Mỹ thúc giục châu Âu dẫn dắt “NATO 3.0”

Tại trụ sở NATO ở Bỉ, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách Elbridge Colby vừa kêu gọi các đồng minh châu Âu đảm nhận vai trò chủ đạo hơn trong cấu trúc an ninh của liên minh, hướng tới một mô hình được ông mô tả là “NATO 3.0”, nơi quan hệ đối tác thay thế cho sự phụ thuộc vào Washington.

Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách Elbridge Colby và Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Ảnh: AP.

Phát biểu trước các bộ trưởng quốc phòng NATO ngày 12/2, ông Colby nhấn mạnh, liên minh cần một cái nhìn thực tế tỉnh táo và sự thích ứng căn bản. Theo quan chức Mỹ, cách tiếp cận hiện nay “không còn phù hợp với mục tiêu” trong bối cảnh môi trường an ninh toàn cầu thay đổi nhanh chóng và Mỹ phải tái cân bằng ưu tiên chiến lược.

Ông Colby khẳng định, việc Mỹ điều chỉnh chiến lược không đồng nghĩa với rút khỏi châu Âu, mà là sự “khẳng định chủ nghĩa thực dụng chiến lược”. Washington sẽ tiếp tục duy trì răn đe hạt nhân mở rộng, nền tảng bảo đảm an ninh cốt lõi của NATO, cũng như tiếp tục huấn luyện, tập trận và phối hợp lập kế hoạch quân sự với đồng minh. Tuy nhiên, trong lĩnh vực phòng thủ thông thường, Mỹ muốn các nước châu Âu gánh vác trách nhiệm lớn hơn, đặc biệt trong việc bảo vệ lãnh thổ và tăng cường năng lực tác chiến độc lập.

Ông Colby nhấn mạnh: “Chúng tôi sẽ thúc đẩy, một cách tôn trọng nhưng kiên quyết, việc tái cân bằng vai trò và gánh nặng trong Liên minh”. Thông điệp này phản ánh xu hướng lâu nay của Washington: yêu cầu các thành viên NATO tăng chi tiêu quốc phòng và nâng cao khả năng tự chủ, trong bối cảnh Mỹ phải phân bổ nguồn lực cho nhiều mặt trận chiến lược khác.

Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách Elbridge Colby kêu gọi các đồng minh châu Âu đảm nhận vai trò chủ đạo hơn trong cấu trúc an ninh của liên minh. Ảnh: Thompson Current.

Về phía liên minh, Tổng thư ký Mark Rutte nhận định, đây là một trong những cuộc họp “mang tính bước ngoặt nhất” ông từng tham dự. Ông Rutte tái khẳng định “chiếc ô hạt nhân của Mỹ” vẫn là bảo đảm tối đa cho an ninh châu Âu và Canada, đồng thời nhấn mạnh sự hiện diện quân sự thông thường của Mỹ tại châu Âu vẫn giữ vai trò then chốt.

Khái niệm “NATO 3.0” mà ông Colby đề cập không phải là một cấu trúc pháp lý mới, mà là sự điều chỉnh chiến lược: từ mô hình dựa nhiều vào vai trò dẫn dắt của Mỹ sang cấu trúc chia sẻ trách nhiệm cân bằng hơn giữa hai bờ Đại Tây Dương.

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng và ngân sách quốc phòng chịu áp lực, thông điệp từ Washington cho thấy NATO đang đứng trước yêu cầu tái cấu trúc sâu sắc. Nếu thành công, “NATO 3.0” có thể mở ra một giai đoạn mới – nơi châu Âu đóng vai trò chủ động hơn trong an ninh khu vực, còn Mỹ duy trì vai trò răn đe chiến lược và điều phối toàn cục.

Thu Uyên

Nguồn: Aljazeera, Thompson Current.