Chờ an cư trên dốc Pù Đứa

Nhiều năm trôi qua, hàng chục hộ dân người Mông trên dốc sương mờ Pù Đứa, xã Quang Chiểu vẫn mòn mỏi chờ an cư sau nhiều năm sống trong vùng có nguy cơ sạt lở đất, lũ quét.

Video: Toàn cảnh bản Pù Đứa

Dắt nhau lên nhà văn hóa tá túc

Pù Đứa là bản biên giới xã Quang Chiểu với 100% đồng bào người Mông sinh sống. Giữa hành trình vươn lên thoát nghèo, người dân nơi đây vẫn canh cánh nỗi lo sạt lở, lũ quét có thể ập xuống bất cứ lúc nào.

Người dân cho biết, trước thời điểm trận lũ quét lịch sử năm 2019-2020, họ đã từng chứng kiến những mảng đồi sạt xuống, cuốn theo tài sản, nhà cửa của đồng bào trong nhiều trận mưa lũ. Chính quyền xã Quang Chiểu (huyện Mường Lát cũ) đã phối hợp với cơ quan chức năng khảo sát, đưa bản Pù Đứa vào diện tái định cư trong giai đoạn 2021-2025.

Trưởng bản Pù Đứa Lâu Văn Đua cho biết: “Trong số 82 hộ dân có 40 hộ nằm trong khu vực không an toàn từ nhiều năm nay. Mỗi khi mưa kéo dài, cán bộ địa phương lại đến vận động người dân sơ tán lên nhà văn hóa bản tá túc. Nhưng ngay cả khi đã đến nơi an toàn, bà con vẫn canh cánh nỗi lo nhà cửa có thể bị núi lở vùi lấp, không còn chỗ để trở về”.

Trên dốc sương mờ, hàng chục hộ dân Pù Đứa mòn mỏi chờ tái định cư.

Nói về nỗi lo sạt lở, ông Lâu Văn Pó bùi ngùi: “Nhà tôi một bên là vách đá dựng đứng, một bên là triền vực thăm thẳm, một trận mưa lớn vài giờ là cả nhà phải sơ tán”.

Còn anh Lâu Tú Sếnh (28 tuổi) chia sẻ: “Cứ mỗi lần mưa kéo dài, thì các hộ dân của bản lại dắt nhau lên nhà văn hóa tá túc. Nhiều năm chúng tôi đã mòn mỏi chờ tái định cư, nhưng mãi vẫn chưa thấy mong nhà nước sớm đầu tư để dân an cư”.

Nói về khu tái định cư Pù Đứa kéo dài nhiều năm, Phó Trưởng phòng, phụ trách Phòng Kinh tế xã Quang Chiểu Vi Văn Ngọc cho biết, "tỉnh rất quan tâm, đã có văn bản chỉ đạo các đơn vị sớm bàn giao mặt bằng, hạ tầng thiết yếu cho người dân trước Tết Nguyên đán 2026. Tuy nhiên, đến nay dự án vẫn chưa làm mặt bằng, còn người dân thì rất mong mỏi”.

Đối với khu tái định cư bản Pù Đứa, tỉnh giao Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông Thanh Hóa làm chủ đầu tư với tổng vốn 12 tỉ đồng. Hiện xã đang phối hợp thực hiện công tác giải phóng mặt bằng và các phần việc liên quan.

Anh Lâu Tú Sếnh (28 tuổi) từng nhiều lần cùng gia đình lên nhà văn hóa tá túc vì mưa lớn.

Tỉnh yêu cầu bàn giao trước tết, nhưng dự án mới lập quy hoạch

Bí thư Đảng ủy xã Quang Chiểu Triệu Minh Xiết thông tin: “Phương án di dời đã có từ lâu, lúc còn huyện cũ và tỉnh cũng rất quan tâm, nhưng nhiều năm không bố trí được kinh phí nên đành phải chờ. Cuối năm 2024, tỉnh đã bố trí nguồn lực, nhưng không triển khai được và chuyển sang giai đoạn 2026-2030.

Sau khi khảo sát, phương án được điều chỉnh theo hướng san gạt toàn bộ quả đồi thay vì chỉ san gạt một nửa như trước, nhằm tạo mặt bằng ổn định và an toàn hơn. Hiện UBND tỉnh đã chấp thuận phương án san gạt cả quả đồi trên tuyến đường về xã Pù Nhi để xây dựng khu tái định cư".

Khu vực dự kiến tái định cư cho đồng bào người Mông bản Pù Đứa. (dấu khoanh đỏ).

Trước đó, UBND tỉnh Thanh Hóa đã có văn bản số 13891 ngày 10/7/2026 yêu cầu các đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ triển khai Đề án sắp xếp, ổn định dân cư tại các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất giai đoạn 2026-2030.

Riêng khu tái định cư bản Pù Đứa, UBND tỉnh yêu cầu Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông tỉnh khẩn trương chủ trì, phối hợp với địa phương và đơn vị liên quan trình cấp có thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư trước ngày 30/7/2026; phê duyệt dự án hoặc báo cáo kinh tế kỹ thuật trước ngày 30/9/2026 và hoàn thành cơ bản các hạng mục thiết yếu để bàn giao cho người dân trong năm 2026.

Những đứa trẻ trên dốc sương mờ Pù Đứa sau năm tháng theo cha đi tránh trú đã lớn, nhưng khu tái định cư mới chỉ ở bước lập quy hoạch.

Tuy nhiên, ông Vũ Thanh Tùng, chuyên viên Phòng Điều hành dự án Mường Lát, Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông Thanh Hóa thông tin: Dự án hiện mới ở bước lập quy hoạch. Sau khi hoàn thiện, đơn vị còn phải lấy ý kiến cộng đồng dân cư theo quy định, trình chấp thuận tổng mặt bằng rồi mới thực hiện các bước tiếp theo như lập, phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật, lựa chọn nhà thầu và đơn vị thi công.

“Dự kiến khoảng tháng 12/2026 sẽ triển khai san gạt, tạo mặt bằng, nhưng với yêu cầu của tỉnh là phải cơ bản hoàn thành các hạng mục, hạ tầng thiết yếu bàn giao cho người dân làm nhà trong năm 2026, thì tiến độ sẽ khá khó khăn. Chúng tôi đang cố gắng đẩy nhanh tiến độ, nhưng các bước vẫn phải đúng trình tự, thủ tục, không thể làm tắt”, ông Tùng nói.

Trong lúc chờ an cư, người dân vẫn đang sống trong cảnh lo lắng.

Tỉnh đã có chủ trương, bố trí nguồn lực và đặt ra những mốc tiến độ cụ thể để đưa các hộ dân có nguy cơ sạt lở về nơi an toàn. Điều bà con mong mỏi lúc này là những chính sách ấy sớm được hiện thực hóa bằng một khu tái định cư, để họ thực sự được an cư.

Chúng tôi rời dốc sương mờ Pù Đứa, những mái nhà vẫn nằm chênh vênh bên sườn núi, còn những con người nơi đây vẫn ngày ngày ngóng đợi một nơi để được sống an toàn.

Đặng Trung