Nền móng để nông sản tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

Thanh Hóa có lợi thế về sản xuất nông nghiệp với nhiều sản phẩm nông sản mang giá trị văn hóa, kinh tế cao và tiềm năng để phát triển. Nhờ tư duy làm nông nghiệp hiện đại, chú trọng xây dựng thương hiệu đã giúp nhiều nông sản của tỉnh tránh được điệp khúc “được mùa mất giá” và mang lại giá trị kinh tế cao. Những vùng sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP đang trở thành “giấy thông hành” đưa nông sản xứ Thanh vươn xa, khẳng định vị thế trên thị trường.

Bưởi Luận Văn, xã Lam Sơn là một trong những nông sản của tỉnh xây dựng được thương hiệu trên thị trường.

Trong những năm gần đây, tỉnh đã triển khai nhiều chính sách và chương trình hỗ trợ nhằm phát triển thương hiệu nông sản an toàn. Phó Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng (xã Thiệu Hóa) Lê Văn Tỉnh, cho biết: "HTX đang chỉ đạo tổ chức 3 vùng rau an toàn, tổng diện tích 25,5ha; trong đó có 18ha được chứng nhận VietGAP. Nhờ việc đầu tư phát triển hệ thống nhà màng, nhà lưới và ứng dụng công nghệ cao, sản phẩm của HTX được thị trường đánh giá cao về chất lượng. Đặc biệt, với những sản phẩm đã khẳng định được thương hiệu như dưa vàng Vạn Hà, dưa chuột baby Vạn Hà đạt chất lượng OCOP 4 sao luôn trong tình trạng cung không đủ cầu”.

Được biết, HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng chuyên sản xuất các loại rau, củ, quả an toàn. Từ năm 2014, khi các vùng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP được công nhận, chất lượng và giá trị kinh tế của sản phẩm được nâng cao, góp phần khẳng định vị thế của vùng sản xuất rau màu trọng điểm của tỉnh. Trung bình mỗi tháng, vùng rau Vạn Hà cung ứng ra thị trường hơn 100 tấn rau, quả đạt tiêu chuẩn an toàn. Nông sản của HTX có xuất xứ rõ ràng, thương hiệu được khẳng định nên đã mang lại doanh thu bình quân đạt 400 - 450 triệu đồng/ha/năm.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã hình thành được 97 vùng sản xuất an toàn tập trung, với diện tích khoảng 13.500ha, sản lượng đạt khoảng 170.754 tấn/năm. Trong đó, diện tích áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP khoảng 4.500ha. Tại những vùng sản xuất an toàn, bên cạnh sản xuất theo phương pháp truyền thống, người dân còn đẩy mạnh ứng dụng các phương pháp sản xuất hiện đại như sản xuất nhà màng, nhà lưới, sản xuất theo hướng hữu cơ... nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Đồng thời, các công đoạn từ làm đất, xuống giống đến thu hoạch đều được số hóa, ghi chép tỉ mỉ vào nhật ký sản xuất. Đó chính là nền tảng cốt lõi để xây dựng một thương hiệu nông sản an toàn. Hiện trên địa bàn tỉnh đã có một số sản phẩm của vùng sản xuất nông sản an toàn như rau cải bó xôi của vùng sản xuất xã Hoa Lộc được chứng nhận OCOP 3 sao; bưởi Phú Bắc của vùng sản xuất bưởi Diễn, xã Thọ Long, chè Bình Sơn, xã Thọ Bình hay dưa hấu Mai An Tiêm, xã Nga Sơn... xây dựng được thương hiệu, khẳng định được vị thế trên thị trường.

Theo khảo sát của Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường), việc xây dựng thương hiệu đã giúp phân biệt được sản phẩm nông sản trên thị trường; những sản phẩm được chứng nhận chất lượng (VietGAP, GlobalGAP, OCOP...) luôn có giá bán cao hơn 10 - 30% so với sản phẩm chưa có thương hiệu. Thương hiệu “mạnh” giúp sản phẩm tránh được tình trạng "được mùa - mất giá” và dễ dàng tiếp cận siêu thị, chuỗi thực phẩm sạch, cửa hàng đặc sản, sàn thương mại điện tử, xuất khẩu...

Sau khi được chứng nhận VietGAP và OCOP, sản phẩm dưa chuột baby tại vùng sản xuất nông sản an toàn xã Thiệu Hóa được thị trường, người tiêu dùng tin dùng.

Hiệu quả từ việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nông sản đã được chứng minh, song việc xây dựng thương hiệu nông sản còn gặp khó khăn do sản xuất còn manh mún, thiếu liên kết, khó áp dụng đồng bộ quy trình sản xuất an toàn. Một bộ phận người sản xuất chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của việc xây dựng thương hiệu, chưa tiếp cận được công nghệ, kỹ thuật tiên tiến. Đồng thời, sản phẩm nông sản an toàn của tỉnh vẫn phải cạnh tranh với những sản phẩm cùng loại trên thị trường.

Để xây dựng thành công thương hiệu nông sản an toàn, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp và Giống cây trồng Đồng Tâm (xã Ngọc Liên) Đỗ Đồng Tâm cho biết: "Các địa phương cần phát triển vùng nguyên liệu tập trung theo tiêu chuẩn; tăng diện tích sản xuất theo VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ; hỗ trợ người dân về khoa học - công nghệ, giống mới, kỹ thuật canh tác thân thiện môi trường. Đồng thời, hỗ trợ HTX kinh phí chứng nhận, đăng ký thương hiệu, thiết kế bao bì, xây dựng website; ưu đãi tín dụng, đất đai... cho các mô hình sản xuất nông sản an toàn, công nghệ cao".

Thực tế sản xuất cho thấy, xây dựng thương hiệu nông sản an toàn là nền tảng quan trọng để phát triển nền nông nghiệp hiện đại, giá trị gia tăng cao và bền vững. Đây cũng là nền móng vững chắc để nông sản tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Để tiếp tục phát triển các vùng sản xuất nông sản tập trung, quy mô lớn, công nghệ cao, các ngành, địa phương trong tỉnh đã cân đối nguồn kinh phí hỗ trợ từ các chương trình, dự án của Trung ương và tỉnh để kích cầu cho người dân đầu tư xây dựng hạ tầng sản xuất, nâng cao trình độ sản xuất hướng đến dần thay đổi tư duy, phương thức sản xuất. Cùng với đó, hàng năm tỉnh và các sở, ngành, đơn vị cũng tổ chức nhiều đợt xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu nông sản an toàn để tạo thêm cơ hội cho hợp tác, ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm cho người dân.

Bài và ảnh: Lê Hòa