Bước chuyển trong thực hiện nếp sống văn minh ở xã Mậu Lâm

Từ việc cưới, việc tang đến tổ chức lễ hội, nếp sống văn minh đang dần trở thành nét đẹp trong đời sống cộng đồng ở xã Mậu Lâm. Những thay đổi trong nhận thức và cách ứng xử của người dân không chỉ góp phần loại bỏ hủ tục, mà còn tạo nền tảng để thúc đẩy phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” của xã ngày càng đi vào chiều sâu.

Lễ hội đền thờ Bạch Y công chúa ở xã Mậu Lâm thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương.

Ở thôn Đồng Tâm, nơi đồng bào dân tộc Mường chiếm đa số, việc cưới, việc tang giờ đây đã có nhiều thay đổi so với trước. Trong việc cưới, người dân thực hiện theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, pháp luật về hộ tịch và các quy định khác có liên quan; lễ cưới được tổ chức tiết kiệm, phù hợp với thuần phong, mỹ tục và hoàn cảnh gia đình, không phô trương. Trong việc tang, không tổ chức dài ngày và loại bỏ các thủ tục mê tín dị đoan như: gọi hồn, rải vàng mã, rải tiền thật ra đường... Đặc biệt, việc hỏa táng và an táng tại nghĩa trang tập trung từng bước được triển khai hiệu quả.

Trưởng thôn Đồng Tâm Quách Văn Trung cho biết: “Thôn hiện có 425 hộ, trong đó đồng bào Mường chiếm tới 80%. Trước đây, một số gia đình vẫn còn những quan niệm, tập quán ảnh hưởng đến việc tổ chức cưới, tang. Tuy nhiên, qua công tác tuyên truyền, vận động và sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên, người dân ngày càng đồng thuận với việc thực hiện nếp sống văn minh. Trong việc cưới, các gia đình chú trọng sự vui tươi, đầm ấm, tiết kiệm, tránh phô trương; việc tang được tổ chức gọn nhẹ, trang nghiêm, không ăn uống linh đình và không để tang lễ trở thành gánh nặng đối với gia đình, đặc biệt là một số gia đình còn khó khăn”.

Để có được sự thay đổi đó, xã Mậu Lâm xác định thực hiện nếp sống văn minh bắt đầu từ những việc cụ thể trong đời sống hằng ngày. Các quy ước, hương ước ở khu dân cư được chú trọng; công tác tuyên truyền được lồng ghép trong các cuộc họp thôn, sinh hoạt của các tổ chức đoàn thể. Qua đó, người dân ngày càng hiểu rõ ý nghĩa của việc thực hiện nếp sống văn minh và chủ động thay đổi những tập quán không còn phù hợp. Đặc biệt, tại những khu dân cư có đông đồng bào dân tộc Mường, Thái sinh sống như Đồng Tâm, Đồng Lực, Phú Cường... việc phát huy vai trò của người có uy tín, cán bộ thôn, đảng viên và những gia đình gương mẫu được xem là một trong những cách làm hiệu quả để tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.

Cùng với việc cưới, việc tang, nếp sống văn minh còn được thể hiện rõ trong cách địa phương tổ chức các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng, lễ hội. Trên địa bàn xã, lễ hội đền thờ Bạch Y công chúa được tổ chức vào tháng Giêng hằng năm, là một trong những sinh hoạt văn hóa tâm linh của người dân địa phương. Trong phần lễ, các nghi thức được thực hiện trang nghiêm, thành kính, phù hợp với phong tục, truyền thống tốt đẹp của địa phương. Phần hội được tổ chức với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ đặc sắc, tạo không khí vui tươi, phấn khởi và thu hút đông đảo người dân tham gia. Đáng chú ý, các câu lạc bộ văn nghệ quần chúng trên địa bàn xã đã trở thành lực lượng nòng cốt giữ gìn bản sắc văn hóa. Những tiết mục văn nghệ, những làn điệu dân ca mang đậm bản sắc địa phương không chỉ đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân mà còn góp phần gắn kết cộng đồng. Nhờ đó, lễ hội đã thực sự trở thành dịp gặp gỡ, giao lưu và trao truyền các giá trị văn hóa.

Từ những thay đổi trong từng gia đình, từng khu dân cư, diện mạo đời sống văn hóa của xã cũng có thêm những chuyển biến tích cực. Hiện tỷ lệ gia đình văn hóa trên địa bàn xã đạt 86%, 100% khu dân cư văn hóa. Đáng chú ý, những tập quán không còn phù hợp từng bước được người dân thay đổi trên tinh thần tự nguyện, đồng thuận, song không làm mất đi bản sắc văn hóa của cộng đồng. Tuy nhiên, một số ít người dân vẫn còn tư tưởng nặng nề về hình thức, coi trọng việc tổ chức linh đình, phô trương trong việc cưới; việc tang vẫn còn xuất hiện một số hủ tục lạc hậu. Đặc biệt, công tác tuyên truyền ở một số thôn chưa thật sự thường xuyên, thiếu sự đổi mới và chưa tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Theo Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Mậu Lâm Trịnh Ngọc Sơn, những chuyển biến tích cực trong thực hiện nếp sống văn minh trên địa bàn xã trước hết đến từ sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Với những kết quả đạt được, xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động theo hướng sát với từng khu dân cư, coi đây là một trong những tiêu chí quan trọng trong phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Đồng thời, chú trọng nhân rộng các mô hình “Đám cưới văn minh, tiết kiệm”, “Tang lễ văn hóa, nghĩa tình” tại các khu dân cư. Cùng với đó, lồng ghép nội dung thực hiện nếp sống văn minh vào các phong trào thi đua, tiêu chí bình xét gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa, góp phần xây dựng cộng đồng đoàn kết, tiến bộ, nhân ái và văn minh.

Bài và ảnh: Hoài Anh