Trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử - văn hóa ở xã Thiệu Toán

Xã Thiệu Toán hiện có 4 di tích đã được xếp hạng. Trong đó, cụm di tích lịch sử cách mạng của xứ ủy Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Đảng bộ Thanh Hóa thời kỳ 1930-1945, bao gồm nhà và khuôn viên nhà ở của các đồng chí: Lê Huy Toán, Lê Công Thanh, Tô Đình Bảng, đều ở thôn Toán Tỵ. Đây cũng là nơi khởi nguồn để các đồng chí vận động thành lập tổ chức Thanh niên Cách mạng đồng chí hội ở các địa phương trong tỉnh.

Các trụ cột của Di tích lịch sử văn hóa đình làng Ngô Xá Hạ trong tình trạng nứt gãy, sụt lún, cần được tôn tạo tu sửa.

Là địa điểm hội họp, đi lại, hoạt động của nhiều cán bộ xứ ủy Bắc Kỳ, Trung Kỳ và hầu hết các đồng chí cán bộ chủ chốt của Đảng bộ Thanh Hóa và các huyện. Đồng thời là nơi hội nghị Tỉnh ủy Thanh Hóa họp ngày 15 - 17/8/1945 triển khai lệnh Tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Thanh Hóa. Bên cạnh đó, xã Thiệu Toán còn có Di tích lịch sử văn hóa đình làng Ngô Xá Hạ; 2 di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật gồm: đình Đồng Bào và đình Đồng Minh.

Ngay sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, xã Thiệu Toán đã khảo sát, đánh giá lại hiện trạng các di tích. Phòng Văn hóa - Xã hội đã tham mưu cho UBND xã tập trung chỉ đạo các phòng, đơn vị chuyên môn, các thôn trên địa bàn đẩy mạnh tuyên truyền về công tác bảo vệ, phát huy giá trị di tích bằng nhiều hình thức như: kết hợp hội nghị, hệ thống truyền thanh, trang thông tin điện tử, fanpage của xã, các trang mạng xã hội về nội quy và bảng giới thiệu di tích... Từ đó, góp phần nâng cao ý thức của cán bộ và Nhân dân trên địa bàn về công tác bảo vệ các di vật, hiện vật, di tích lịch sử - văn hóa. UBND xã cũng ban hành các công văn chỉ đạo, hướng dẫn Nhân dân trên địa bàn tăng cường phối hợp với các đơn vị liên quan để quản lý các di vật, hiện vật, di tích lịch sử - văn hóa. Phối hợp với các đơn vị liên quan tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho đội ngũ ban quản lý, người trông coi tại di tích.

Sau khảo sát, hầu hết các di tích trên địa bàn đều có tình trạng hư hỏng, xuống cấp, cần được trùng tu, phục hồi, tu bổ, tôn tạo. Tại cụm di tích lịch sử cách mạng của xứ ủy Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Đảng bộ Thanh Hóa thời kỳ 1930-1945, ngoài ngôi nhà của đồng chí Lê Huy Toán được tu bổ, tôn tạo với kinh phí hơn 1 tỷ đồng do UBND huyện Thiệu Hóa (cũ) làm chủ đầu tư trong giai đoạn 2021-2025, 2 ngôi nhà còn lại của đồng chí Lê Công Thanh và Tô Đình Bảng đều đã trong tình trạng xuống cấp, hư hỏng cần được phục hồi, tu bổ, tôn tạo.

Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật đình Đồng Minh được xây dựng trên khuôn viên đất gần 100m2, có kiến trúc 5 gian, 2 dĩ, trụ cột gỗ, mái ngói. Qua thời gian, hiện một số cấu kiện, kiến trúc của di tích đã bị xuống cấp nghiêm trọng; hệ thống mái ngói bị hư hỏng nhiều, đòn tay, rui, mè bằng luồng đã bị mục mại; nhiều vị trí nền sân bị bong tróc hư hỏng. Tương tự, Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật đình Đồng Bào và Di tích lịch sử văn hóa đình làng Ngô Xá Hạ cũng trong tình trạng hư hỏng xuống cấp. Trần hành lang của đình ngấm dột, bốn trụ cột ở các góc của đình lún sụt, xé tường làm trụ cột của đình nghiêng, xung quanh tường của đình nhiều chỗ bị xé nứt... Ông Hoàng Văn Sinh, Bí thư chi bộ, trưởng thôn Đồng Chí, trần tình: “Đình làng Ngô Xá Hạ là nơi lưu giữ những nét đẹp văn hóa của người dân. Tình trạng xuống cấp, hư hỏng xảy ra đã lâu, người dân trong thôn chúng tôi đã nhiều lần đề nghị được đóng góp kinh phí để trùng tu sửa chữa. Tuy nhiên đây là di tích lịch sử nên cần phải có sự vào cuộc của các cấp có thẩm quyền”.

Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Thiệu Toán, ông Trần Ngọc Năm cho biết: “Để bảo tồn các di tích lịch sử cách mạng, văn hóa, UBND xã Thiệu Toán đã lập hồ sơ, báo cáo tình trạng xuống cấp và đề nghị ngành chức năng tỉnh quan tâm đầu tư phục hồi, tu bổ, tôn tạo nhà đồng chí Lê Công Thanh và Tô Đình Bảng. Đồng thời xây dựng, sửa chữa các hạng mục phụ trợ như bia chỉ dẫn, nhà vệ sinh, am hóa vang, nhà khách, hệ thống sân vườn, cổng, tường rào, bồn hoa, cây cảnh... Đối với đình làng Ngô Xá Hạ, đình Đồng Minh, đình Đồng Bào, UBND xã Thiệu Toán cũng đề nghị các cơ quan chức năng cần sớm hỗ trợ kinh phí tu bổ các phần hư hỏng để giữ lại kiến trúc cổ, nếp sinh hoạt cộng đồng, góp phần gìn giữ bản sắc, niềm tự hào di sản trên vùng đất cách mạng Thiệu Toán”.

Bài và ảnh: Minh Khanh