Vùng làm miến dong nổi tiếng ở xứ Thanh vào vụ Tết

Những ngày giáp Tết, không khí sản xuất tại làng nghề miến dong xã Cẩm Thạch (Thanh Hóa) trở nên rộn ràng hơn bao giờ hết. Từ sáng sớm đến tối muộn, khói bếp quyện cùng hơi nước bốc lên từ các lò luôn đỏ lửa, tạo nên hình ảnh quen thuộc của mùa cao điểm tại vùng sản xuất miến dong lớn nhất xứ Thanh.

Video: Sản xuất miến dong vụ Tết ở xứ Thanh.

Miến dong Cẩm Thạch từ lâu được người tiêu dùng ưa chuộng bởi sợi miến trong, dai, có vị ngọt tự nhiên và độ bền vượt trội so với nhiều vùng sản xuất khác. Mỗi năm, nơi đây cung ứng ra thị trường hàng trăm tấn miến thành phẩm, trong đó cao điểm nhất là dịp phục vụ nhu cầu tiêu dùng Tết Nguyên đán.

Nguyên liệu làm miến là bột củ dong riềng, loại củ có vỏ màu nâu đen, sần sùi, hình dáng gần giống củ riềng. Dong riềng được trồng chủ yếu trên vùng đất đỏ bazan ở các khu vực trung du, miền núi.

Sau khi thu hoạch, củ dong được cắt bỏ gốc rễ, rửa sạch rồi đem nghiền nhuyễn, lắng lọc nhiều lần để thu phần tinh bột trắng mịn, yếu tố quyết định chất lượng sợi miến.

Tại xưởng sản xuất của Hợp tác xã (HTX) miến dong Đồi Ao (xã Thạch Bình), bà Phạm Thị Xuyến (SN 1966), Phó Giám đốc HTX, đang cặm cụi bên lò tráng bánh - công đoạn được xem là “linh hồn” của nghề làm miến. HTX miến dong Đồi Ao mỗi năm sản xuất khoảng 15 tấn miến, trong đó vụ Tết tiêu thụ gần 10 tấn, với giá bán trung bình khoảng 80 nghìn đồng/kg, doanh thu ước đạt 1,5 tỷ đồng/năm.

Lớp bột dong được tráng mỏng, đều tay trên khuôn vải căng hơi nước sôi, đòi hỏi người thợ phải có kinh nghiệm và sự khéo léo để bánh không quá dày cũng không bị rách.

Theo bà Xuyến, gia đình bà gắn bó với nghề làm miến dong từ nhiều đời nay. Trước đây, miến chỉ được sản xuất trong khoảng ba tháng cuối năm. Tuy nhiên, hiện nay nhờ nguồn nguyên liệu dồi dào và kỹ thuật bảo quản tốt hơn, các cơ sở có thể duy trì sản xuất quanh năm.

Những tấm bánh vừa tráng xong, được nhanh tay mang ra phơi trên các cây sào dựng ngay cạnh xưởng.

Vào những ngày nắng đẹp, hàng trăm bánh miến trắng trong đung đưa trong gió, tạo nên khung cảnh đặc trưng của làng nghề.

Mùa cao điểm, các hộ sản xuất miến dong tại Cẩm Thạch thường bắt đầu công việc từ sáng sớm và chỉ nghỉ khi trời đã tối khuya. Nghề làm miến không quá nặng nhọc nhưng đòi hỏi sự bền bỉ, tỉ mỉ, bởi người thợ phải ngồi liên tục bên lò lửa, chịu hơi nóng và khói bếp.

Khi bánh gần khô, công đoạn tiếp theo là đưa vào máy để thái thành sợi. Dù đã có máy móc hỗ trợ, người thợ vẫn phải tập trung cao độ trong quá trình vận hành, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể xảy ra tai nạn lao động.

Sau khi cắt sợi, miến tiếp tục được phơi thêm một lượt nắng nữa cho đến khi khô hoàn toàn, đạt độ trong và độ dai chuẩn trước khi đóng gói xuất bán.

Kinh nghiệm của những người thợ lâu năm cho biết, bí quyết để có mẻ miến ngon không nằm ở công thức cầu kỳ mà ở việc bột phải thật sạch và khâu phơi phải “ăn nắng”. Nếu thiếu nắng, miến dễ bị ẩm, mốc hoặc lên men gây chua.

Theo Phòng Kinh tế xã Cẩm Thạch, hiện toàn xã có khoảng 150 hộ sản xuất miến dong tập trung, cùng gần 200 hộ làm miến quy mô gia đình. Thời gian sản xuất chủ yếu từ tháng 9 dương lịch đến Tết Nguyên đán, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động địa phương.

Toàn xã Cẩm Thạch hiện có hai sản phẩm miến dong đạt chứng nhận OCOP 3 sao là miến dong Thuận Tâm và miến dong Đồi Ao. Sản lượng miến dong Cẩm Thạch đạt khoảng 800 tấn mỗi năm, được tiêu thụ tại Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định và nhiều tỉnh phía Nam.

Với quy trình sản xuất truyền thống kết hợp cải tiến kỹ thuật, cùng chất lượng ổn định và hương vị đặc trưng, miến dong Cẩm Thạch ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường. Nghề làm miến không chỉ mang lại sinh kế bền vững cho người dân mà còn góp phần gìn giữ giá trị văn hóa của một làng nghề lâu đời giữa nhịp phát triển của nông thôn mới.

Hoàng Đông