Bất đồng trên biển tiếp tục cản trở quan hệ EU - Thổ Nhĩ Kỳ

Ủy ban châu Âu (EC) mới đây đã đưa ra những đánh giá đáng chú ý về các hoạt động của Thổ Nhĩ Kỳ tại biển Aegean và Đông Địa Trung Hải, đồng thời kêu gọi Ankara tôn trọng chủ quyền và quyền chủ quyền của các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU), trong bối cảnh những bất đồng kéo dài với Hy Lạp và Cộng hòa Síp tiếp tục cản trở tiến trình cải thiện quan hệ giữa hai bên.

Trong Báo cáo mở rộng năm 2026 về Thổ Nhĩ Kỳ, EC bày tỏ quan ngại trước việc các hoạt động quân sự của Ankara tại biển Aegean tiếp tục làm gia tăng căng thẳng với Hy Lạp. Đáng chú ý, các chuyến bay quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ qua các đảo của Hy Lạp, trong đó có những đảo có dân cư đã được nối lại, làm dấy lên những lo ngại về an ninh và ổn định khu vực. EC nhấn mạnh Thổ Nhĩ Kỳ cần tôn trọng chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của các quốc gia thành viên EU.

Một vấn đề khác được EC đặc biệt đề cập là thỏa thuận phân định vùng biển giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Libya ký năm 2019. EU không công nhận thỏa thuận này, cho rằng văn kiện không phù hợp với luật pháp quốc tế về biển và không thể tạo ra những hệ quả pháp lý đối với quyền của các quốc gia thứ ba. Tranh chấp liên quan đến thỏa thuận tiếp tục là một trong những điểm bất đồng lớn giữa Ankara với Athens và các đối tác châu Âu.

Tại Đông Địa Trung Hải, EC cũng bày tỏ quan ngại về những trở ngại đối với dự án Biển Lớn, tuyến cáp điện ngầm dưới biển kết nối Hy Lạp, Cộng hòa Síp và Israel. Những bất đồng liên quan đến hoạt động khảo sát và triển khai dự án cho thấy tranh chấp về quyền tài phán hàng hải trong khu vực không chỉ giới hạn ở vấn đề chủ quyền mà còn tác động trực tiếp đến các kế hoạch hợp tác năng lượng và kết nối hạ tầng.

Về phần mình, Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ bác bỏ những đánh giá của EC, cho rằng báo cáo thiếu khách quan, phản ánh lập trường của Hy Lạp và chính quyền Cộng hòa Síp, đồng thời không xem xét đầy đủ những quan điểm và quyền lợi của Ankara.

Theo EC, việc cải thiện quan hệ giữa EU và Thổ Nhĩ Kỳ cần gắn với những tiến triển cụ thể trong việc giảm căng thẳng tại biển Aegean và Đông Địa Trung Hải, cũng như giải quyết vấn đề Cyprus. Những đánh giá trên một lần nữa cho thấy các tranh chấp về chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích chiến lược tại khu vực tiếp tục là trở ngại đáng kể đối với tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ với các nước láng giềng và EU.

Vân Bình