Từ “đầu tàu" công nghiệp đến trung tâm đô thị - công nghiệp xanh

Sau gần hai thập kỷ xây dựng và phát triển, Khu Kinh tế Nghi Sơn (KKTNS) đã khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng hàng đầu của tỉnh; đồng thời là một cực phát triển công nghiệp lớn của khu vực Bắc Trung bộ. Trên nền tảng đó, lộ trình phát triển Nghi Sơn trở thành trung tâm đô thị- công nghiệp và dịch vụ xanh, thông minh, hiện đại đang tiếp tục được định hướng rõ nét hơn trong giai đoạn tới.

KKTNS hướng đến tiêu chuẩn trung tâm đô thị - công nghiệp và dịch vụ xanh, thông minh.

Từ một vùng đất hoang sơ ven biển, Nghi Sơn hôm nay đã hình thành diện mạo của một khu kinh tế tổng hợp, quy tụ hàng trăm dự án quy mô lớn trong và ngoài nước, với các ngành công nghiệp trụ cột như lọc hóa dầu, năng lượng, luyện kim, vật liệu xây dựng, chế biến - chế tạo; cùng hệ thống cảng biển, logistics từng bước được đầu tư đồng bộ.

“Bức tranh” phát triển năm 2025 tiếp tục khẳng định vai trò “đầu tàu” của Nghi Sơn đối với nền kinh tế tỉnh. Giá trị sản xuất công nghiệp đạt hơn 265.000 tỷ đồng; thu ngân sách Nhà nước đạt gần 26.900 tỷ đồng; kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 3,5 tỷ USD; tạo việc làm ổn định cho trên 100.000 lao động với thu nhập bình quân tiếp tục được cải thiện; trong đó, các dự án lớn trong KKTNS đóng vai trò chi phối. Năm 2025 cũng ghi dấu việc một loạt dự án quy mô lớn đi vào hoạt động, góp phần bổ sung năng lực sản xuất mới tại đây như dây chuyền 3, Nhà máy luyện cán thép Nghi Sơn số 2 với tổng mức đầu tư 2.800 tỷ đồng; Nhà máy sản xuất giấy bao bì Miza Nghi Sơn giai đoạn 2 với mức đầu tư 1.059 tỷ đồng... Sự hiện diện và vận hành của các dự án này không chỉ gia tăng giá trị sản xuất công nghiệp, mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đối với các ngành dịch vụ, logistics và thị trường lao động trên địa bàn.

Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế, Ban Quản lý KKTNS và các Khu công nghiệp (CKCN) tỉnh Thanh Hóa cũng chỉ rõ, mô hình phát triển dựa chủ yếu vào công nghiệp nặng, tiêu hao nhiều tài nguyên và năng lượng đang dần bộc lộ những giới hạn. Cùng với đó, một số hạ tầng chiến lược chưa hoàn thiện; tiến độ giải phóng mặt bằng ở một số khu vực còn chậm; nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới; áp lực về môi trường và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng lớn. Những “điểm nghẽn” này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái định vị vai trò và định hướng phát triển của Nghi Sơn, không chỉ dừng lại ở vai trò “đầu tàu" công nghiệp, mà hướng tới trở thành trung tâm đô thị - công nghiệp - dịch vụ xanh, thông minh, hiện đại.

Hiện nay, Ban Quản lý KKTNS&CKCN tỉnh Thanh Hóa đang tham mưu UBND tỉnh triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là tiếp tục hoàn thiện quy hoạch tổng thể phát triển KKTNS với tầm nhìn dài hạn, gắn chặt với chiến lược phát triển chung của tỉnh và cả nước. Theo đó, quy hoạch được xác định phải đi trước một bước, bảo đảm tính hiện đại, đồng bộ và khả năng kết nối vùng, tạo không gian phát triển bền vững cho cả công nghiệp, đô thị và dịch vụ. Trọng tâm của giai đoạn tới là phát triển hạ tầng chiến lược, đặc biệt là hệ thống cảng biển và dịch vụ logistics nhằm đưa Nghi Sơn trở thành trung tâm giao thương quốc tế, cửa ngõ quan trọng của khu vực Bắc Trung bộ. Cùng với đó, tập trung nguồn lực phát triển các tuyến giao thông huyết mạch, hệ thống cấp điện, cấp nước, viễn thông và hạ tầng xã hội, tạo nền móng vững chắc cho một khu kinh tế hiện đại và hội nhập.

Song song với hoàn thiện quy hoạch và hạ tầng, công tác thu hút và quản lý đầu tư được định hướng đổi mới mạnh mẽ theo hướng chọn lọc, chất lượng, lấy hiệu quả và giá trị gia tăng làm thước đo. Thay vì chạy theo số lượng dự án, KKTNS ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghiệp nền tảng, công nghiệp chế biến - chế tạo hiện đại, dịch vụ giá trị gia tăng và các mô hình đô thị thông minh, xanh. Cùng với việc thu hút dự án mới, công tác rà soát, xử lý các dự án chậm triển khai, sử dụng đất kém hiệu quả được thực hiện quyết liệt, nhằm tạo lập môi trường đầu tư công bằng, minh bạch. Đồng thời, ban sẽ chủ động tìm kiếm, đồng hành với các nhà đầu tư chiến lược có năng lực tài chính, công nghệ và quản trị tiên tiến, gắn bó lâu dài với sự phát triển của tỉnh.

Một trụ cột quan trọng khác được ban chú trọng, là tạo bước đột phá trong cải cách hành chính, coi đây là “làn xanh” cho doanh nghiệp và nhà đầu tư. Đơn vị đang thực hiện số hóa toàn diện quy trình thủ tục, triển khai cơ chế một cửa liên thông, giảm tối đa thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Cùng với đó là nâng cao tính công khai, minh bạch, chuyên nghiệp trong quản lý Nhà nước, xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, thuận lợi và hấp dẫn, qua đó khẳng định Nghi Sơn là điểm đến tin cậy của các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cũng được xác định là một trong những giải pháp then chốt. Ban sẽ tăng cường vai trò cầu nối, gắn kết giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp; tham mưu cho UBND tỉnh chú trọng đào tạo nhân lực công nghệ số, kỹ thuật cao, kỹ năng quản trị hiện đại. Việc liên kết giữa các trường đại học, cao đẳng, cơ sở dạy nghề với doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh được đẩy mạnh, nhằm bảo đảm nguồn lao động đáp ứng yêu cầu của các dự án công nghệ cao. Đồng thời, đầu tư đồng bộ hạ tầng xã hội như nhà ở công nhân, trường học, bệnh viện, thiết chế văn hóa - thể thao được coi là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng sống, thu hút và giữ chân người lao động, chuyên gia.

Ông Trần Chí Thanh, Phó trưởng Ban Quản lý KKTNS&CKCN cho biết: "Việc chuyển hướng phát triển theo mô hình đô thị - công nghiệp và dịch vụ xanh, thông minh, hiện đại không chỉ là yêu cầu tất yếu, mà còn là con đường phù hợp để Nghi Sơn phát huy tối đa lợi thế, nâng cao chất lượng tăng trưởng và đóng góp bền vững cho tỉnh. Do đó, các giải pháp đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số sẽ tiếp tục được thúc đẩy trong mọi lĩnh vực hoạt động của khu kinh tế. Doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư công nghệ sạch, công nghệ tiên tiến, nâng cao năng suất và giá trị gia tăng. Đồng thời đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, sản xuất, dịch vụ, thương mại và logistics, hướng tới mô hình khu kinh tế thông minh, xanh, thân thiện với môi trường".

Bài và ảnh: Tùng Lâm