, giảm áp lực phải “xả hàng nhanh” đối với nông sản tươi trong giai đoạn cao điểm.

Theo chị Lê Thị Nhung, người sáng lập nông trại Nhung Farms, cao điểm cuối năm luôn là “bài test” đối với khả năng điều tiết nguồn cung: “Nếu chỉ trông chờ vào nông sản tươi, người sản xuất rất dễ bị động khi thị trường biến động nhanh. Khi đầu tư chế biến, HTX có thêm dư địa để phân phối sản phẩm theo nhu cầu, giữ nhịp cung ứng ổn định và hạn chế biến động giá dịp tết”.

Việc kết hợp linh hoạt giữa nông sản tươi và sản phẩm chế biến đã giúp HTX hình thành “rổ hàng” phù hợp cho thị trường cuối năm, vừa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thường nhật, vừa phục vụ nhóm khách hàng mua sắm, tích trữ dịp tết. Từ đó, nguồn cung được điều tiết mềm hơn, hạn chế tình trạng thiếu thừa cục bộ trên thị trường.

Song song với các mô hình chú trọng chế biến để điều tiết thị trường cuối năm, HTX nông nghiệp công nghệ cao Điền Trạch lại tiếp cận bài toán nguồn cung theo một hướng khác là chủ động từ khâu kiểm soát rủi ro sản xuất, coi đây là yếu tố then chốt để bảo đảm lượng hàng ổn định trong cao điểm tiêu dùng. Được thành lập tại thôn Điền Trạch, xã Thọ Lâm cũ (nay là xã Sao Vàng), HTX tập trung sản xuất các sản phẩm chủ lực là dưa vàng và dưa chuột trong hệ thống nhà màng, nhà lưới ứng dụng công nghệ cao. Điểm khác biệt trong cách làm của HTX không nằm ở mở rộng quy mô, mà ở việc “neo” sản lượng cuối năm thông qua kiểm soát tốt các yếu tố đầu vào như thời tiết, sâu bệnh và chu kỳ sinh trưởng của cây trồng - những biến số thường gây đứt gãy nguồn cung vào giai đoạn cao điểm.

Nhung Farms chủ động nguồn hàng nông sản phục vụ thị trường cuối năm.

Trong bối cảnh những tháng cuối năm thường trùng với thời điểm giao mùa, thời tiết diễn biến thất thường, việc sản xuất trong nhà màng giúp HTX nông nghiệp công nghệ cao Điền Trạch giảm đáng kể rủi ro mất mùa hoặc suy giảm chất lượng. Nhờ chủ động được môi trường canh tác, HTX có thể điều chỉnh thời điểm xuống giống và thu hoạch phù hợp với nhu cầu thị trường cuối năm, tránh tình trạng “đứt lứa” - nguyên nhân khiến nguồn cung nhiều mặt hàng nông sản bị thiếu hụt cục bộ vào dịp tết.

Ở góc độ quản lý, Sở Công Thương phối hợp với ngành nông nghiệp và các địa phương theo dõi sát diễn biến cung - cầu, xây dựng phương án điều tiết theo từng nhóm hàng thiết yếu trong những tháng cuối năm. Các hoạt động kết nối cung - cầu, tuần hàng nông sản an toàn, hội chợ thương mại được tổ chức linh hoạt, tạo thêm kênh tiêu thụ cho doanh nghiệp, HTX và người sản xuất. Song song với đó, công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường được tăng cường nhằm ngăn chặn đầu cơ, găm hàng, bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch trong giai đoạn cao điểm.

Nhìn tổng thể, việc chủ động nguồn cung nông sản cho cao điểm cuối năm tại Thanh Hóa đang dần chuyển từ cách làm mang tính ứng phó sang hướng bài bản, có chiều sâu. Khi sản xuất được gắn chặt với chế biến và tiêu thụ, khi doanh nghiệp và HTX giữ vai trò “van điều tiết” thị trường, nguồn cung nông sản không chỉ bảo đảm đủ về lượng mà còn ổn định về giá và chất lượng. Đây chính là nền tảng quan trọng để thị trường cuối năm vận hành thông suốt, đồng thời tạo dư địa cho nông nghiệp Thanh Hóa phát triển bền vững trong những năm tiếp theo.

Bài và ảnh: Chi Phạm