WTO cảnh báo chiến tranh Trung Đông tác động lâu dài đến thương mại toàn cầu

Ngày 15/10 Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Ngozi Okonjo-Iweala nhận định các cuộc xung đột tại Ukraine và Trung Đông, cùng những biến động địa chính trị, sẽ làm thay đổi lâu dài các dòng chảy thương mại toàn cầu, khi doanh nghiệp và các quốc gia tìm cách giảm thiểu rủi ro trước những cú sốc trong tương lai.

Trả lời phỏng vấn bên lề cuộc họp thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), bà Okonjo-Iweala cho biết thương mại tại Trung Đông đã suy giảm mạnh do chiến tranh liên quan đến Iran. Theo dự báo của WTO, xuất khẩu của khu vực có thể giảm 17% trong năm nay, trong khi nhập khẩu giảm khoảng 15%.

Theo bà Okonjo-Iweala, hoạt động thương mại có thể phục hồi khi xung đột chấm dứt và eo biển Hormuz được mở lại, do đây là tuyến vận tải có chi phí thấp hơn. Tuy nhiên, những gián đoạn liên tiếp đã thúc đẩy các quốc gia và doanh nghiệp đa dạng hóa chuỗi cung ứng, tìm kiếm tuyến vận tải và thị trường thay thế. Một số thay đổi này có thể được duy trì lâu dài, dù chi phí cao hơn, nhằm hạn chế sự phụ thuộc vào các tuyến vận tải và nguồn cung dễ bị gián đoạn.

Bà Okonjo-Iweala cũng cho rằng xu hướng đa dạng hóa thương mại sẽ tiếp tục trong bối cảnh xung đột kéo dài và các biện pháp thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump gây thêm sức ép đối với hoạt động giao thương quốc tế.

Bên cạnh đó, người đứng đầu WTO nhấn mạnh tiềm năng mở rộng thương mại nội khối tại châu Phi. Hiện trao đổi thương mại giữa các nước châu Phi chỉ chiếm khoảng 20% tổng thương mại của châu lục, thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ khoảng 60% tại Liên minh châu Âu (EU). Theo bà Okonjo-Iweala tăng cường giao thương nội khối có thể thúc đẩy tăng trưởng và tạo thêm việc làm.

WTO tuần trước đã nâng dự báo tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu năm 2026 lên 3,9%, từ mức 1,9% đưa ra hồi tháng 3, nhờ nhu cầu đối với các sản phẩm liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, bà Okonjo-Iweala cảnh báo triển vọng vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn do xung đột, thuế quan và nguy cơ đà tăng trưởng của lĩnh vực AI suy yếu.

Lê Hà.