Bảo vệ đôi mắt của trẻ trước tình trạng cận thị học đường

Trong những năm gần đây, tình trạng các em học sinh trong độ tuổi cắp sách đến trường bị các tật khúc xạ ở mắt, nhất là cận, loạn thị... có xu hướng gia tăng nhanh. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trường hợp mắc tật khúc xạ nhưng không được phát hiện sớm, điều trị đúng cách. Đây là thực trạng đáng báo động, đặt ra nhiều trăn trở từ phía gia đình - nhà trường - xã hội.

Tỷ lệ học sinh, thanh thiếu niên bị tật khúc xạ ở mắt, nhất là cận thị đang có xu hướng ngày càng gia tăng.

Vào những ngày cuối tuần, Bệnh viện Mắt Bắc Trung Nam (phường Hạc Thành) đón tiếp hàng chục các bạn trẻ đang ở độ tuổi học sinh, sinh viên đến khám, tư vấn và điều trị các tật khúc xạ về mắt. Nhiều trường hợp phát hiện bệnh khi độ (diop) cận thị, loạn thị hoặc “trọn gói” cả cận, loạn thị đã cao, gây khó khăn cho việc điều trị. Có những trường hợp phát hiện tật khúc xạ khi tuổi còn rất nhỏ, mới chập chững bước vào lớp 1, lớp 2, chủ yếu là tật cận thị.

Cận thị là một tật khúc xạ phổ biến khiến mắt chỉ nhìn rõ các vật ở gần nhưng khó khăn khi quan sát vật ở xa (nhìn mờ/nhòe). Tình trạng này hay gặp ở trẻ em/thanh thiếu niên và có xu hướng ngày càng tăng cao. Ở lứa tuổi này, cận thị không chỉ ảnh hưởng đến yếu tố thẩm mỹ, gây khó khăn trong việc học tập, vận động thể chất và sinh hoạt hàng ngày mà còn ảnh hưởng mạnh mẽ sự phát triển của mắt. Nếu không được phát hiện, kiểm soát và can thiệp kịp thời, cận thị có thể tăng nhanh, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như nhược thị, các biến chứng võng mạc nguy hiểm, dẫn đến mù lòa.

Em Nguyễn Đức Anh (12 tuổi, phường Đông Quang) đã khám cận thị và đeo kính từ hơn 1 năm nay. Tuy được chẩn đoán cận thị mức độ nhẹ với 1 mắt cận 0,75 độ, 1 mắt cận 1 độ nhưng nếu không đeo kính, Đức Anh cũng không nhìn rõ bài giảng của thầy cô viết trên bảng, phải nheo mắt liên tục. Việc nheo mắt liên tục khiến con khó chịu, khô và mỏi mắt. Từ ngày đeo kính và thực hiện theo tư vấn, hướng dẫn của bác sĩ, các tình trạng trên đã dần được cải thiện, việc học tập và sinh hoạt trở lại bình thường.

Tuy nhiên, những ngày đầu đeo kính cũng gây cho Đức Anh nhiều bỡ ngỡ, bất tiện. “Con thấy vướng, nhất là lúc thể dục thể thao hay vui chơi với các bạn. Với cả lúc đầu chưa quen nên con hay quên kính lắm. Bao nhiêu lần con đến trường rồi lại phải tất tưởi quay về lấy kính” - Đức Anh chia sẻ.

Ngoài các yếu tố bẩm sinh, có nhiều yếu tố nguy cơ làm gia tăng nhanh tỷ lệ trẻ em, thanh thiếu niên bị cận thị như: Sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều, trong thời gian dài khiến mắt phải điều tiết liên tục, dễ dẫn đến mỏi mắt và tăng nguy cơ cận thị; thói quen học tập chưa đúng cách (ngồi học sai tư thế, khoảng cách từ mắt đến sách, vở quá gần hoặc học tập trong điều kiện ánh sáng không đảm bảo...). Việc ít tham gia các hoạt động ngoài trời cũng làm giảm khả năng điều tiết tự nhiên của mắt; áp lực học tập.

Bác sĩ CKI Lê Thị Vân, Bệnh viện Mắt Bắc Trung Nam cho biết: “Để phòng tránh, giảm thiểu tình trạng cận thị học đường, trẻ cần tăng thời gian hoạt động ngoài trời, ít nhất 2 giờ mỗi ngày; giữ khoảng cách học tập hợp lí (khoảng cách mắt đến sách vở khoảng 35 – 40cm; khoảng cách mắt đến máy tính từ 50 - 60cm); đảm bảo đủ ánh sáng khi học tập; cho mắt nghỉ ngơi hợp lí (áp dụng quy tắc 20-20-20, sau mỗi 20 phút học tập cho mắt nhìn xa khoảng 20 feet (tương đương khoảng 6,1 mét) trong ít nhất 20 giây); hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử; khám mắt định kỳ (3 - 6 tháng/lần) để phát hiện sớm cận thị và có biện pháp kiểm soát tiến triển kịp thời”.

Bên cạnh sự tự giác của học sinh, vai trò của gia đình và nhà trường cũng rất quan trọng trong việc kiểm soát, giảm thiểu tỉ lệ trẻ cận thị. Phụ huynh cần theo dõi thói quen học tập của con em mình, nhắc nhở các em nghỉ ngơi hợp lý và kiểm tra thị lực định kỳ. Nhà trường cần đảm bảo điều kiện ánh sáng trong lớp học, bố trí bàn ghế phù hợp với lứa tuổi của học sinh và tổ chức các hoạt động tuyên truyền về chăm sóc sức khỏe cho đôi mắt...

Cận thị học đường tuy phổ biến nhưng có thể được phòng tránh từ xa và kiểm soát hiệu quả thông qua việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt, tăng cường thời gian ngoài trời và sử dụng các biện pháp can thiệp chuyên khoa kịp thời. Đôi mắt là “cửa sổ tâm hồn”, vì vậy, việc chăm sóc và bảo vệ mắt ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường chính là cách tốt nhất để gìn giữ thị lực cho tương lai.

Bài và ảnh: Hoàng Linh