Từ đất dốc Cao Sơn đến vùng dược liệu atiso

Từ những thửa đất dốc trước đây chỉ trồng ngô, sắn với hiệu quả thấp, người dân thôn Son, xã Cổ Lũng đã từng bước hình thành vùng trồng atiso theo mô hình liên kết với doanh nghiệp dược liệu. Cây atiso bén rễ, sinh trưởng ổn định không chỉ mang lại thu nhập bền vững mà còn mở ra hướng sản xuất nông nghiệp hàng hóa trên vùng đất Cao Sơn.

Video: Vùng dược liệu atiso ở Cao Sơn

Nằm ở độ cao tương đối so với vùng trung du, thôn Son thuộc khu Cao Sơn có khí hậu mát mẻ quanh năm, đất đai tơi xốp, độ ẩm cao, phù hợp với các loại cây dược liệu.

Những thửa ruộng thoải men theo sườn đồi, trước đây chủ yếu trồng ngô, sắn với năng suất bấp bênh, nay được phủ xanh bởi những luống atiso thẳng hàng, tán lá dày, xanh bền. Diện mạo sản xuất mới đang dần hình thành trên vùng đất từng được xem là “khó canh tác”.

Những năm gần đây, thực hiện chủ trương phát triển nông nghiệp hàng hóa, xã Cổ Lũng đã từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng phát huy lợi thế thổ nhưỡng, khí hậu. Tại thôn Son, mô hình liên kết trồng atiso với Công ty TNHH Dược liệu Hà Nội GPM đang phát huy hiệu quả rõ nét, không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo sự chuyển biến trong tư duy sản xuất của người dân.

Theo ông Bùi Văn Phấn, Bí thư thôn Son, cây atiso được đưa vào trồng tại địa phương cách đây vài năm thông qua hình thức liên kết với doanh nghiệp. Qua thực tế sản xuất, atiso cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên của khu vực Cao Sơn, xã Cổ Lũng, sinh trưởng ổn định, ít sâu bệnh, hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với các cây trồng truyền thống.

“Trồng atiso theo liên kết giúp người dân yên tâm sản xuất vì đã có doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Bình quân mỗi sào atiso cho thu nhập từ 8 - 10 triệu đồng mỗi năm, cao hơn rõ rệt so với trồng ngô hay sắn trước đây”, ông Phấn cho biết.

Năm 2023, công ty dược liệu triển khai liên kết với người dân thôn Son theo hình thức thuê đất kết hợp khoán công lao động. Doanh nghiệp thuê đất với giá 1 triệu đồng/sào/năm, đồng thời chi trả tiền công cho các khâu làm cỏ, gieo trồng, chăm sóc và thu hái lá, hoa, gốc atiso. Toàn bộ giống, phân bón và vật tư đầu vào do công ty cung ứng; người dân chỉ tập trung trồng và chăm sóc theo đúng quy trình kỹ thuật đã được hướng dẫn.

Theo tính toán của người dân, nếu chăm sóc tốt, mỗi sào atiso mang lại thu nhập gần 10 triệu đồng mỗi năm, bao gồm cả tiền thuê đất và tiền công lao động. Việc sản xuất theo hợp đồng liên kết giúp người dân không còn nỗi lo đầu ra, tránh được tình trạng “được mùa mất giá” hay phụ thuộc vào thương lái như trước.

Gia đình bà Hà Thị Than là một trong những hộ tiêu biểu tham gia mô hình trồng atiso liên kết tại thôn Son. Với 9 sào đất canh tác, mỗi năm hai vợ chồng bà có thu nhập từ 80 - 90 triệu đồng.

“So với các loại cây trồng khác, atiso không phải đầu tư vốn ban đầu vì công ty lo từ giống đến phân bón. Đến kỳ chỉ việc thu hái giao cho công ty, thu nhập ổn định, thanh toán rõ ràng nên chúng tôi rất yên tâm gắn bó lâu dài”, bà Than chia sẻ.

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho từng hộ gia đình, mô hình liên kết trồng atiso còn góp phần thay đổi tập quán sản xuất của người dân theo hướng sản xuất hàng hóa, có tổ chức, có hợp đồng ràng buộc. Đến nay, toàn thôn Son có 18 hộ tham gia trồng atiso với tổng diện tích 3,2 ha, hình thành vùng nguyên liệu tập trung phục vụ chế biến dược liệu.

Theo ông Bùi Văn Phấn, Bí thư thôn Son, đồng thời là Tổ trưởng tổ sản xuất trồng atiso của thôn, nhu cầu mở rộng diện tích trong thời gian tới là rất lớn. Dự kiến cuối năm 2025 sẽ có thêm khoảng 10 hộ đăng ký tham gia với diện tích khoảng 2 ha. Tuy nhiên, do doanh nghiệp chưa chủ động được nguồn hạt giống đạt tiêu chuẩn nên việc ký kết hợp đồng mới tạm thời chưa thể triển khai.

Đánh giá về mô hình này, đại diện UBND xã Cổ Lũng cho biết, thôn Son hiện có 102 hộ dân, khoảng 5 năm trở lại đây, đời sống người dân đã cải thiện rõ rệt nhờ các mô hình sản xuất hiệu quả như trồng atiso liên kết. Đây là mô hình cần tiếp tục duy trì và nhân rộng. Việc doanh nghiệp tham gia xuyên suốt từ cung ứng vật tư đến bao tiêu sản phẩm giúp người dân giảm thiểu rủi ro, nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích đất canh tác.

Chính quyền địa phương cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các mô hình liên kết sản xuất nông nghiệp; đồng thời tăng cường tập huấn kỹ thuật, định hướng sản xuất theo nhu cầu thị trường, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới trên địa bàn.

Hoàng Đông